اگر بخشی از ملک شما در طرح هادی روستا برای ایجاد یا تعریض معبر در نظر گرفته شده است، ابتدا باید مشخص شود که این موضوع صرفاً ناشی از **پیش‌بینی معبر در طرح هادی** است یا اینکه دستگاه اجرایی قصد **تملک و تصرف آن قسمت از ملک** را دارد. صرف تصویب طرح هادی و قرار گرفتن بخشی از ملک در مسیر معبر، به‌تنهایی به معنای تملک ملک و ایجاد حق مطالبه بهای آن نیست. در این خصوص، **نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضائیه شماره 7/98/1235 مورخ 1398/11/06** نیز بر همین تفکیک تأکید دارد. اگر دهیاری اعلام می‌کند عرض کوچه باید از ۶ متر به ۱۰ متر افزایش پیدا کند، ابتدا باید مشخص شود که این عرض ۱۰ متر در **طرح هادی مصوب روستا** پیش‌بینی شده است یا خیر. صرف اعلام شفاهی دهیار برای اثبات این موضوع کافی نیست و باید نقشه و مستندات طرح هادی بررسی شود. چنانچه برای اجرای طرح عمومی قرار باشد ۴ متر از ملک شما واقعاً توسط دستگاه مربوط **تملک و تصرف** شود، موضوع تابع مقررات مربوط به تملک اراضی و املاک برای اجرای طرح‌های عمومی خواهد بود. در این حالت، حسب شرایط قانونی، بهای ملک و حقوق مالکانه تعیین و پرداخت می‌شود. همچنین در صورت رضایت مالک، مطابق ماده ۶ لایحه قانونی نحوه خرید و تملک اراضی و املاک، امکان واگذاری **عوض از اراضی مشابه ملی یا دولتی** نیز وجود دارد. در نتیجه، نه می‌توان گفت دهیاری در هر شرایطی موظف است بابت این ۴ متر قیمت زمین یا زمین معوض بدهد و نه می‌توان گفت مجاز است در هر شرایطی آن را بدون پرداخت بها تصرف کند. **وضعیت حقوقی این قسمت از زمین باید با بررسی سند مالکیت، نقشه طرح هادی و نحوه اجرای طرح مشخص شود.** پیشنهاد می‌شود ابتدا از دهیاری یا بنیاد مسکن، **نقشه و مستند طرح هادی مصوب** را دریافت کنید و مشخص کنید آیا معبر موردنظر در طرح، ۶ متر است یا ۱۰ متر و آیا چهار متر مورد اختلاف واقعاً داخل ملک شما قرار می‌گیرد. در صورت وجود اختلاف، می‌توانید برای بررسی حدود ملک، مسیر معبر و انطباق نقشه طرح هادی با وضعیت موجود، از **کارشناس رسمی دادگستری در امور ثبتی و نقشه‌برداری** کمک بگیرید.