مصوب ۱۳۲۹,۰۳,۱۶
با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده واحده - مجلس شورای ملی مقرر میدارد که اصلاحات تنظیمی بوسیله کمیسیون منتخبه در آئیننامه داخلی مجلس شورای ملی موقتاً بموقعاجرا گذاشته شود.
تصمیم قانونی بالا در جلسه شانزدهم خرداد ماه یکهزار و سیصد و بیست و نه بتصویب مجلس شورای ملی رسید.
رئیس مجلس شورای ملی - رضا حکمت
۱ - بماده اول آئیننامه این جمله اضافه خواهد شد:
از بین شش نفر جوانترین نمایندگان چهار نفری که سنشان کمتر باشد در اطراف رئیس سنی بسمت منشی جلوس مینمایند و در صورت تساوی سنآنکه سابقه نمایندگی دارد مقدم است والا عده کسری بقید قرعه تعیین خواهد شد.
۲ - ماده ۸ بطریق ذیل اصلاح میشود: ماده ۸ - گزارش شعبه در مجلس قرائت میشود چنانچه مبنی بر قبول باشد و مخالفی هم نباشد تصویب شده محسوب میگردد و رئیس تصویب آن رااعلام مینماید هر گاه گزارش شعبه مبنی بر رد اعتبارنامه نماینده باشد و یا در مجلس کسی مخالفت کند بکمیسیون تحقیق ارجاع میگردد اینکمیسیون بدلایل و توضیحات نماینده مخالف و مدافعات طرف در ظرف ده روز رسیدگی میکند و رأی میدهد رأی کمیسیون باید مدلل و موجه باشدو آن رأی نیز در مجلس قرائت خواهد شد.
کسانیکه در موقع طرح اعتبارنامه مخالفت کردهاند میتوانند در مجلس بترتیب صحبت کنند و هر دفعه که یک مخالف صحبت کرد برای نمایندهمورد اعتراض حق دفاع خواهد بود و میتواند نماینده دیگری بدرخواست او دفاع کند و همچنین نماینده مورد اعتراض یا مدافع او میتواند بتماماعتراضات در جلسه بعد جواب بدهد و دفاع نماید. پس از خاتمه مذاکرات رأی نهائی راجع به رد یا قبول نمایندگی او با مجلس است.
اگر کمیسیون تحقیق در ظرف ده روز نظر خود را به مجلس نداد نمایندهای که اعتبارنامه او مورد اعتراض واقع شده میتواند درخواست کند کهاعتبارنامه او در مجلس مطرح شود و این درخواست باید مورد قبول واقع گردد.
۳ - ماده ۱۲ از اینقرار اصلاح خواهد شد: ماده ۱۲ - نمایندگانی که بعداً وارد مجلس میشوند پس از حضور بلافاصله باید سوگند یاد نمایند. ۴ - ماده ۱۳ بطریق ذیل تغییر مییابد: ماده ۱۳ - هیئترئیسه دائمی مجلس پس از تصویب اعتبارنامه سه ربع نمایندگان حاضر در تهران برای مدت یکسال انتخاب میشود و درصورتیکه گزارش اعتبارنامههای دیگری برای طرح در مجلس حاضر باشد آن گزارشها نیز در مجلس قرائت و بلافاصله اقدام بتعیین هیئترئیسهمیشود. ۵ - ماده ۲۰ بشرح زیر اصلاح میشود:ماده ۲۰ - مناط اعتبار برای تشکیل هر یک از شعب و کمیسیونها حضور بیش از نصف اعضای آن است و در مواردی که رأی کمیسیون مستقلاً قابل اجراباشد یعنی برای تصویب بمجلس نرود تشکیل آن منوط بحضور سه ربع اعضاء کمیسیون خواهد بود.
در موارد فوق اکثریت وقتی حاصل میشود که بیش از نصف حاضرین رأی داده باشند.
۶ - در آخر ماده ۲۱ این جمله اضافه میشود: انتخاب اعضاء کمیسیون تحقیق اعتبارنامهها بنسبت سه نفر از هر شعبه بطور ثابت میباشد . ۷ - ماده ۲۵ از اینقرار اصلاح میشود: ماده ۲۵ - استخراج آراء مربوط باعضاء کمیسیونها در خارج از جلسه و با حضور هیئت نظار مندرجه در ماده ۲۴ بعمل خواهد آمد و نباید بیش ازسه روز بطول انجامد هر نمایندهای ملزم است لااقل عضویت یکی از کمیسیونهای دائمی را که انتخاب و تعیین میشود قبول نماید.
۸ - ماده ۲۶ جمله بیشتر از دو کمیسیون تبدیل به بیشتر از سه کمیسیون خواهد شد. ۹ - از ماده ۲۷ جمله آخر آن که از اینقرار است هرگاه اشخاصی از عضویت یا نمایندگی مجلس استعفا کنند الی آخر حذف میشود. ۱۰ - ماده ۷۱ بشرح زیر اصلاح خواهد شد: ماده ۷۱ - وجوه حاصله از جرائم مجلس نصف برای خرید کتاب و ساختمان محل کتابخانه بکتابخانه مجلس تخصیص داده میشود و نصف دیگربرای توسعه بهداری مجلس بمصرف خواهد رسید. ۱۱ - در آخر ماده ۷۲ این جمله اضافه میشود: ولی در هر حال مجموع جرائم متعلقه از حقوق روزانه تجاوز نخواهد کرد . ۱۲ - در ماده ۸۰ جمله سی نفر به پانزده نفر تبدیل خواهد شد. ۱۳ - ماده ۸۳ بطریق ذیل اصلاح میشود: ماده ۸۳ - هر یک از نمایندگان که مطلب مهمی داشته باشد و بخواهد باستحضار مجلس برساند میتواند قبل از شروع بدستور و یا آخر جلسه بااجازه رئیس و رعایت نوبت بعنوان نطق قبل از دستور یا بعد از دستور مطلب خود را اظهار نماید مجموع این قبیل نطقها در یک جلسه بطور کلینباید از سه ربع ساعت تجاوز کند و در هر جلسه بیش از سه نفر (هر نفری ربع ساعت) نمیتوانند در اول یا آخر جلسه صحبت نمایند و هرکدام ازدارندگان اجازه نطق میتواند حق خود را بنماینده دیگر واگذار نماید. ۱۴ - بماده ۸۴ جمله زیر اضافه خواهد شد:
چنانچه موضوعی از دستور خارج شود مجدداً که طرح میشود حق تقدم صحبت با کسانی است که قبلاً ثبت نام کرده و یا اجازه خواستهاند .
۱۵ - ماده ۸۹ از اینقرار اصلاح میشود: ماده ۸۹ - الف - حداکثر مدت نطق در جلسه علنی بقرار ذیل خواهد بود:
۱ - برای استیضاح سه ساعت.
۲ - برای مذاکره راجع باعتبارنامه نمایندگان اعم از مخالف یا موافق یا نمایندهای که طرف اعتراض واقع شده و همچنین برای هر یک از ناطقین دربرنامه دولت یکساعت.
۳ - برای اظهارات مخالف و موافق نسبت بلوایح و طرحها و توجیه طرح قانونی یا توضیحات مخبری که از لایحه دفاع مینماید و همچنین در موقعتقاضای رأی اعتماد از طرف دولت نیم ساعت.
۴ - برای دفاع از توهین یا تحریف نطق یا سؤال از وزیر و توضیح ثانوی در مقابل جواب وزیر و توضیح در باب پیشنهادات اصلاحی و توجیه پیشنهادکفایت مذاکرات و مخالفت با آن و توضیح پیشنهاد فوریت یا عدم فوریت پانزده دقیقه.
۵ - برای توضیح در پیشنهادات جمعی شور دوم مذکور در ماده ۱۲۳ پنج دقیقه.
ب - در موارد استثنائی ممکن است مدت نطق در موارد فوق به رأی مجلس اضافه شود ولی این رأی بدون مذاکره بعمل میآید.
ج - برای مذاکره در باب لایحه بودجه سالیانه کشور و عهدنامهها و مقاولهنامه و امتیازات مدت نطق غیر محدود خواهد بود.
۱۶ - در ماده ۹۰ جمله فقره ۳ بند الف به فقره ۴ بند الف تغییر مییابد.
۱۷ - در ماده ۹۱ بجای جمله بر طبق فقره ۳ بند الف ماده ۸۹ نوشته میشود: بترتیب مندرج در ماده ۸۹ . ۱۸ - در آخر ماده ۱۱۳ این جمله اضافه میشود: و طرح مزبور قبل از ارجاع بکمیسیون طبع و توزیع خواهد شد .
۱۹ - ابتدای ماده ۱۲۳ از اینقرار اصلاح میشود: ماده ۱۲۳ - در شور ثانی گزارش لوایح و طرحهای قانونی در مجلس قرائت و نسبت بهر یک از مواد آن جداگانه مذاکره و اخذ رأی خواهد شد. درشور ثانی پیشنهاد تازهای نمیشود داد ولی پیشنهادهائی که در شور اول یا بین دو شور بعمل آمده.. الی آخر. ۲۰ - ماده ۱۲۶ از اینقرار اصلاح خواهد شد: ماده ۱۲۶ - در شور دوم در مورد پیشنهادهای مذکور در ماده ۱۲۳ در صورتیکه چند پیشنهاد مشابه باشد فقط پیشنهادی که با تشخیص رئیس مجلسجامعتر باشد قرائت و مطرح خواهد شد. ۲۱ - ماده ۱۳۹ بشرح زیر اصلاح خواهد شد: ماده ۱۳۹ - لوایح و طرحهای فوری آنها است که فقط یک شور در آنها لازم باشد و لوایح و طرحهای دو فوری آنها است که پس از تصویب دو فوریتبلافاصله بطبع و توزیع آن اقدام و پس از ۲۴ ساعت از موقع توزیع در مجلس طرح شود.
تقاضای یک فوریت مستلزم آن نیست که بلافاصله فوریت لایحه یا طرح در مجلس مطرح شود لیکن در موقعیکه دو فوری بودن تقاضا شود باید درهمان جلسه در لزوم و عدم لزوم فوریت بحث و رأی گرفته شود.
اگر تقاضای فوریت یا دو فوری بودن در ضمن لایحه یا طرحی که در مجلس مطرح است درج نشده باشد و ۱۵ نفر از نمایندگان کتباً تقاضا فوریت یا دوفوریت آن لایحه یا طرح را بنمایند بدون مباحثه در اصل مطلب در باب فوریت اخذ رأی بعمل میآید.
چنانچه امضاءکنندگان در ضمن طرح دو فوری خود تقاضا کرده باشند که بلافاصله هم مطرح شود پس از قبول دو فوریت و قبول تقاضای مزبور بلافاصلهمطرح و مورد رسیدگی واقع خواهد شد.
تقاضای دو فوری بودن طبق ماده ۸۰ در حکم تقاضای تغییر دستور است.
۲۲ - در آخر قسمت اول ماده ۱۵۶ جمله رأی مخفی مجاز است تبدیل میشود به رأی مخفی الزامی است . ۲۳ - در ماده ۱۶۵ بعد از جمله استعفا دهد اضافه میشود یا فوت نماید . ۲۴ - ماده ۱۶۹ بشرح زیر اصلاح میشود: ماده ۱۶۹ - دولت مکلف است از تاریخ ابلاغ سؤال در ظرف یکهفته حاضر بودن خود را برای جواب سؤال اعلام کند و در صورتیکه بعد از یکهفته حاضر بجواب نباشد از طرف رئیس باز خواست میشود مگر در موارد مطالبی که دولت استتار آنها را لازم بداند در آنصورت دولت در جوابسؤال لزوم استتار را در ظرف همان مدت اظهار میدارد. ۲۵ - ماده ۱۷۹ باین طریق اصلاح میشود: ماده ۱۷۹ - در موقعی که استیضاح در دستور مجلس است تغییر دستور مجلس بهیچ وجه جائز نیست. ۲۶ - در ماده ۱۸۳ کلمه جنحه از قسمت آخر ماده حذف میشود. ۲۷ - در ماده ۱۸۴ کلمه جنایات بعد از جمله در کلیه موارد اضافه خواهد شد. ۲۸ - ماده ۱۹۲ از اینقرار اصلاح خواهد شد: ماده ۱۹۲ - دوره اجلاسیه مجلس شورای ملی طبق اصل هشتم قانون اساسی در هر سال از چهاردهم مهر ماه آغاز میشود و موقع تعطیل تابستان درهر سال موکول بتصمیم رأی مجلس شورای ملی است و مدت آن یک ماه است و نیز در ظرف دوره اجلاسیه از ۲۸ اسفند تا پانزدهم فروردین ماهسال بعد تعطیل خواهد بود.
رئیس مجلس بتقاضای چهل نفر از نمایندگان یا درخواست دولت در اوقات تعطیل میتواند مجلس را بطور فوقالعاده دعوت بانعقاد نماید.
۲۹ - در عناوین مواد ۳۹-۷۲-۷۸-۸۲-۱۱۲ اصلاحات عبارتی زیر بعمل میآید:
بآخر تیتر ماده ۳۹ اضافه میشود کمیسیون خاص .
در تیتر ماده ۷۲ بعد از تشکیل جلسه اضافه میشود و مدت آن .
از تیتر ماده ۷۸ کلمه خلاصه حذف خواهد شد.
قبل از ماده ۸۲ این تیتر علاوه میشود نطق و مذاکرات قبل و بعد از دستور .
قبل از ماده ۱۱۲ این تیتر علاوه میشود حضور نمایندگان دولت در کمیسیونها .
بیست و نه فقره اصلاحاتی که بوسیله کمیسیون منتخبه در آئیننامه داخلی مجلس شورای ملی بعمل آمده موقتاً قابل اجرا میباشد. رئیس مجلس شورای ملی - رضا حکمت