آماگ
۱۰ دی ۱۴۰۴، ۱۹:۵۴ویرایش ۱۱ شهریور ۱۴۰۵، ۲۱:۴۴

نظریه مشورتی درباره تغییر کاربری غیرمجاز اراضی زراعی و باغی

بررسی نظریه اداره کل حقوقی قوه قضائیه مستند به رأی وحدت رویه شماره ۷۳۰ هیئت عمومی دیوان عالی کشور و ماده ۱۳ قانون آیین دادرسی کیفری

۱- بزه موضوع ماده ۳ قانون حفظ کاربری اراضی زراعی و باغ­ها (اصلاحی ۱/۸/۱۳۸۵) از جمله جرایم آنی است؛ زیرا با تحقق رکن مادی این جرم، یعنی تغییر کاربری در اراضی موضوع این قانون، بدون اخذ مجوز از کمیسیون موضوع تبصره ۱ (اصلاحی ۱/۸/۱۳۸۵) ماده ۱ قانون مذکور مانند ایجاد بناء، برداشتن یا افزایش شن و ماسه، گودبرداری و سایر اقداماتی که بنا به تشخیص وزارت جهاد کشاورزی تغییر کاربری محسوب می­گردد، بزه موضوع ماده ۳ قانون مزبور (بزه تغییر کاربری غیرمجاز) تحقق یافته است و رأی وحدت رویه شماره ۷۳۰-۲۸/۳/۱۳۹۲ هیأت عمومی دیوان عالی کشور نیز به دلالت التزامی دال بر آنی بودن این جرم است.

۲- طبق ماده ۱۳ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲ و بند ث این ماده، مرور زمان از موانع تعقیب کیفری است و در مواردی که مانع تعقیب کیفری وجود دارد، موجب قانونی جهت رسیدگی به ماهیت موضوعات کیفری مطروحه نمی­باشد و با توجه به پاسخ بند ۱، بزه تغییر کاربری غیرمجاز اراضی زراعی و باغ­ها، از جمله "جرایم آنی" است؛ لذا با حصول شرایط مقرر در قانون، می­تواند مشمول مرور زمان گردد. در فرض سؤال نیز در صورت شمول مرور زمان تعقیب نسبت به بزه مذکور، مرجع قضایی رسیدگی­کننده باید نسبت به صدور قرار موقوفی تعقیب اقدام نماید.

(۳ و ۴)- طبق ماده ۳ (اصلاحی ۱/۸/۱۳۸۵) قانون حفظ کاربری اراضی زراعی و باغ­ها، مجازات مرتکب بزه تغییر کاربری اراضی زراعی و باغ­ها بدون اخذ مجوز از کمیسیون موضوع تبصره ۱ ماده ۱قانون مذکور، علاوه بر "قلع و قمع بنا"، پرداخت جزای نقدی به شرح مقرر در ماده ۳ قانون مزبور است؛ لذا صدور حکم به قلع و قمع بنا صرفا در صورت احراز تحقق بزه و ضمن صدور حکم محکومیت مرتکب توسط مرجع قضایی، امکان­پذیر است. بنابراین، در مواردی که دادگاه حکم برائت متهم را صادر می­کند یا به لحاظ شمول مرور زمان، بزه تغییر کاربری غیرمجاز اساسا قابل تعقیب نیست، صدور حکم به "قلع و قمع بنا" نیز منتفی است. ضمنا در تقسیم­بندی مجازات­های تعزیری موضوع ماده ۱۹ قانون مجازات اسلامی ۱۳۹۲، مجازاتی تحت عنوان قلع و قمع بنا وجود ندارد؛ بنابراین قلع و قمع بنا طبق ماده ۳ قانون صدرالذکر نیز ماهیت مجازات را ندارد.