مصوب ۱۳۶۷,۰۲,۰۱
با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده ۱ - تعریف
میراث فرهنگی شامل آثار باقیمانده از گذشتگان است که نشانگر حرکت انسان در طول تاریخ میباشد و با شناسایی آن زمینه شناخت هویت و خطحرکت فرهنگی او میسر میگردد و از این طریق زمینههای عبرت برای انسان فراهم میآید.
سازمان میراث فرهنگی کشور که به استناد قانون مصوب ۱۳۶۴.۱۱.۱۰ تشکیل شده است و از این پس در این اساسنامه سازمان نامیده میشود طبقمقررات این اساسنامه اداره خواهد شد. ماده ۲ - هدف.
عبرت از حرکت فرهنگی انسان و بقاء و رقاء هویت و شخصیت فرهنگی جامعه. ماده ۳ - وظایف سازمان.
وظایف سازمان در زمینه میراث فرهنگی که شامل پژوهش، نظارت، حفظ و احیاء و معرفی است به قرار زیر میباشد: ۱ - تهیه و تنظیم و اجرای برنامههای پژوهشی پیرامون آثار باقیمانده از گذشتگان. ۲ - بررسی و شناسایی محوطهها، تپهها، بناها و مجموعههای تاریخی و تهیه فهرست جامع از آنها و نقشه باستانشناسی کشور. ۳ - انجام پژوهشهای باستانشناسی و کاوشهای علمی. ۴ - بررسیهای مردمنگاری، پژوهشهای مردمشناسی، انسانشناسی زیستی و شناخت فرهنگ بومی مناطق مختلف کشور. ۵ - پژوهش در زمینه هنرهای سنتی و فراهم آوردن امکانات لازم جهت حفظ، احیاء و رشد آنها. ۶ - ثبت آثار ارزشمند منقول و غیر منقول فرهنگی - تاریخی کشور در فهرست آثار ملی و فهرستهای ذیربط. ۷ - انجام انحصاری کلیه امور حقوقی مربوط به میراث فرهنگی و طرح دعاوی کیفری علیه متخلفین از قوانین ناظر به میراث فرهنگی کشور بهعنوان مدعی یا حسب مورد شاکی خصوصی. ۸ - اقدامات لازم جهت شناسایی و استرداد اموال فرهنگی ایران در سطح ملی و بینالمللی از طریق مراجع ذیربط. ۹ - شناسایی و در اختیار گرفتن کلیه اموالی که دارای ارزشهای فرهنگی - تاریخی بوده و جزء میراث فرهنگی محسوب میگردد و توسطدستگاههای مسئول ضبط شده است. تبصره - کلیه دادگاهها، گمرکات، نیروهای انتظامی و دستگاههای دولتی نظیر آنها که به نحوی نسبت به ضبط اموال اقدام مینمایند موظف به در اختیارقرار دادن اموالی که دارای ارزش فرهنگی - تاریخی میباشد به سازمان میراث فرهنگی هستند. ۱۰ - تهیه و اجرای طرحهای لازم به منظور حراست، حفاظت، تعمیر، مرمت و احیاء آثار، بناها و مجموعههای باارزش فرهنگی - تاریخی. ۱۱ - اظهار نظر در کلیه طرحهای عمرانی جامع و تفصیلی در رابطه با مناطق فرهنگی و تاریخی و موافقت نهایی درباره محوطهها و بافتها و اماکنفرهنگی تاریخی ارزشمند در موارد مذکور و جلوگیری از هر گونه تخریب آنها.
رأی شماره ۵۸۱ هیأت عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع ابطال بند ۴ صورتجلسه مورخ ۱۳۹۲/۰۴/۰۹ کمیسیون طرح تفضیلی شهر همدان
۱۲ - تعیین حریم بناها، مجموعهها، محوطهها و تپههای تاریخی ثبت شده و ضوابط خاص معماری و طراحی داخل حریم.
رأی شماره ۵۸۱ هیأت عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع ابطال بند ۴ صورتجلسه مورخ ۱۳۹۲/۰۴/۰۹ کمیسیون طرح تفضیلی شهر همدان
۱۳ - معرفی آثار باارزش فرهنگی - تاریخی از طریق موزهها و نمایشگاهها و نظائر آن. ۱۴ - ایجاد و توسعه و اداره موزهها در سطح کشور. ۱۵ - ایجاد مرکز اسناد و مدارک میراث فرهنگی کشور (نظیر مجموعه گزارشهای علمی، نقشهها و عکسهای بناها و...) جهت ارائه خدماتعلمی و تحقیقاتی در این زمینه. ۱۶ - معرفی و شناساندن ارزشهای میراث فرهنگی در سطح ملی و بینالمللی به وسیله چاپ و نشر مجموعه مطالعات و تحقیقات انجام یافته واستفاده از وسایل سمعی و بصری و ارتباط جمعی. ۱۷ - تنظیم، تدوین و انتشار دائرهالمعارف آثار و ابنیه تاریخی ایران. ۱۸ - توسعه فعالیتهای تحقیقاتی در زمینههای مختلف میراث فرهنگی و تشویق محققان، هنرمندان و استادکاران. ۱۹ - تنظیم و اجرای برنامههای آموزشی جهت آمادهسازی نیروهای کارآمد در زمینههای مربوط به میراث فرهنگی با هماهنگی دستگاههایذیربط. ۲۰ - تشویق مردم به مشارکت در فعالیتهای مربوط به شناسایی، حفظ و احیاء میراث فرهنگی و نظارت بر آن. ۲۱ - ایجاد و گسترش انجمنهای میراث فرهنگی در سطح کشور. تبصره - نحوه ایجاد و حدود و وظایف و اختیارات این انجمنها را شورای سازمان تعیین خواهد نمود. ۲۲ - برقراری ارتباطات و مبادلات علمی و فرهنگی با مؤسسات و نهادهای ذیربط در سطح ملی و بینالمللی بالاخص کشورهای اسلامی ومنطقه و برگزاری کنگرهها و سمینارهای دورهای لازم. ۲۳ - همکاری با وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در زمینه امور ایرانگردی و جهانگردی. ۲۴ - ارائه خدمات مشاورهای، تحقیقاتی، فنی و آموزشی، فروش تولیدات فرهنگی، دریافت ورودیه بناها، محوطهها، موزهها و نمایشگاهها وقبول هدایا و کمکها و نظائر آن. ماده ۴ - ارکان سازمان.
سازمان دارای دو رکن است. ۱ - شورای سازمان. ۲ - رییس سازمان. ماده ۵ - شورای سازمان
به منظور هماهنگی بیشتر در امور مربوط به میراث فرهنگی در سطح کشور شورای سازمان متشکل از ۸ عضو به شرح زیر تشکیل میگردد: ۱ - وزیر فرهنگ و آموزش عالی (رییس شورا). ۲ - وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی. ۳ - وزیر کشور. ۴ - وزیر دادگستری. ۵ - وزیر امور خارجه. ۶ (اصلاحی ۳۱ˏ۰۳ˏ۱۳۹۰) - وزیر راه و شهرسازی.
۷ - مدیر عامل سازمان صدا و سیما. ۸ - رییس سازمان (دبیر شورا). تبصره ۱ - در صورت تساوی آراء آن نظری پذیرفته میشود که رییس شورا در میان رأی دهندگان باشد. تبصره ۲ - جلسات شورا به طور عادی هر سال حداقل دو بار به پیشنهاد رییس سازمان و دعوت و ریاست وزیر فرهنگ و آموزش عالی تشکیلمیگردد. تبصره ۳ - شورا میتواند از افرادی که حضورشان به نحوی در جلسات ضروری است دعوت به عمل آورد. این افراد دارای حق رأی نیستند. تبصره ۴ - جلسه با حضور ۵ نفر از اعضاء رسمیت یافته و تصمیمات شورا با رأی حداقل ۴ نفر از اعضاء حاضر در جلسه معتبر خواهد بود. ماده ۶ - وظایف شورا.
وظایف شورای سازمان به قرار زیر است: ۱ - تعیین خط مشی و سیاستهای کلی بر اساس قانون تشکیل سازمان میراث فرهنگی کشور و اساسنامه سازمان. ۲ - بررسی گزارشهای فعالیتهای سازمان و اظهار نظر پیرامون چگونگی آن. تبصره - کلیه مصوبات شورا با امضاء وزیر فرهنگ و آموزش عالی ابلاغ خواهد شد. ماده ۷ - رییس سازمان.
رییس سازمان با حکم وزیر فرهنگ و آموزش عالی منصوب میشود. ماده ۸ - واحدهای سازمان در سطح کشور.
سازمان با نظر وزیر فرهنگ و آموزش عالی میتواند در هر نقطه از کشور که ایجاب نماید. به تناسب موقعیت و با تأیید سازمان امور اداری و استخدامیکشور واحدهای خود را دایر کند.
این واحدها مسئولیت امور مربوط به میراث فرهنگی حوزه فعالیت خود را طبق این اساسنامه و سازمان زیر نظر رییس سازمان به عهده خواهند داشت. ماده ۹ - از تاریخ تصویب این قانون کلیه قوانین و مقررات مغایر ملغی است. قانون فوق مشتمل بر ۹ ماده و ۷ تبصره در جلسه علنی روز پنجشنبه اول اردیبهشت ماه یک هزار و سیصد و شصت و هفت مجلس شورای اسلامیتصویب و در تاریخ ۱۳۶۷.۲.۲۶ به تأیید شورای نگهبان رسیده است. رییس مجلس شورای اسلامی - اکبر هاشمی