مصوب ۱۳۵۸,۱۲,۰۸
با اصلاحات و الحاقات بعدی
الف - اراضی منابع طبیعی که در اختیار دولت اسلامی است. توضیح بند الف ـ اینگونه اراضی بعنوان ثرو ت عمومی در اختیار و کنترل دولت اسلامی است و دولت اسلامی براساس نیاز و توانائی افراد واجد شرایط بهره وری از اینگونه اراضی و منابع را به آنها و اگذار میکند. در واگذاری این اراضی همیشه مصلحت جامعه باید مدنظر قرار گیرد.
ب - اراضی که زیر کشت بوده و توسط نهادهای دو لت اسلامی مسترد شده و در دست بنیاد مستضعفین میباشد. توضیح بند ب ـ در مورد اراضی مصادره شده، مانند بند الف با توجه به مصلحت جامعه و نیاز و توانایی اشخاص اراضی به افراد واجد شرایط واگذار میشود و یا برای کارهای عام المنفعه اختصاص مییابد.
ج - اراضی بزرگ که در دست زمین داران بزرگ است و ظاهراً با ملاک های رژیم قبلی مجوز قانونی هم دارند.
(زمین بزرگ سه برابر زمینی است که عرف محل برای یک نفر لازم میداند) توضیح بند ج ـ در مورد زمین های مالکین بزرگ میتوان اینگونه زمینها را به دو قسمت تقسیم نمود:
۱ ـ زمینهای بایر: که بعلل مختلف توسط مالکان، بایر نگه داشته شده است و با توجه به نیاز جامعه و مسئله خودکفائی مملکت و با توجه به اینکه این زمینها فقط بصرف که اینکه مالکیت از آنهاست بدون کشت مانده و اجازه کشت به دهقانان هم داده نمیشود، دولت اسلامی این زمینها را در اختیار و کنترل خود میگیرد تا در اختیار دهقانان و داوطلبان واجد شرایط گذارده شود. تبصره ـ در صورت وجود تأ سیساتی در اینگونه زمینها، دولت اسلامی میتواند با رعایت مصالح جامعه درباره آنها تصمیم مقتضی بگیرد.
۲ ـ زمینهای آباد و مزروعی تحت تصرف مالکین بزرگ.
در مورد زمینهای آباد و مزرو عی تحت تصرف اینگونه افراد اگر شخصاً این افراد به امر کشاورزی اشتغال داشته باشند با توجه به شرایط اقلیمی و اجتماعی مختلف ایران تا آن حد به آنان زمین داده میشود که خرده مالکین آن محل دارند. (تعیین و حدود خرده مالکان با توجه به عرف محل به عهده هیئت واگذارکننده میباشد.) در صورتیکه کشت کننده فرد دیگری است و و اجد شرایط میباشد زمین به او واگذار خواهد شد اینگونه متصرفین با توافق میتوانند اراضی محل دیگری را در مقابل زمین متصرفی خود دریافت دارند و یا اینکه اجرت المثل بگیرند مشرو ط به اینکه بدهی قبلی نداشته باشند و سپس بقیه زمینها در اختیار دولت قرار میگیرد که با توجه به مصلحت جامعه به واجدین شرایط واگذار شود. تبصره ۱ ـ در صورتیکه در محل زمینهای دولتی و مسترد شده قابل کشت هست اول آن زمینها داده میشود. تبصره ۲ ـ در صورت تشخیص دو لت اسلامی چنانچه مصلحت جامعه اقتضاء کند دولت میتواند کلیه زمینهای آباد و مزروعی این افراد را گرفته و باز اگر مصلحت جامعه مطرح باشد زمینهای بایر قابل احیاء به اینگونه افراد واگذار میشود. مقدار زمینهای واگذاری با توجه به نیاز و توانائی و مصلحت جامعه توسط دولت تعیین میشود. ترکیب هیئت ۷ نفره (اصلاحی ۱۰ˏ۱۱ˏ۱۴۰۰)
این هیئت تشکیل شده از نمایندگان زیر:
۱ ـ دو نفر نماینده از وزارت کشاورزی.
۲ـ یک نفر نماینده وزارت کشور یا استانداری محل.
۳ ـ یک نفر نماینده جهادسازندگی.
۴ ـ یک نفر نماینده دادگستری. تبصره ۱ ـ لازم به تذکر است که افراد هیئت ۷ نفره لازم نیست حتماً از کادر وزارتخانه های بالا باشند. تبصره ۲ ـ مقررات مغایر با این قانون ملغی میباشد. وظائف هیئت ۷ نفره
۱ ـ حل و فصل قضایای مورد نزاع.
۲ ـ و اگذاری زمین با توجه به نوع اراضی بالا بند (الف ـ ب ـ ج)
۳ ـ تشخیص صلاحیت استفاده از وام و امکانات کشاورزی. ضوابط و اگذاری زمین
۱ ـ در واگذاری زمین به روستائیان بدون زمین، کم زمین و فارغ التحصیلان کشاورزی و افراد علاقمند به کشاورزی با توجه به اولویت بین آنها زمین داده میشود.
۲ ـ واگذاری زمین برای مدت معین (چند ساله) با توجه به شرایط خاص منطقه است و در صورت عملکرد مطلوب واگذاری زمین تمدید میشود.
۳ ـ زمینهای و اگذاری بصورت شرکت و تعاونی و مشاع میباشد بجز موارد استثنایی که در اینصورت تصمیم مقتضی توسط گروه ۷ نفری اتخاذ خواهد شد.
۴ ـ در صورتیکه قرار بشود زمین انتقال یابد از طرف دو لت اسلامی انجام می گیرد.
۵ ـ باید زمین بدون عذر معطل بماند.
۶ ـ باید عملکرد رو ی زمین بگونه ای باشد که موجب اتلاف زمین نشود.
۷ ـ زمینهای واگذاری قابل فروش نمیباشد.
۸ ـ کشت رو ی زمینها باید با توجه به نیازهای جامعه باشد.
۹ ـ زارع یا زارعین موظف هستند حدود و سازمان اراضی مورد قرارداد را حفظ نمایند.
۱۰ ـ زارعین حق تصرف زمینهای دیگر غیر از آنچه که دولت اسلامی به آنها داده است ندارند. واژه نامه :
۱ ـ اراضی بایر- زمینهایی است که سابقه احیاء دارد ولی بعلت اعتراض به عدم بهره برداری به مدت ۳سال متوالی بدون عذرموجه متروک مانده و یا بماند.
۲ ـ اراضی دایر- زمینهایی است که احیاء شده و مستمراً مورد بهره برداری است.
۳ ـ اراضی منابع طبیعی- جنگلها و مراتع ـ بیشه های طبیعی ـ نهالستانهای دولتی جنگلهای دست کاشته میباشند. غیر از اراضی فوق الذکر زمینهایی که بنحوی از انحاء در رژیم سابق ملی اعلام شده زمینهایی که جهت محیط زیست و شکارگاهها و جلوگیری از بدی آب و هوا در ملکیت دو لت در آمده است.
۴ ـ ارضی موات- زمینهایی است که سابقه احیاء و بهره برداری ندارد و بصورت طبیعی باقی مانده است.
۵ ـ اراضی آیش- زمین دایری است که بصورت متناوب طبق عرف محل برای دوره معینی بدون کشت بماند. شورای انقلاب جمهوری اسلامی ایران