سؤال ـ در صورتی که شخصی زمین شالیزاری را وقف عزاداری سیدالشهدا (حضرت اباعبدالله الحسین علیه السلام) کرده باشد و کسی را به عنوان متولی تعیین نموده و متولی مدتی بعد از عمل نمودن به مورد وقف، آن را تبدیل به باغ مرکبات نماید آیا در تبدیل موقوفه اذن حاکم شرع لازم است یا این که در صورت تحقق شرایط مقرره برای تبدیل، متولی می تواند رأساً اقدام نماید؟
نظریه اداره کل حقوقی
با توجه به مواد (۷۵)(*) و بعد قانون مدنی اداره موقوفه با متولی است و مقصود از اداره موقوفه نیز آن است که متولی باید با در نظرگرفتن قصد واقف در حفظ و نگهداری مال موقوفه به نحوی که با غرض واقف از وقف نزدیک باشد عمل نماید. بنابراین ضرورت ندارد موقوفه حتماً به صورت شالیزار مورد استفاده واقع شود چه هدف واقف صرف عواید شالیزار برای عزاداری سیدالشهدا بوده اس. حال اگر منافع موقوفه اقتضا کند با تبدیل شالیزار به باغ مرکبات، عواید آن صرف مواد تعیین شده، توسط واقف، برسد مباینتی با غرض واقف ندارد مگر آن که واقف هدفش استفاده از مورد وقف صرفاً به صورت شالیزار بوده باشد. در این مورد نیازی به اذن حاکم شرع نیست مگر این که طبق ماده (۷۸)(*) قانون مدنی نظارت استصوابی ناظر را بر عمل او شرط کرده باشد.
*-ماده ۷۵ قانون مدنی - واقف می تواند تولیت یعنی اداره کردن امور موقوفه را مادام الحیوه یا در مدت معینی برای خود قرار دهد و نیز می تواند متولی دیگری معین کند که مستقلاً یا مجتمعاً با خود واقف اداره کند. تولیت اموال موقوفه ممکن است به یک یا چند نفر دیگر غیر از خود واقف واگذار شود که هر یک مستقلاً یا منضماً اداره کنند و همچنین واقف می تواند شرط کند که خود او یا متولی که معین شده است نصب متولی کند و یا در این موضوع هر ترتیبی را که مقتضی بداند قرار دهد.
*- ماده ۷۸ قانون مدنی - واقف می تواند بر متولی ناظر قراردهد که اعمال متولی به تصویب یا اطلاع او باشد.