داوری و تخلیه عین مستأجره ناظر بر مواد ۴۵۴ و ۴۹۶ قانون آیین دادرسی مدنی

این سند شامل خلاصه‌ای است که توسط مدل‌های زبانی (LLM) تولید شده است.

نظریه شماره 7/1401/509 مورخ 1401/06/06 اداره کل حقوقی قوه قضاییه درباره شرایط داوری در قرارداد اجاره با انقضای مدت: سپری شدن مدت قرارداد اجاره موجب بی‌اعتباری آن نیست و مفاد قرارداد همچنان برای تعیین تعهدات و حقوق طرفین معتبر باقی می‌ماند. مطابق با مواد 454 و 496 قانون آیین دادرسی مدنی، ارجاع اختلافات ناشی از قرارداد اجاره به داوری، از جمله تخلیه عین مستأجره، منع قانونی ندارد و داور می‌تواند رأی خود را صادر کند. با این حال، رأی داور به منزله دستور تخلیه نیست و دستور تخلیه تنها توسط مراجع قضایی صالح صادر می‌شود و اجرای رأی داور طبق مقررات قانونی به عهده دادگاه صالح است.

استعلام

1- آیا مؤسسات داوری که به عنوان داور سازمانی عمل می کنند، در اختلافات راجع به قرارداد اجاره با توجه به این که مدت قرارداد اجاره به اتمام رسیده است، می توانند به فروعات آن از جمله خسارت تأخیر در تحویل عین مستأجره رسیدگی کنند یا فقط می توانند به اختلافات پیش آمده (در زمان حاکمیت قرارداد) رسیدگی کنند؟ 2- چنانچه مستأجر ملک استیجاری را پس از اتمام قرارداد تخلیه نکند، آیا مؤسسات داوری از پیش تعیین شده در متن قرارداد می توانند داوری کنند؟

نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه

اولا، سپری شدن مدت قرارداد اجاره یا هر قراردادی که مقید به مدت است، به معنای بی اعتباری قرارداد نیست و مفاد قرارداد به منظور تعیین تعهدات و مسؤولیت ها و حقوق طرفین حاکم است؛ در نتیجه داور یا سازمان داوری مرجوع الیه به درخواست هر کدام از طرفین باید به اختلاف ایجاد شده در محدوده شرط داوری رسیدگی کرده و رأی خود را صادر کند.

ثانیا، با توجه به مواد 454 و 496 قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب 1379، ارجاع اختلافات ناشی از قرارداد اجاره از جمله تخلیه عین مستأجره به داوری منعی ندارد و داور می تواند طبق مقررات رسیدگی و رأی خود را در خصوص تخلیه عین مستأجره صادر کند؛ این رأی وفق مقررات قانونی توسط دادگاه صالح اجرا می شود؛ اما رأی داور وصف دستور تخلیه ندارد؛ زیرا مطابق ماده 3 قانون روابط موجر و مستأجر مصوب 1376 صدور دستور تخلیه صرفا توسط مرجع قضایی صالح امکان پذیر است.