ابطال سند معارض و ارجاع به داوری؛ ماده ۴۹۶ قانون آیین دادرسی مدنی

۱- اولا، با توجه به این­که در ماده ۴۹۶ قانون آیین دادرسی دادگاه­های عمومی و انقلاب در امور مدنی ۱۳۷۹ دعوای اعلام بطلان سند از موارد غیر قابل ارجاع به داوری ذکر نشده است و چون طبق ماده ۴۵۴ همان قانون کلیه اختلافات به جز مواردی­که در قانون صریحا منع شده است، قابل ارجاع به داوری هستند، دعوای فوق نیز داوری­پذیر می­باشد. با این­حال داوری­پذیری دعوای اعلام بطلان سند محدود به مواردی است که اختلاف ایجادشده ناشی از روابط حقوقی طرفین باشد؛ مانند مواردی­که داور بنابر موافقت­نامه داوری، اعلام بطلان یک قرارداد و سند رسمی تنظیم شده بر مبنای آن را رسیدگی می­کند؛ اما در فرضی که رسیدگی به اختلاف محدود به روابط حقوقی طرفین نیست و به عدم رعایت تشریفات لازم در سازمان دولتی مربوط می­گردد که برخی از آن­ها اساسا در صلاحیت مراجع خاصی مانند شورای عالی ثبت یا دیوان عدالت اداری است، قابل ارجاع به داوری نیستند. ثانیا، اجرای رأی داور طبق ماده ۴۸۸ قانون یادشده توسط دادگاه صالح به عمل می­آید و دادگاه در فرضی دستور اجرا صادر می­کند که رأی داور را از جمله بندهای ماده ۴۸۹ قانون مذکور تشخیص ندهد. در هر حال در فرضی که دادگاه رأی داور را مطابق قانون تشخیص داده و دستور اجرای آن را صادر کند، مراجع ذی­ربط مانند اداره ثبت اسناد و املاک مکلفند طبق دستور دادگاه رأی داور را اجرا کنند. ۲- منظور از رسیدگی به اختلاف ذیل ماده ۴۶۳ قانون آیین دادرسی دادگاه­های عمومی و انقلاب در امور مدنی ۱۳۷۹ رسیدگی به اصل دعواست که در صلاحیت دادگاه صالح است. در واقع در فرض پیش­بینی شده در ماده مذکور با عدم توانایی یا امتناع داور معین­شده از رسیدگی به دعوا، شرط داوری از بین می­رود و دعوا در دادگاه صالح رسیدگی ­می­شود.