وقف عبارت است از حبس عین مال و تسبیل منافع. پس از وقف، مالکیت مال موقوفه از ملکیت هر شخصی خارج و در مالکیت موقوفه قرار می‌گیرد. بنابراین هرگونه نقل‌و‌انتقال مال موقوفه توسط متصرف یا هر شخص دیگر باطل و بلااثر است. مطابق قانون مدنی ایران (مواد ۵۵ تا ۹۱) و قانون تشکیلات و اختیارات سازمان اوقاف، بیع مال موقوفه جز در موارد استثنایی مانند خراب شدن عین موقوفه به نحوی که قابل انتفاع نباشد ممنوع است. در فرض سوال که حکم قطعی خلع ید به نفع موقوفه صادر شده، فروش ملک توسط متصرف به شخص ثالث هیچ تأثیری در اجرای حکم ندارد. شخص ثالث خریدار نیز نمی‌تواند با استناد به این معامله باطل مانع اجرای حکم شود یا اعتراض مؤثری به خلع ید مطرح کند. اجرای احکام دادگستری بر اساس سند رسمی وقف و رأی قطعی دادگاه نسبت به هر متصرف فعلی (اعم از متصرف اصلی و شخص ثالث) قابل اجراست. تنها استثنا جایی است که ملک پیش از وقف به شخص ثالث فروخته شده باشد که در این صورت موضوع تابع مقررات مربوط به معاملات قبل از وقف خواهد بود. شخص ثالثی که ملک موقوفه را خریداری کرده می‌تواند برای استرداد ثمن به فروشنده مراجعه کند.

تشخیص دقیق مسیر حقوقی به مدارک، قرارداد و وضعیت ثبتی ملک بستگی دارد.