توقیف اموال شهرداری و منع توقیف آن

صورتجلسه نشست قضایی با موضوع مبانی حقوقی مطالبه حق ریشه مورخ 1386/11/07 که در شهر دلیجان برگزار شد.

پرسش

مبانی حقوقی مطالبه حق ریشه چیست؟

نظر هیئت عالی

حق ریشه یا حقوق زارعانه عبارت است از حق ریشه، بهای شخم و کود و ارزش زحماتی که برای آباد کردن زمین کسی متحمل شده است. به موجب ماده 31 آیین نامه قانون ثبت اسناد و املاک، دست رنج رعیتی و حق اولویت و گاوبندی و غیره که در املاک معمول و بین رعایا خرید و فروش می شود از حقوق راجع به عین املاک نبوده و قابل درخواست ثبت و اعتراض به ثبت نیست. با این ترتیب اتفاق نظر صائب بوده و تأیید می شود.

نظر اتفاقی

حق ریشه یا حق زارعانه، صرفا در مواردی به زارع و متصرف اراضی تعلق می گیرد که اقدامات زارع در طول سال های تصرف موجب عمران و آبادانی اراضی شده باشد، از قبیل: حفر چاه، نهرکشی، غرس اشجار و... تعیین میزان آن نیز بر مبنای صرف و یا میزان مابه التفاوت ارزش اراضی با وضعیت فعلی به نسبت ارزش قبل از عمران و آبادانی آن محاسبه می گردد. البته چنان چه زارع، در عمران اراضی مأذون نبوده و حق اقداماتی را نداشته باشد، قطعا در این خصوص نیز حقی نخواهد داشت و در صورت وجود قرارداد کتبی فی مابین زارع و مالک صرفا بر مبنای شروط مندرج در قرارداد عمل خواهد شد.