آماگ
۵ بهمن ۱۴۰۴، ۲۰:۱۱ویرایش ۱۱ شهریور ۱۴۰۵، ۲۱:۴۴

نظریه مشورتی الزام به تنظیم سند رسمی فروش سهم مشاع

راهنمای نظریه ۷/۵۶۳ درباره الزام به تنظیم سند رسمی و فروش سهم مشاعی برای مالکان مشاعی و خریدار با تبیین ضوابط حقوقی مالکیت مشاع.

سؤال ـ فرد الف مقدار ۲۶ متر از پلاک ثبتی ۵۵۰/۱ را به موجب سند عادی از فرد «ب» خریداری نموده است مالکیت «ب» در پلاک مذکور به صورت مشاعی بوده و مالکین دیگر دارد. در قرارداد تنظیمی فروشنده ملزم به انتقال رسمی مورد معامله شده و خریدار به همین عنوان دادخواست الزام فروشنده را به تنظیم سند رسمی تقدیم دادگاه کرده است. دادگاه به این استدلال که مالکیت مالکین مشاعی است و مورد معامله به صورت مفروز فروخته شده دعوی مطروحه را مردود اعلام نموده و خریدار در دفعه بعد دادخواست به طرفیت تمامی مالکین مشاعی پلاک مذکور تقدیم نموده و خواهان محاسبه و تعیین سهم مشاعی ایشان از پلاک مورد اشاره با ارجاع امر به کارشناسی و الزام مالکین به انتقال رسمی میزان سهم مشخص شده، گردیده است آیا تبدیل مقدار معین شده بر مبنای متر مربع به سهام مشاعی و سپس الزام مالکین مشاعی به انتقال سهم تبدیلی صحیح است؟ و آیا با عنایت به اینکه مورد معامله به صورت مفروز قید شده و دیگر مالکین مشاعی تعهدی به انتقال مورد معامله نکرده اند، می توان آنان را ملزم به انتقال مورد معامله به شکل مذکور نمود؟

نظر: فروش سهم مشاع از ناحیه مالک مشاعی اعم از اینکه تمام سهم مشاع خود را بفروشد یا فقط قسمتی از آن را فاقد اشکال است زیرا خریدار به میزان سهم مشاع مورد معامله در هر ذره ملک شریک خواهد بود ولی اگر مالک مشاعی قسمت معینی از کل ملک را به صورت مفروز که دارای ابعاد و مشخصات معلوم باشد، بفروشد معامله نسبت به سهم سایر مالکین در آن قسمت مشخص و معین نادرست است.

بنابر این چنانچه مورد معامله یعنی مقدار ۲۶ متر مربع زمین از پلاک ۵۵۰/۱ را به طور مفروز و در یک نقطه معین فروخته باشد که ظاهر سند عادی به همین ترتیب است، به لحاظ اینکه اولاً پلاک مذکور بین مالکین افراز نشده است و یکی از مالکین نمی تواند قسمتی از آن را شخصاً مفروز نموده و بفروشد و ثانیاً ـ مالکیت سایر مالکین در هر ذره مورد معامله به صورت اشاعه وجود دارد نمی توان چنین معامله ای را صحیح تلقی نمود ولذا نه تبدیل آن به سهم مشاعی مقدور است و نه خریدار می تواند مالکین را ملزم به انتقال آن نماید.

اما اگر مالک مشاعی ملک مذکور از سهم مشاع خود مقدار ۲۶ متر مربع را به طور مشاع فروخته باشد مثلاً اگر فروشنده مالک یک دانگ مشاع ملک بوده و این یک دانگ معادل صد متر مربع به صورت مشاع در کل ملک باشد مالک می تواند مقدار ۲۶ متر مربع مشاع از ۱۰۰ متر مربع یک دانگ مشاع از شش دانگ پلاک موصوف را بفروشد در این صورت چنانچه مبایعه نامه از جهات دیگر به نظر دادگاه صحیح باشد می تواند فروشنده را به انتقال مورد معامله به شکلی که در بالا به آن اشاره شد، ملزم نماید و به این ترتیب نیازی به دخالت سایر مالکین نخواهد بود.