مصوب ۱۳۸۷,۱۱,۰۶
با اصلاحات و الحاقات بعدی
شیوه نامه اجرای قانون انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات در قوه قضائیه
فصل اول - تعاریف و کلیات بند اول - تعاریف: ماده ۱ - در این قانون اصطلاحات زیر در معانی مشروح مربوط به کار می رود:
الف – اطلاعات: هر نوع داده که در اسناد مندرج باشد یا به صورت نرم افزاری ذخیره گردیده و یا با هر وسیلهٴ دیگری ضبط شده باشد.
ب - اطلاعات شخصی: اطلاعات فردی نظیر نام و نام خانوادگی، نشانیهای محل سکونت و محل کار، وضعیت زندگی خانوادگی، عادتهای فردی، ناراحتیهای جسمی، شماره حساب بانکی و رمز عبور است.
ج - اطلاعات عمومی: اطلاعات غیرشخصی نظیر ضوابط و آیین نامه ها، آمار و ارقام ملی و رسمی، اسناد و مکاتبات اداری که از مصادیق مستثنیات فصل چهارم این قانون نباشد.
د - مؤسسات عمومی: سازمانها و نهادهای وابسته به حکومت به معنای عام کلمه شامل تمام ارکان و اجزاء آن که در مجموعه قوانین جمهوری اسلامی ایران آمده است.
هـ - مؤسسات خصوصی: از نظر این قانون، مؤسسه خصوصی شامل هر مؤسسه انتفاعی و غیرانتفاعی به استثناء مؤسسات عمومی است.
بخشنامه بانک مرکزی در خصوص اهم احکام و تکالیف مقرر برای بانک ها و موسسات اعتباری غیربانکی شیوه نامه انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات «مؤسسات خصوصی ارائه دهنده خدمات عمومی» شیوه نامه دسترسی آزاد به اسناد و مکاتبات اداری
بند دوم – آزادی اطلاعات: ماده ۲ - هر شخص ایرانی حق دسترسی به اطلاعات عمومی را دارد، مگر آن که قانون منع کرده باشد. استفاده از اطلاعات عمومی یا انتشار آنها تابع قوانین و مقررات مربوط خواهد بود.
رأی شماره ۲۰۹۲۲۸۷ هیأت عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع: ابطال ردیف دوم مصوبه بیست و هفتمین جلسه کمیسیون انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات مورخ ۱۴۰۱/۱۱/۱۰ وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی رای شماره ۱۵۱۴ هیات عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع ابطال ردیفهای ۱، ۲ و ۳ بند (الف) دستورالعمل شماره ۱۰۰۰/۹۲/۴۸۲۵ ـ ۱۳۹۲/۵/۲۰ سازمان تأمین اجتماعی ناظر بر نحوه ارائه اطلاعات
ماده ۳ - هر شخصی حق دارد از انتشار یا پخش اطلاعاتی که به وسیله او تهیه شده ولی در جریان آماده سازی آن برای انتشار تغییر یافته است جلوگیری کند. مشروط به آن که اطلاعات مزبور به سفارش دیگری تهیه نشده باشد که در این صورت تابع قرارداد بین آنها خواهد بود. ماده ۴ - اجبار تهیه کنندگان و اشاعه دهندگان اطلاعات به افشاء منابع اطلاعات خود ممنوع است مگر به حکم مقام صالح قضائی و البته این امر نافی مسؤولیت تهیه کنندگان و اشاعه دهندگان اطلاعات نمی باشد. بند سوم - حق دسترسی به اطلاعات: ماده ۵ - مؤسسات عمومی مکلفند اطلاعات موضوع این قانون را در حداقل زمان ممکن و بدون تبعیض در دسترس مردم قرار دهند. تبصره - اطلاعاتی که متضمن حق و تکلیف برای مردم است باید علاوه بر موارد قانونی موجود از طریق انتشار و اعلان عمومی و رسانه های همگانی به آگاهی مردم برسد.
رای شماره ۱۲۵۶ هیات عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع ابطال حکم مقرر در نامـه شماره ۴۰۰/۶۹۴۴-۱۳۹۸/۰۳/۲۹ وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی در خصوص عدم ارائه تصویر صورتجلسات کمیسیون قانونی تشخیص امور پزشکی به ذینفعان رأی شماره ۷۳۸ هیأت عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع ابطال نامه شماره ۶۹۴۴/۴۰۰ مورخ ۹۸/۳/۲۹ مدیرکل دفتر نظارت و اعتباربخشی امور درمان وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی شیوه نامه انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات متضمن حق و تکلیف برای مردم (قوانین، مقررات و تصمیمات عمومی) موضوع تبصره ماده ۵ و ماده ۱۱ قانون انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات بخشنامه به کلیه دستگاه های اجرایی در خصوص اطلاع رسانی و تنقیح قوانین و مقررات
فصل دوم - آیین دسترسی به اطلاعات بند اول - درخواست دسترسی به اطلاعات و مهلت پاسخگویی به آن ماده ۶ - درخواست دسترسی به اطلاعات شخصی تنها از اشخاص حقیقی که اطلاعات به آنها مربوط می گردد یا نماینده قانونی آنان پذیرفته می شود. ماده ۷ - مؤسسه عمومی نمی تواند از متقاضی دسترسی به اطلاعات هیچ گونه دلیل یا توجیهی جهت تقاضایش مطالبه کند.
رأی شماره ۲۰۹۲۲۸۷ هیأت عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع: ابطال ردیف دوم مصوبه بیست و هفتمین جلسه کمیسیون انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات مورخ ۱۴۰۱/۱۱/۱۰ وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی
ماده ۸ - مؤسسه عمومی یا خصوصی باید به درخواست دسترسی به اطلاعات در سریعترین زمان ممکن پاسخ دهد و در هر صورت مدت زمان پاسخ نمی تواند حداکثر بیش از ده روز از زمان دریافت درخواست باشد. آیین نامه اجرائی این ماده ظرف مدت شش ماه از تاریخ تصویب این قانون بنا به پیشنهاد کمیسیون انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات، به تصویب هیأت وزیران می رسد.
رأی شماره ۲۰۹۲۲۸۷ هیأت عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع: ابطال ردیف دوم مصوبه بیست و هفتمین جلسه کمیسیون انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات مورخ ۱۴۰۱/۱۱/۱۰ وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی اصلاح آیین نامه اجرایی ماده (۸) قانون انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات رای شماره ۱۲۵۶ هیات عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع ابطال حکم مقرر در نامـه شماره ۴۰۰/۶۹۴۴-۱۳۹۸/۰۳/۲۹ وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی در خصوص عدم ارائه تصویر صورتجلسات کمیسیون قانونی تشخیص امور پزشکی به ذینفعان آیین نامه اجرایی ماده (۸) قانون انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات
رأی شماره ۷۳۸ هیأت عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع ابطال نامه شماره ۶۹۴۴/۴۰۰ مورخ ۹۸/۳/۲۹ مدیرکل دفتر نظارت و اعتباربخشی امور درمان وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی شیوه نامه انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات «مؤسسات خصوصی ارائه دهنده خدمات عمومی» آیین نامه اجرایی ماده (۸) قانون انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات
بند دوم - نحوه پاسخ به درخواستها: ماده ۹ - پاسخی که توسط مؤسسات خصوصی به درخواستهای دسترسی به اطلاعات داده می شود باید به صورت کتبی یا الکترونیکی باشد.
شیوه نامه انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات «مؤسسات خصوصی ارائه دهنده خدمات عمومی»
فصل سوم - ترویج شفافیت بند اول - تکلیف به انتشار ماده ۱۰ - هر یک از مؤسسات عمومی باید جز در مواردی که اطلاعات دارای طبقه بندی می باشد، در راستای نفع عمومی و حقوق شهروندی دست کم به طور سالانه اطلاعات عمومی شامل عملکرد و ترازنامه (بیلان) خود را با استفاده از امکانات رایانه ای و حتی الامکان در یک کتاب راهنما که از جمله می تواند شامل موارد زیر باشد منتشر سازد و در صورت درخواست شهروند با اخذ هزینه تحویل دهد:
الف - اهداف، وظایف، سیاستها و خط مشی ها و ساختار.
ب - روشها و مراحل اتمام خدماتی که مستقیماً به اعضاء جامعه ارائه می دهد.
ج - ساز و کارهای شکایت شهروندان از تصمیمات یا اقدامات آن مؤسسه.
د - انواع و اشکال اطلاعاتی که در آن مؤسسه نگهداری می شود و آیین دسترسی به آنها.
هـ - اختیارات و وظایف مأموران ارشد خود.
و - تمام ساز و کارها یا آیین هایی که به وسیله آنها اشخاص حقیقی و حقوقی و سازمانهای غیردولتی می تواند در اجراء اختیارات آن واحد مشارکت داشته یا به نحو دیگری مؤثر واقع شوند. تبصره - حکم این ماده در مورد دستگاههایی که زیر نظر مستقیم مقام معظم رهبری است، منوط به عدم مخالفت معظم له می باشد. ماده ۱۱ - مصوبه و تصمیمی که موجد حق یا تکلیف عمومی است قابل طبقه بندی به عنوان اسرار دولتی نمی باشد و انتشار آنها الزامی خواهد بود.
نظر رییس مجلس شورای اسلامی در خصوص تصویب نامه هیأت محترم وزیران به شماره ۵۹۶۷۶/۰۱/م/ت۶۰۹۰۵هـ مورخ ۱۴۰۱/۱۱/۱۲، موضوع «مجوز واردات اقلام اساسی کشاورزی و دائمی» و اصلاحیه آن به شماره ۶۲۴۰۷/۰۱/م/ت۶۰۹۰۵هـ مورخ ۱۴۰۱/۱۱/۲۵ شیوه نامه انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات متضمن حق و تکلیف برای مردم (قوانین، مقررات و تصمیمات عمومی) موضوع تبصره ماده ۵ و ماده ۱۱ قانون انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات
بند دوم - گزارش واحد اطلاع رسانی به کمیسیون انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات ماده ۱۲ - مؤسسات عمومی موظفند از طریق واحد اطلاع رسانی سالانه گزارشی درباره فعالیتهای آن مؤسسه در اجراء این قانون به کمیسیون انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات ارائه دهند. فصل چهارم - استثنائات دسترسی به اطلاعات بند اول - اسرار دولتی ماده ۱۳ - در صورتی که درخواست متقاضی به اسناد و اطلاعات طبقه بندی شده (اسرار دولتی) مربوط باشد مؤسسات عمومی باید از در اختیار قرار دادن آنها امتناع کنند. دسترسی به اطلاعات طبقه بندی شده تابع قوانین و مقررات خاص خود خواهد بود. بند دوم – حمایت از حریم خصوصی: ماده ۱۴ - چنانچه اطلاعات درخواست شده مربوط به حریم خصوصی اشخاص باشد و یا در زمره اطلاعاتی باشد که با نقض احکام مربوط به حریم خصوصی تحصیل شده است، درخواست دسترسی باید رد شود.
شیوه نامه تشخیص و تفکیک اطلاعات مربوط به حریم خصوصی و اطلاعات شخصی از اطلاعات عمومی
ماده ۱۵ - مؤسسات مشمول این قانون در صورتی که پذیرش درخواست متقاضی متضمن افشای غیرقانونی اطلاعات شخصی درباره یک شخص حقیقی ثالث باشد باید از در اختیار قرار دادن اطلاعات درخواست شده خودداری کنند، مگر آن که:
الف - شخص ثالث به نحو صریح و مکتوب به افشاء اطلاعات راجع به خود رضایت داده باشد.
ب - شخص متقاضی، ولی یا قیم یا وکیل شخص ثالث، در حدود اختیارات خود باشد.
ج - متقاضی یکی از مؤسسات عمومی باشد و اطلاعات درخواست شده در چهارچوب قانون مستقیماً به وظایف آن به عنوان یک مؤسسه عمومی مرتبط باشد.
شیوه نامه تشخیص و تفکیک اطلاعات مربوط به حریم خصوصی و اطلاعات شخصی از اطلاعات عمومی
بند سوم – حمایت از سلامتی و اطلاعات تجاری: ماده ۱۶ - در صورتی که برای مؤسسات مشمول این قانون با مستندات قانونی محرز باشد که در اختیار قرار دادن اطلاعات درخواست شده، جان یا سلامت افراد را به مخاطره می اندازد یا متضمن ورود خسارت مالی یا تجاری برای آنها باشد، باید از در اختیار قرار دادن اطلاعات امتناع کنند.
شیوه نامه تشخیص و تفکیک اطلاعات تجاری از اطلاعات عمومی
بند چهارم - سایر موارد: ماده ۱۷ - مؤسسات مشمول این قانون مکلفند در مواردی که ارائه اطلاعات درخواست شده به امور زیر لطمه وارد می نماید از دادن آنها خودداری کنند.
الف - امنیت و آسایش عمومی.
ب - پیشگیری از جرائم یا کشف آنها، بازداشت یا تعقیب مجرمان.
ج - ممیزی مالیات یا عوارض قانونی یا وصول آنها.
د - اعمال نظارت بر مهاجرت به کشور. تبصره ۱ - موضوع مواد (۱۳) الی (۱۷) شامل اطلاعات راجع به وجود یا بروز خطرات زیست محیطی و تهدید سلامت عمومی نمی گردد. تبصره ۲ - موضوع مواد (۱۵) و (۱۶) شامل اطلاعاتی که موجب هتک عرض و حیثیت افراد یا مغایر عفت عمومی و یا اشاعه فحشاء می شود، نمی گردد. فصل پنجم - کمیسیون انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات بند اول - تشکیل کمیسیون: ماده ۱۸ - به منظور حمایت از آزادی اطلاعات و دسترسی همگانی به اطلاعات موجود در مؤسسات عمومی و مؤسسات خصوصی که خدمات عمومی ارائه می دهند، تدوین برنامه های اجرائی لازم در عرصه اطلاع رسانی، نظارت کلی بر حسن اجراء، رفع اختلاف در چگونگی ارائه اطلاعات موضوع این قانون از طریق ایجاد وحدت رویه، فرهنگسازی، ارشاد و ارائه نظرات مشورتی، کمیسیون انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات به دستور رئیس جمهور با ترکیب زیر تشکیل می شود:
الف – وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی (رئیس کمیسیون).
ب - وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات یا معاون ذی ربط.
ج - وزیر اطلاعات یا معاون ذی ربط.
د - وزیر دفاع و پیشتیبانی نیروهای مسلح یا معاون ذی ربط.
هـ - رئیس سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور یا معاون ذی ربط.
و - رئیس دیوان عدالت اداری.
ز - رئیس کمیسیون فرهنگی مجلس شورای اسلامی.
ح - دبیر شورای عالی فناوری اطلاعات کشور.
شیوه نامه انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات «شهرداریها و شوراهای شهر و روستا» شیوه نامه انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات قراردادها شیوه نامه انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات «مؤسسات خصوصی ارائه دهنده خدمات عمومی»
تبصره ۱ - دبیرخانه کمیسیون یاد شده در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی تشکیل می گردد. نحوه تشکیل جلسات و اداره آن و وظایف دبیرخانه به پیشنهاد کمیسیون مذکور به تصویب هیأت وزیران خواهد رسید.
آیین نامه اجرایی تبصره (۱) ماده (۱۸) قانون انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات
تبصره ۲ - مصوبات کمیسیون انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات پس از تأیید رئیس جمهور لازم الاجراء خواهد بود.
شیوه نامه انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات «شهرداریها و شوراهای شهر و روستا» شیوه نامه انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات قراردادها شیوه نامه تشخیص و تفکیک اسرار دولتی از اطلاعات عمومی شیوه نامه انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات مجوزهای دولتی و مجوزهای مؤسسات خصوصی ارائه دهنده خدمات عمومی شیوه نامه تشخیص و تفکیک اطلاعات مربوط به حریم خصوصی و اطلاعات شخصی از اطلاعات عمومی شیوه نامه رفع اختلاف در چگونگی ارائه اطلاعات
ماده ۱۹ - مؤسسات ذی ربط ملزم به همکاری با کمیسیون می باشند. بند دوم – گزارش کمیسیون: ماده ۲۰ - کمیسیون باید هر ساله گزارشی درباره رعایت این قانون در مؤسسات مشمول این قانون و فعالیتهای خود را به مجلس شورای اسلامی و رئیس جمهور تقدیم کند. فصل ششم - مسؤولیتهای مدنی و کیفری ماده ۲۱ - هر شخصی اعم از حقیقی یا حقوقی که در نتیجه انتشار اطلاعات غیرواقعی درباره او به منافع مادی و معنوی وی صدمه وارد شده است حق دارد تا اطلاعات مذکور را تکذیب کند یا توضیحاتی درباره آنها ارائه دهد و مطابق با قواعد عمومی مسؤولیت مدنی جبران خسارتهای وارد شده را مطالبه نماید. تبصره - در صورت انتشار اطلاعات واقعی برخلاف مفاد این قانون، اشخاص حقیقی و حقوقی حق دارند که مطابق قواعد عمومی مسؤولیتهای مدنی، جبران خسارتهای وارد شده را مطالبه نمایند. ماده ۲۲ (اصلاحی ۳۰ˏ۰۳ˏ۱۴۰۳) - ارتکاب عمدی اعمال زیر جرم می باشد و مرتکب به پرداخت جزاء نقدی از۶.۶۰۰.۰۰۰ تا ۸۲۵.۰۰۰.۰۰۰ ریال با توجه به میزان تأثیر، دفعات ارتکاب جرم و وضعیت وی محکوم خواهد شد:
الف - ممانعت از دسترسی به اطلاعات برخلاف مقررات این قانون.
ب - هر فعل یا ترک فعلی که مانع انجام وظیفه کمیسیون انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات یا وظیفه اطلاع رسانی مؤسسات عمومی برخلاف مقررات این قانون شود.
ج - امحاء جزئی یا کلی اطلاعات بدون داشتن اختیار قانونی.
د - عدم رعایت مقررات این قانون در خصوص مهلتهای مقرر.
چنانچه هر یک از جرائم یاد شده در قوانین دیگر مستلزم مجازات بیشتری باشد همان مجازات اعمال می شود. ماده ۲۳ - آیین نامه اجرائی این قانون حداکثر ظرف سه ماه از تاریخ تصویب، توسط وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و با همکاری دستگاههای ذی ربط تهیه و به تصویب هیأت وزیران خواهد رسید.
آیین نامه اجرایی قانون انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات
قانون فوق مشتمل بر بیست و سه ماده و هفت تبصره در جلسه علنی روز یکشنبه مورخ ششم بهمن ماه یکهزار و سیصد و هشتاد و هفت مجلس شورای اسلامی تصویب و در تاریخ ۳۱ /۵ /۱۳۸۸ از سوی مجمع تشخیص مصلحت نظام با الحاق یک تبصره ذیل ماده (۱۰) موافق با مصلحت نظام تشخیص داده شد. رئیس مجلس شورای اسلامی - علی لاریجانی