نظریه اداره کل حقوقی قوه قضاییه
چنانچه کسی ملک دیگری را غصب و در آن درخت بکارد یا زراعت نماید با صدور حکم قطعی بر رفع تصرف باید از آن خلع ید نماید و وجود درخت یا زراعت مانع اجراء حکم خلع ید یا رفع تصرف نیست و او می تواند درخت خود را بردارد و ببرد و اجرت المثل ایام تصرف را هم در صورت مطالبه صاحب ملک باید بپردازد. (*)
*ـ الف ـ ماده ۱۶۴ قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور کیفری مصوب ۱۳۷۹: هرگاه در ملک مورد تصرف عدوانی، متصرف پس از تصرف عدوانی، غرس اشجار یا احداث بنا کرده باشد، اشجار و بنا درصورتی باقی می ماند که متصرف عدوانی مدعی مالکیت مورد حکم تصرف عدوانی باشد و در ظرف یک ماه از تاریخ اجرای حکم، در باب مالکیت به دادگاه صلاحیتدار دادخواست بدهد.
ب ـ ماده ۴۸ قانون اجرای احکام مدنی مصوب ۱/۸/۱۳۵۶: در صورتی که در ملک مورد حکم خلع ید زراعت شده و تکلیف زرع در حکم معین نشده باشد بترتیب زیر رفتار می شود:
اگر موقع برداشت محصول رسیده باشد محکوم علیه باید فوراً محصول را بردارد والا دادورز ( مأمور اجرا) اقدام به برداشت محصول نموده و هزینه های مربوط را تا زمان تحویل محصول به محکوم علیه از او وصول می نماید. هرگاه موقع برداشت محصول نرسیده باشد اعم از اینکه بذر روئیده یا نروئیده باشد محکوم له مخیر است که بهای زراعت را بپردازد و ملک را تصرف کند یا ملک را تا زمان رسیدن محصول به تصرف محکوم علیه باقی بگذارد و اجرت المثل بگیرد. تشخیص بهای زراعت و اجرت المثل با دادگاه خواهد بود و نظر دادگاه در این مورد قطعی است.