آماگ
۷ بهمن ۱۴۰۴، ۱۹:۲۸ویرایش ۱۱ شهریور ۱۴۰۵، ۲۱:۴۴

قانون ثبت اسناد و املاک و جلوگیری از تصرف عدوانی

قانون ثبت اسناد و املاک و جلوگیری از تصرف عدوانی مصوب ۱۳۰۹/۰۲/۱۴؛ بررسی نقش مامورین شهربانی، ژاندارمری و دادستان در حمایت از مال منقول و غیرمنقول

قانون طرز جلوگیری از تصرف عدوانی که در تاریخ ۱۴ و ۱۸ اردیبهشت ۱۳۰۹ بصحه ملوکانه و بتصویب مجلس شورای ملی رسیده است.

مصوب ۱۳۰۹,۰۲,۱۴

با اصلاحات و الحاقات بعدی

‌ماده اول (منسوخه ۲۴ˏ۰۲ˏ۱۳۳۹) - در هر مورد که کسی مال منقولی را از تصرف متصرف بدون رضایت او خارج مینماید یا مزاحم استفاده متصرف میشود مأمورین شهربانی در داخل‌ شهرها و مأمورین ژاندارمری در خارج شهر و در صورت نبودن آنها فرماندار و بخشدار محل مکلف هستند از مزاحمت و اقداماتی که برای تصرف ‌عدوانی می شود جلوگیری نمایند اگرچه عمل مزبور باستناد ادعاء حقی نسبت بآن مال باشد.

‌هر گاه کسی مال غیر منقولی را از تصرف متصرف بدون رضایت او خارج نماید و یا مزاحم استفاده متصرف بشود مأمورین مذکور مکلف هستند بتقاضای‌ شاکی رسیدگی و جریان را بدادستان شهرستان محل و در نقاطی که دادگاه بخش مستقل یا دادگاه سیار وجود دارد بآن دادگاهها که در این مورد قائممقام دادستان محسوب میشوند اطلاع داده و طبق نظر مراجع مزبور اقدام نمایند.

‌هر گاه بسبب تجاوز بیم وقوع جنحه یا جنایتی برود مأمورین مزبور باید فوراً از وقوع هر گونه جرمی جلوگیری کرده و نتیجه اقدامات خود را بدادستان ‌محل اطلاع دهند و طبق نظر او اقدام نمایند.

ماده دوم (منسوخه ۲۴ˏ۰۲ˏ۱۳۳۹) - هر گاه کسی مال غیر منقولی را که در تصرف غیر بوده است عدواناً تصرف کرده باشد مأمورین حفظ انتظامات عمومی باید با حکم کتبی دادستان محل‌ مال مزبور را بتصرف شاکی (‌متصرف اول) بدهند این حکم وقتی داده میشود که از تاریخ تصرف عدوانی بیش از یکماه نگذشته باشد علاوه بر‌دادستان هر محل رؤسای دادگاههای بخش مستقل و در غیاب آنان دادرس علی‌البدل دادگاههای مزبور و همچنین رؤساء دادگاه های بخش سیار در‌حوزه صلاحیت خود میتوانند بطریق مذکور بشکایات مزبور رسیدگی و حکم برفع تصرف عدوانی بدهند و در این صورت رونوشت حکم خود ‌را برای اطلاع دادستان ارسال میدارند.

‌مأمورین مذکور در اینماده حکم خود را نسبت بتصرف عدوانی باید کتباً بمدعی‌علیه ابلاغ نموده و بلافاصله آنرا بموقع اجرا گذارند از این حکم تا ده ‌روز پس از ابلاغ میتوان تقاضای پژوهش نمود مرجع رسیدگی پژوهشی دادگاه شهرستان محل وقوع مال غیر منقول است.

ماده سوم (منسوخه ۲۴ˏ۰۲ˏ۱۳۳۹) - در مورد ماده فوق که حاکم یا نایب‌الحکومه سمت نمایندگی مدعی‌العموم را دارند مسئول وزارت عدلیه بوده و رسیدگی بتقصیرات ‌اداری آن‌ها راجع بماده فوق با اطلاع وزارت داخله در محاکم اداری وزارت عدلیه بعمل خواهد آمد. ماده چهارم - در مورد مواد (۱) و (۲) پس از اینکه مال در تصرف متصرف اول ابقاء یا مجدداً بتصرف او داده شد و یا رفع مزاحمت از متصرف ‌گردید دیگر مدعی‌العموم یا سایر مامورین مذکور در مواد فوق نمیتوانند آنرا از تصرف او خارج کرده یا تصمیمی مخالف تصمیم سابق خود اتخاذ ‌کنند. ماده پنجم (منسوخه ۲۴ˏ۰۲ˏ۱۳۳۹) - مامورین مذکور در ماده ۲ حکم خود را نسبت بتصرف عدوانی باید کتبا بمدعی‌علیه ابلاغ نموده بلافاصله آنرا بموقع اجرا ‌گذارند از این حکم تا ده روز پس از ابلاغ میتوان استینافا شکایت کرد مرجع شکایت اگر حکم از طرف مدعی‌العموم بوده محکمه بدایت محل و اگر از‌ طرف حاکم یا نایب‌الحکومه بوده نزدیکترین محکمه صلح خواهد بود. ماده ششم - مستاجر و مباشر و خادم و رعیت و کارگر و بطور کلی اشخاصیکه مالی را از قبل دیگری متصرفند میتوانند مطابق مواد فوق از‌تصرف عدوانی شکایت نمایند. ماده هفتم - مستاجر پس از انقضای مدت اجاره و همچنین هر امین دیگری در صورت مطالبه مالک یا قائم‌مقام یا مأذون از طرف او عین مستاجره و‌یا مال امانی را بتصرف کسی که حق مطالبه دارد نداد متصرف عدوانی محسوب است مشروط باینکه از طرف کسی که حق مطالبه دارد بترتیب ‌ذیل به آنها اخطار شده باشد.‌مستأجر در صورتیکه اخطار لااقل یکماه قبل از انقضاء مدت اجاره بعمل آمده باشد پس از انقضاء مدت اجاره و الا پس از یکماه از تاریخ اخطار‌ متصرف عدوانی محسوب شده و مطابق این قانون با او رفتار خواهد شد.

سایر اشخاصیکه مال دیکری (دیگری) را بطور امانی متصرف باشند ۵ روز پس از‌اخطار و عدم تخلیه و رفع ید متصرف عدوانی محسوب خواهند شد اخطار فوق بوسیله اداره ثبت اسناد یا دفتر محکمه بدایت یا دفتر محکمه ‌صلحیه بعمل می‌آید و اکر(اگر) محل هیچیک از مراجع فوق نباشد به وسیله حاکم یا نایب‌الحکومه.

ماده هشتم - در صورتیکه بین موجر و مستاجر راجع بتخلیه ملک پس از انقضاء مدت اجاره و یا بین صاحب مال و امین مقررات و شرایط ‌خاصی باشد و همچنین در موارد مشمول مواد ۳۸ و ۳۹ و ۴۰ قانون ثبت اسناد و املاک مقررات این قانون اجرا نخواهد شد. ماده نهم - اختلاف بین موجر و مستاجر دکان و مغازه و کاروانسرا راجع به تخلیه مشمول مواد فوق نبوده و دعوی تخلیه مطابق قانون حکمیت ‌قطع و فصل خواهد شد. ماده دهم - در صورتیکه مدعی تصرف عدوانی مطابق اینقانون شکایت نکرده باشد میتواند در مدت مقرر قانونی موافق مقررات اصول ‌محاکمات حقوقی مربوط بمحاکم صلحیه رفتار نماید. ماده یازدهم - اینقانون از اول تیر ماه ۱۳۰۹ بموقع اجرا گذاشته خواهد شد. این قانون که مشتمل بر یازده ماده است در جلسه چهاردهم اردیبهشت ماه یک هزار و سیصد و نه شمسی به تصویب مجلس شورای ملی رسید.

رییس مجلس شورای ملی - دادگر