نظریه مشورتی تأمین دلیل در آیین دادرسی مدنی

در خصوص صدور قرار تأمین دلیل موضوع مواد ۱۴۹ الی ۱۵۵ ق.آ.د.م. ۱۳۷۹ باید بین مواردی که درخواست تأمین دلیل قبل از اقامه دعوی تقدیم دادگاه می شود با مواردی که تأمین دلیل هنگام دادرسی درخواست می شود خصوصاً مواردی که فقط تأمین دلیل مبنای صدور حکم است و درماده ۱۵۳ قانون مذکور به آن تصریح شده قایل به تفکیک شد.به این ترتیب که اگر درخواست تأمین دلیل قبل از اقامه دعوی باشد یا حین دادرسی مطرح شده باشد اما از مواردی که فقط تأمین دلیل مبنای صدور حکم قرار می گیرد نباشد و مجری قرار تأمین قاضی صادرکننده قرار نباشد در صورت جلوگیری طرف از اجرای قرار تأمین دلیل مجری قرار باید مراتب را به دادگاه گزارش نماید دادگاه در این صورت با تکلیف دیگری مواجه نیست، امّا چنان چه تأمین دلیل حین دادرسی درخواست شود و فقط تأمین دلیل مبنای صدور رأی باشد و بدین لحاظ قاضی صادرکننده رأی شخصاً اجرای قرار تأمین دلیل را بر عهده بگیرد یا اجرای آن را برای کشف حقیقت و اتخاذ تصمیم در دعوی ضروری بداند چون بدون اجرای قرار تأمین دلیل صدور حکم ممکن نیست دادگاه با استناد به ماده ۱۹۹ قانون مذکور باید ترتیبی اتخاذ نماید که در صورت مخالفت طرف هم تأمین دلیل انجام شود.