مصوب ۱۳۵۳,۰۴,۲۴
با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده ۱ - بمنظور اعمال سیاست جامع و هماهنگ برای ترابری کشور و توسعه، تجهیز، گسترش، نگاهداری و ایجاد تأسیسات زیربنائی آن با توجه به مقتضیات توسعه اجتماعی، اقتصادی و عمرانی و دفاع ملی و با رعایت قوانین مربوط از تاریخ تصویب این قانون نام ‹‹وزارت راه›› به ‹‹وزارت راه و ترابری›› تغییر مییابد و کلیه وظایف و اختیارات وزیر و وزارت راه بوزیر و وزارت راه و ترابری واگذار میگردد.
رأی شماره ۷۲ مورخ ۱۳۶۹/۰۳/۲۲ هیأت عمومی دیوان عدالت اداری در خصوص ابطال بندهایی از ماده (۴) آییننامه مصوب ۱۳۶۷/۰۵/۱۶ شهرداری تهران، مبنی بر تعیین شرایط عمومی اهلیت تصدی سمت مدیریت عامل شرکت های مسافربری، به جهت تضییق دایره شمول قانون و مخالفت با ماده (۲) و تبصره آن از لایحه قانونی احداث ترمینالها و ممنوعیت تردد اتومبیلهای مسافربری بین شهری در داخل شهر تهران مصوب ۱۳۵۹/۰۲/۰۹ شورای انقلاب
تبصره ۱ - منظور از عبارت ‹‹ترابری کشور›› مذکور در این قانون و مقررات آن ترابری زمینی و دریائی است. تبصره ۲ - امور مربوط بترابری هوائی و بهره برداری هوائی تابع قانون و مقررات هواپیمائی کشوری و سایر مقررات خاص خود خواهد بود. ماده ۲ - سازمان بنادر و کشتیرانی با کلیه کارکنان، تشکیلات، بودجه و اعتبار و دارائی و تعهد و وظائف آن از وزارت دارائی منتزع و بصورت سازمان وابسته بوزارت راه و ترابری منتقل میگردد. تبصره ۱ - مدیر عامل سازمان بنادر و کشتیرانی سمت معاونت وزارت راه و ترابری را خواهد داشت. تبصره ۲ - کلیه اختیارات و وظائف وزیر دارائی در سازمان بنادر و کشتیرانی و شورای عالی آن بوزیر راه و ترابری واگذار میگردد. وزیر دارائی یا معاون او عضویت شورایعالی سازمان بنادر و کشتیرانی را خواهد داشت. ماده ۳ - واحد مطالعه هماهنگی حمل و نقل در کشور بصورت سازمان هماهنگی ترابری کشور با کلیه کارکنان، تشکیلات، بودجه، اعتبارات و دارائی و تعهدات در وزارت راه و ترابری متمرکز میگردد. ماده ۴ (منسوخه ۲۷ˏ۰۲ˏ۱۳۵۸) - اداره کل هواپیمائی کشوری با کلیه کارکنان،تشکیلات، بودجه اعتبارات دارائی، تعهدات و وظائف آن از وزارت راه منتزع و بنام سازمان هواپیمائی کشوری بصورت سازمان وابسته بوزارت جنگ منتقل میگردد. تبصره ۱ - کلیه اختیارات و وظائف وزیر و وزارت راه به نحوه مذکور در قوانین و مقررات مربوط به هواپیمائی کشوری بوزیر و وزارت جنگ واگذار میشود. تبصره ۲ - رئیس سازمان هواپیمائی کشوری سمت معاونت وزارت جنگ را خواهد داشت.
تبصره ۳ -
یکنفر از معاونان وزارت راه و ترابری بانتخاب وزیر راه و ترابری عضویت شورایعالی هواپیمائی کشوری را خواهد داشت.
تبصره ۴ - واحد پلیس مأمور در هواپیمائی کشوری و فرودگاهها (موضوع قانون ضمیمه شدن ادارات پلیس انتظامی راهآهن و هواپیمائی کشوری و اداره انتظامی و نگهبانی گمرکات بشهربانی کشور مصوب هشتم خرداد ماه ۱۳۴۶) از تاریخ تصویب این قانون کلا با کلیه کارمندان و افسران و درجه داران و افراد ابوابجمعی و اسلحه و مهمات خود از اداره پلیس راهآهن و هواپیمائی کشوری منتزع و مستقلا بنام اداره پلیس انتظامی هواپیمائی کشوری وظائف محوله را بصورت یکی از واحدهای تابعه شهربانی کشور در سازمان هواپیمائی کشوری انجام خواهد داد، وظایف اختصاصی پلیس مزبور و اختیارات سازمان هواپیمائی کشوری و شهربانی کشور درباره افسران و کارمندان پلیس هواپیمائی کشوری بموجب آئیننامهای خواهد بود که با هماهنگی شهربانی کشور و سازمان هواپیمائی کشور تهیه و بتصویب هیئت وزیران میرسد. تا زمانیکه آئین نامه مورد نظر بتصویب نرسیده واحد مزبور وظائف محول را کماکان انجام خواهد داد و قسمت دیگر، با کارمندان و افسران و درجه داران و افراد ابوابجمعی و اسلحه و مهمات خود بنام اداره پلیس انتظامی راهآهن انجام وظیفه خواهد کرد. ماده ۵ (اصلاحی ۲۴ˏ۰۳ˏ۱۳۵۹) ـ بمنظور گسترش فعالیت هواشناسی در سطح کشور و امکان رفع نیازهای هواشناسی کشاورزی و بهسازی محیط زیست و آبیاری و ارتباطات دریائی و هوائی و تربیت نیروی انسانی مورد احتیاج در سطوح مختلف و همچنین رفع احتیاجات بخش خصوصی در مورد فوق به استثنای نیروی هوائی جمهوری اسلامی ایران که بطور مستقل عمل خواهد کرد اداره کل هواشناسی به سازمان هواشناسی کشور تبدیل و بصورت سازمان وابسته به وزارت راه وترابری اداره خواهد شد. رئیس سازمان هواشناسی کشور سمت معاونت وزارت راه و ترابری را خواهد داشت. ماده ۶ - سازمان هواشناسی کشور بمنظور هماهنگی فعالیتهای فنی و تخصص هواشناسی و تعیین نیازهای مذکور در این قانون دارای شورائیخواهد بود مرکب از:
۱ (اصلاحی ۲۴ˏ۰۳ˏ۱۳۵۹) - وزیر راه و ترابری ۲ - معاون وزارت کشاورزی و منابع طبیعی بانتخاب وزیر کشاورزی و منابع طبیعی.
۳ (اصلاحی ۲۴ˏ۰۳ˏ۱۳۵۹) - معاون وزارت دفاع ملی به انتخاب وزیر دفاع ملی. ۴ - معاون سازمان برنامه و بودجه بانتخاب رئیس سازمان برنامه و بودجه.
۵ - معاون وزارت آب و برق بانتخاب وزیر آب و برق.
۶ - معاون وزارت بهداری بانتخاب وزیر بهداری.
۷ - مدیر عامل سازمان بنادر و کشتیرانی. ۸ - رئیس سازمان هواپیمائی کشوری.
۹ - رئیس سازمان هواشناسی کشور.
۱۰ (اصلاحی ۲۴ˏ۰۳ˏ۱۳۵۹) - نماینده نیروی هوائی شاهنشاهی.
آئین نامه مربوط بوظائف و طرز کار شورای مذکور ظرف ششماه پس از تصویب این قانون از طرف وزارت راه و شهرسازی تهیه و پس از تصویب هیئت وزیران بموقع اجرا گذارده خواهد شد. ریاست شورا با وزیر راه و شهرسازی میباشد و رئیس سازمان هواشناسی کشور سمت دبیر شورا را خواهد داشت. ماده ۷ - وظایف وزارت راه و ترابری بشرح زیر است:
۱ - مطالعه و تهیه و تنظیم برنامه های جامع و هماهنگ بمنظور تعیین خط مشی های اجرائی در زمینه ترابری کشور و اجرای آنها. ۲ - احداث، توسعه، بهرهبرداری و نگاهداری راهها، راه آهن و بنادر. ۳ - بررسی نیازمندیهای ترابری کشور و تعیین اولویتهای اجرائی آنها و تهیه و اجرای برنامه های درازمدت، میان مدت و کوتاه مدت بمنظور رفع این نیازمندیها با توجه ببرنامه های عمرانی کشور. ۴ - تهیه و تنظیم ضوابط و معیارهای لازم برای احداث و نگاهداری و تأسیسات زیر بنائی ترابری با توجه به مقتضیات و پیشرفتهای وسائل ترابری و نظارت بر اجرای آنها. ۵ - بررسی روشهای ساختمان و نگاهداری و بهره برداری از راهها، راه آهن و بنادر. ۶ - طبقه بندی کلیه تأسیسات زیر بنائی ترابری و تعیین مشخصات فنی و هندسی آنها همچنین تعیین تشکیلات و دستگاههائی که باید از هر یک از آنها نگاهداری نمایند. ۷ - تعیین مشخصات مجاز وسائل ترابری در بهره برداری از تأسیسات زیربنائی ترابری و ممانعت از بهرهبرداری وسائل ترابری خارج از مشخصات مذکور در استفاده از تأسیسات فوق.
مقررات منع تغییر وضعیت وسایل نقلیه مسافربری و باربری قبل از اخذ مجوز لازم اصلاح مقررات منع تغییروضعیت وسایل نقلیه باربری قبل ازاخذمجوزلازم اصلاح مقررات منع تغییر وضعیت وسایل نقلیه باربری قبل از اخذ مجوز لازم مقررات منع تغییر وضعیت وسایل نقلیه مسافربری قبل ازاخذ مجوز لازم تمدید مهلت اصلاح کارت وسائل نقلیه باربری تغییر وضعیت داده شده به کلیه وسایل نقلیه باربری به استثنای تانکرهای نفتکش مقررات منع تغییر وضعیت وسایل نقلیه باربری و وسایل نقلیه مسافربری قبل از اخذ مجوز لازم
۸ - بررسی درباره راههای ترابری بینالمللی و نحوه ارتباط با آنها و عنداللزوم پیشنهاد پیوستن به موافقتنامه های بینالمللی و منطقهای و تنظیم و پیشنهاد قراردادهای دو جانبه و چند جانبه با دولتها و مؤسسات خارجی. ۹ - بررسی نیازمندیها و شناسائی مجموع قدرت و ظرفیت ترابری کشور اعم از راهها، راهآهن، راههای آبی، بنادر و خطوط لوله بمنظور تهیه برنامه ها و ارائه توصیه های لازم بسازمانهای مربوط. ۱۰ - ایجاد، نگاهداری و بهره برداری از خطوط پایگاههای مواصلاتی اختصاصی زمینی و دریائی با توجه به برنامه ها و نیازمندیهای ترابری کشور. ۱۱ - بررسی و ارائه پیشنهاد های لازم بسازمانهای مربوط در باب سیاست نرخ گذاری خدمات ترابری و همچنین خدمات جنبی آن. ۱۲ - تعیین ضابطه ها و معیارهای فنی اقتصادی و ایمنی ترابری در راههای زمینی و آبی و نظارت بر اجرای آنها. ۱۳ - تعیین ضابطه ها و معیارهای لازم با همکاری دستگاههای مربوط برای ایجاد اداره و توسعه مؤسسات ترابری اعم از آنکه در داخل و یا درخطوط بین المللی فعالیت داشته باشند و نظارت بر فعالیت آنها. در مورد صدور پروانه تأسیس مؤسسات ترابری مراجع صلاحیتدار مکلفند قبلا نظر وزارت راه و ترابری را در تأسیس اینگونه مؤسسات جلب نمایند.
رأی شماره ۷۲ مورخ ۱۳۶۹/۰۳/۲۲ هیأت عمومی دیوان عدالت اداری در خصوص ابطال بندهایی از ماده (۴) آییننامه مصوب ۱۳۶۷/۰۵/۱۶ شهرداری تهران، مبنی بر تعیین شرایط عمومی اهلیت تصدی سمت مدیریت عامل شرکت های مسافربری، به جهت تضییق دایره شمول قانون و مخالفت با ماده (۲) و تبصره آن از لایحه قانونی احداث ترمینالها و ممنوعیت تردد اتومبیلهای مسافربری بین شهری در داخل شهر تهران مصوب ۱۳۵۹/۰۲/۰۹ شورای انقلاب
آئین نامه تأسیس و بهره برداری از مؤسسات ترابری جاده ای داخلی و مقررات ایمنی و رفت و آمد وسایل ترابری در راههای کشور
۱۴ - تهیه طرح مقررات و آئین نامه مربوط بصدور اجازه تأسیس مؤسسات، دفاتر شعبه ها و نمایندگی های ترابری خارجی که در کشور فعالیت کنند و نظارت بر فعالیت آنها با جلب نظر وزارت کشور. ۱۵ - تعیین ضابطه ها و معیارهای لازم بمنظور تنظیم امور مربوط به ترابری سازمانهای دولتی ‹‹باستثنای نیروهای مسلح شاهنشاهی›› باهمکاری دستگاههای مربوط - ایجاد هماهنگی و تمرکز امور مذکور. ۱۶ - تعیین ضابطه ها و معیارها و پیشنهاد اتخاذ سیاست های لازم برای تشویق بخش خصوصی بسرمایه گذاری در امور مربوط به ترابری. ۱۷ - بررسی در زمینه حریم های تأسیسات زیربنائی ترابری و تهیه و تنظیم مقررات مورد نیاز برای پیشنهاد بمراجع صلاحیتدار و نظارت بر اجرایآنها. ۱۸ - بررسی نیازمندیهای کشور از نظر خدمات خاکشناسی و شناسائی مصالح ساختمانی و تجهیز و توسعه آزمایشگاههای مربوط و عرضه و فروش خدمات (آزمایشگاههای فنی و مکانیک خاک) به بخش عمومی و خصوصی. ۱۹ - بررسی نیازمندیهای کشور از نظر شناسائی راههای آبی و دریا و اقیانوس شناسی و ایجاد و تجهیز و توسعه تشکیلات سازمانهای لازم وعرضه و فروش خدمات آن به بخش عمومی و خصوصی. ۲۰ - تهیه آئین نامه های مجازات خلافی با موافقت وزارت دادگستری و وزارت کشور و پیشنهاد قوانین و مقررات لازم درباره رسیدگی بموارد تخلف از مقررات ترابری کشور. ۲۱ - تشکیل واحدهای مطالعاتی و تحقیقاتی لازم برای انجام وظائف بالا. تبصره - کلیه اختیارات و وظائف دیگری که بموجب سایر قوانین بوزارت راه محول بوده است بعهده وزارت راه و ترابری خواهد بود. ماده ۸ - وزارت راه و ترابری مجاز است با نظر سازمان امور اداری و استخدامی کشور بمنظور تربیت و تجهیز نیروی انسانی ماهر برای اجرای وظائف خود برنامه های آموزشی لازم را تهیه و رأساً یا با همکاری مؤسسات مربوط بمرحله اجراء درآورد. ماده ۹ - بوزیر راه و ترابری اختیار داده میشود که تشکیلات هر یک از سازمانها و مؤسسات و واحدهای تابع یا وابسته آن وزارت را در صورتیکه لازم تشخیص دهد، ادغام یا منحل نموده و تشکیلاتی بر اساس وظایف مذکور در این قانون و سایر قوانین با تأیید سازمان امور اداری و استخدامی کشور تنظیم کرده و بموقع اجرا بگذارد. ماده ۱۰ - بموجب این قانون شورایعالی هماهنگی ترابری کشور در وزارت راه و ترابری تشکیل میگردد وزارت راه و ترابری مکلف است ظرف سه ماه از تاریخ تصویب این قانون آئین نامه مربوط بترکیب و وظایف و اختیارات شورایعالی هماهنگی ترابری کشور را تهیه و پس از تصویب کمیسیونهای مربوط مجلسین بموقع اجرا بگذارد. ماده ۱۱ (منسوخه ۲۷ˏ۰۶ˏ۱۴۰۳) - وزارت راه و ترابری برای اجرای قسمتی از وظائف خود و سازمانهای وابسته میتواند با موافقت شورایعالی هماهنگی ترابری کشور و با رعایت شرایطی که شورای عالی مذکور تعیین خواهد کرد شرکت تشکیل دهد و یا با بخش خصوصی اعم از داخلی و خارجی همچنین وزارتخانهها و مؤسسات دولتی ایرانی مشارکت نماید. اساسنامه های شرکتهای مزبور که بموجب این قانون تأسیس خواهد شد بر طبق مقررات مربوط بشرکتهای دولتی تهیه و با تأیید شورایعالی هماهنگی ترابری کشور و تصویب کمیسیونهای راه و دارائی و استخدام مجلسین بموقع اجرا گذارده میشود. ماده ۱۲ - وزارتخانه ها و مؤسسات دولتی و شهرداریها و مؤسسات وابسته بآنها مکلفند طرحهای مربوط بایجاد و توسعه شهرها و مراکز فعالیتهای اجتماعی و صنعتی و کشاورزی را از لحاظ استفاده از تأسیسات ترابری باطلاع وزارت راه و ترابری برسانند. ماده ۱۳ - وزارت راه و ترابری مجاز است آن قسمت از راهها، ایستگاههای راه آهن، محوطه های بارانداز بنادر و نظائر آنها را که مورد استفاده نیست پس از روشن شدن وضعیت ثبتی با رعایت مقررات بفروش برساند و وجوه حاصل را در عرض یکسال بمصرف خرید اراضی و مستحدثات مورد نیاز برساند.
اجازه فروش قسمتی از جاده قدیمی نطنز - اردستان به شرکت ذوب آهن نطنز توسط وزارت راه و ترابری
ماده ۱۴ (منسوخه ۲۷ˏ۰۶ˏ۱۴۰۳) - بدولت اجازه داده میشود بمنظور انجام خدمات باربری، تخلیه و بارگیری (باستثنای خدمات فرودگاهی) و انبارداری در گمرکات کشور رأساً یا با مشارکت بخش خصوصی اعم از داخلی و خارجی شرکت یا شرکتهائی تشکیل دهد. این شرکتها بموجب اساسنامه خاص خود زیر نظر شورائی مرکب از معاون هماهنگی ترابری وزارت راه و ترابری، رئیس کل گمرک ایران، مدیرعامل سازمان بنادر و کشتیرانی، رئیس سازمان هواپیمائی کشوری، رئیس کل راهآهن دولتی ایران انجام وظیفه خواهد نمود.
اساسنامه این شرکت یا شرکتها با رعایت مفاد فوق پس از تصویب کمیسیونهای راه و دارائی و استخدام مجلسین بموقع اجرا گذارده خواهد شد. ماده ۱۵ - وزارت راه و ترابری بمنظور تأمین مواد اولیه ساختمانی از قبیل سنگ، شن، ماسه و خاک که برای ساختمان و نگاهداری تأسیسات زیربنائی راه و ترابری کشور مورد نیاز باشد میتواند با رعایت مقررات قانونی و موافقت سازمان مربوط آئین نامه نحوه استفاده و بهره برداری وزارت راه و ترابری را از مواد مذکور تنظیم و پس از تصویب هیئت وزیران بموقع اجرا گذارد. ماده ۱۶ (منسوخه ۲۷ˏ۰۶ˏ۱۴۰۳) - بمنظور نظارت بر اجرای مقررات ترابری بوزارت راه و ترابری اجازه داده میشود گارد ترابری تشکیل دهد. حدود وظائف و تشکیلات آن بموجب آئین نامهای که بتصویب کمیسیونهای مربوط مجلسین خواهد رسید تعیین میگردد. تبصره ۱ (منسوخه ۲۷ˏ۰۶ˏ۱۴۰۳) - گارد بنادر و گمرکات که بموجب قانون اختیارات مالی و استخدامی سازمان بنادر و کشتیرانی و تشکیل گارد بنادر و گمرکات مصوب تیر ماه ۱۳۴۸ تشکیل شده است به دو واحد جداگانه گارد گمرک و گارد بنادر و کشتیرانی تقسیم و بر اساس نیازمندیهای گمرک ایران و سازمان بنادر وکشتیرانی با توافق وزارتخانهها دارائی و راه و ترابری تقسیم میگردد و با صلاحیت و اختیارات و بودجه و کارکنان مربوط از وزارت دارائی منتزع و به گمرک ایران و سازمان بنادر و کشتیرانی منتقل میگردد. تبصره ۲ - گارد بنادر و کشتیرانی جزو تشکیلات گارد ترابری خواهد بود و علاوه بر وظائف و اختیارات و صلاحیت فعلی وظائف حفاظت کشتیرانی در آبهای ایران را نیز بعهده خواهد داشت. تا زمانی که گارد بنادر و گمرکات بترتیب فوق تقسیم نشده است وظائف و اختیارات خود را کماکان دارا خواهد بود و اداره پلیس انتظامی راهآهن در گارد ترابری متمرکز میگردد. ماده ۱۷ (اصلاحی ۲۷ˏ۰۲ˏ۱۳۵۸) - آئین نامه های لازم در اجرای مفاد این قانون در مورد اجرای امور مربوط به ترابری کشور جز در مواردی که مرجع دیگری برای تصویب آن در این قانون پیش بینی شده است بوسیله وزارت راه و ترابری و درباره امور مربوط به هواپیمائی کشوری و حمل و نقل هوائی و بهره برداری هوائی و هواشناسی از طریق وزارت دفاع ملی تهیه و پس از تصویب هیئت وزیران بموقع اجرا گذاشته خواهد شد و تا زمانیکه اساسنامه ها و آئین نامه های اجرائی مذکور در این قانون بتصویب نرسیده است اساسنامه و آئین نامه های فعلی معتبر و لازمالاجرا خواهد بود.
مقررات منع تغییر وضعیت وسایل نقلیه مسافربری و باربری قبل از اخذ مجوز لازم اصلاح مقررات منع تغییروضعیت وسایل نقلیه باربری قبل ازاخذمجوزلازم اصلاح مقررات منع تغییر وضعیت وسایل نقلیه باربری قبل از اخذ مجوز لازم مقررات منع تغییر وضعیت وسایل نقلیه مسافربری قبل ازاخذ مجوز لازم تمدید مهلت اصلاح کارت وسائل نقلیه باربری تغییر وضعیت داده شده به کلیه وسایل نقلیه باربری به استثنای تانکرهای نفتکش مقررات منع تغییر وضعیت وسایل نقلیه باربری و وسایل نقلیه مسافربری قبل از اخذ مجوز لازم
قانون فوق مشتمل بر هفده ماده و یازده تبصره پس از تصویب مجلس شورایملی در جلسه روز یکشنبه ۱۶ تیر ماه ۱۳۵۳، در جلسه فوقالعاده روز دوشنبه بیست و چهارم تیر ماه یکهزار و سیصد و پنجاه و سه شمسی بتصویب مجلس سنا رسید. رئیس مجلس سنا - جعفر شریف امامی