مصوب ۱۳۴۵,۰۳,۰۱
با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده ۱ (منسوخه ۱۹ˏ۰۶ˏ۱۳۹۹) - حفظ و حراست منابع و ذخایر آبهای زیرزمینی و نظارت در کلیه امور مربوط به آن بوزارت آب و برق محول میگردد. وزارت نامبرده مکلف است تدریجاً نیروی انسانی و وسائل کار را فراهم سازد تا بتواند با جمعآوری آمار و مشخصات چاهها و قناتها و چشمهها و رودخانهها و سایرعملیات فنی وضع آبهای زیرزمینی استفاده شده و یا نشده هر منطقه را مشخص سازد و راهنمائیهای فنی لازم را بعمل آورد. ماده ۲ (منسوخه ۱۹ˏ۰۶ˏ۱۳۹۹) - وزارت آب و برق مجاز است در مناطقی که با بررسیهای فنی و علمی معلوم شود که سطح سفره آب زیرزمینی در اثر ازدیاد مصرف یا عللدیگر پائین میرود و یا در مناطقی که طرحهای آبیاری از طرف دولت باید اجراء گردد از تاریخ اجرای طرح برای مدتی با حدود مشخص حفر چاه عمیقو نیمه عمیق و قنات را ممنوع نماید. وزارت آب و برق چارهجوئیهای لازم نسبت به تقویت منابع آبهای زیرزمینی معمول خواهد داشت. ماده ۳ - در مناطقیکه وزارت آب و برق مقتضی بداند میتواند با اعلام قبلی حفر چاه عمیق و نیمه عمیق و قنات را موکول بتحصیل اجازه نماید. تبصره (منسوخه ۱۹ˏ۰۶ˏ۱۳۹۹) - در مناطقی که حفر چاه محتاج به تحصیل پروانه میشود حفر چاه در محل مسکونی یا باغچه برای مصرف شرب و درختکاری بشرط آنکه بهرهبرداری در شبانه روز از صد متر مکعب بیشتر نباشد احتیاج به کسب اجازه ندارد ولی باید قبل از اقدام بحفر چاه مراتب را کتباً بوزارت آب وبرق اطلاع دهد.
ماده ۴ (منسوخه ۱۹ˏ۰۶ˏ۱۳۹۹) - وزارت آب و برق موظف است بنا بتقاضای درخواستکننده بمنظور راهنمائیهای فنی متخصصین خود را بمحل اعزام و امکان حفرچاه یا قنات را از لحاظ فنی مورد بررسی قرار داده و راهنمائی کند و پنجاه درصد هزینه کارشناسی به عهده متقاضی خواهد بود شرکتهای تعاونیروستائی از پرداخت حق کارشناسی معافند. ماده ۵ - از تاریخ اجرای این قانون اشخاص یا شرکتها یا سازمانهائیکه حرفه آنها حفاری است و با وسائل موتوری اقدام به حفرچاه عمیق و نیمهعمیق و قنات میکنند باید پروانهای از وزارت آب و برق تحصیل نمایند و بدون داشتن پروانه افراد یا شرکتها یا سازمانها مجاز به انجام عملیاتحفاری با وسائل موتوری نخواهند بود. اشخاص و افرادیکه پروانه دریافت داشتهاند موظفند کلیه شرایط مندرج در پروانه مربوط به چاهها و یا قناتهائی را که حفر مینمایند رعایت نمایند ودر صورت تخلف پروانه آنان برای مرتبه اول به مدت ۶ ماه و در صورت تکرار برای همیشه از طرف وزارت آب و برق لغو میشود. پروانه حفاری ازطرف وزارت آب و برق مجاناً صادر خواهد شد. ماده ۶ (منسوخه ۱۹ˏ۰۶ˏ۱۳۹۹) - برای جلوگیری از اتلاف آب زیرزمینی خصوصاً در فصولی که احتیاج به بهرهبرداری از آب زیرزمینی نباشد مالکین چاههای آرتزین موظفنداز طریق نصب شیر و دریچه از تخلیه مداوم آب زیرزمینی خودداری نمایند. مأمورین وزارت آب و برق در صورت عدم رعایت این مواد به مالکین چاهها تذکر میدهند و به آنان اخطار مینمایند که در مهلت مناسب طبق آئیننامهاجرایی این قانون اقدام نمایند. ماده ۷ (منسوخه ۱۹ˏ۰۶ˏ۱۳۹۹) - در چاههای آرتزین که از آنها آب زیرزمینی بخودی خود از سطح زمین خارج میشود و در چاههای نیمه آرتزین که در آنها سطح ایست آبیبالاتر از سطح اولیه برخورد به آب است مالکین چاه مکلفند به وسیله پوشش جداری و یا طرز مناسب دیگری به تشخیص وزارت آب و برق از نفوذ آبمخزن تحت فشار در قشرهای خشک جلوگیری نمایند. ماده ۸ (منسوخه ۱۹ˏ۰۶ˏ۱۳۹۹) - در مورد مواد ۶ و ۷ اگر به اخطار وزارت آب و برق ترتیب اثر داده نشود خود وزارت آب و برق اقدام میکند و مخارج آنرا از طرف میگیرد. ماده ۹ (منسوخه ۱۹ˏ۰۶ˏ۱۳۹۹) - وزارت آب و برق مجاز است در هر موردیکه ضروری دانست بهزینه خود وسائل اندازهگیری میزان آب ده و کنترل سطح سفره آبزیرزمینی در سر هر چاه عمیق یا نیمه عمیق یا آرتزین و یا قنات نصب کند. ماده ۱۰ (منسوخه ۱۹ˏ۰۶ˏ۱۳۹۹) - اشخاص و مؤسسات خصوصی و دولتی طبق آئیننامه اجرائی این قانون موظفند برای جلوگیری از آلوده شدن مخازن آب زیرزمینیاحتیاطهای بهداشتی لازم را بعمل آورند و تذکرات و راهنماییهای مأمورین وزارت آب و برق را در این زمینه رعایت و عمل نمایند. ماده ۱۱ (منسوخه ۱۹ˏ۰۶ˏ۱۳۹۹) - قنوات و چاههائیکه چهار سال متوالی بایر و بدون آب جاری مانده یا بماند در صورتیکه با اخطار قبلی وزارت آب و برق به مالک یامالکین و تعیین مهلتی که از یکسال تجاوز نخواهد کرد مالک یا مالکین نسبت به دایر کردن قنات یا بهرهبرداری از چاه اقدام ننمایند مترو که تشخیصداده شده و احداث چاه یا قنات در حریم آنها با اجازه وزارت آب و برق مجاز خواهد بود. ماده ۱۲ (منسوخه ۱۹ˏ۰۶ˏ۱۳۹۹) - در صورت تخلف از مواد ۲ و ۳ این قانون وزارت آب و برق میتواند با مراجعه بمأمورین انتظامی محل از ادامه کار جلوگیری نماید وذینفع نیز میتواند از تعطیل کار به دادگاه شکایت کند. در مورد مواد این قانون هرگاه وزارت آب و برق تقاضای صدور دستور موقت نماید از دادن تأمین معاف است. و در صورتیکه وزارت آب و برقمحکوم به بیحقی شود مسئول جبران خسارات وارده بصاحب حق خواهد بود. ماده ۱۳ (منسوخه ۱۹ˏ۰۶ˏ۱۳۹۹) - هر گاه برای اجرای طرحهای وزارت آب و برق جهت توسعه استفاده از منابع آبهای زیرزمینی و سطحی احتیاج به اراضی اشخاص یاصاحبان مؤسسات خصوصی باشد بنحو مقرر در ماده ۳ قانون تعیین حریم دریاچه احداثی در پشت سدها مصوب ۲۷ تیر ماه ۱۳۴۴ عمل خواهد شدو در صورتیکه در نتیجه اجرای طرح آبی که صاحبان قنوات و چاههای عمیق و نیمه عمیق موتوری یا آرتزین و چشمه و آب جاری سیاه آب داشتهاند نقصان پیدا کند یا بکلی خشک شود علاوه بر جبران خسارت طبق ماده مذکور وزارت آب و برق مکلف است بقدر نقصان آب که بمصرف شرب اهالی و دام در فصول زراعی بمصرف زراعت میرسیده برای مشروب کردن باغ و بستان و اراضی زراعتی از منبع یا منابع تأسیسات خود آب در اختیارآنان بگذارد و بهای آن را طبق مقررات و شرایط وزارت آب و برق بدون احتساب سود سرمایه دریافت کند. تبصره ۱ - وزارت آب و برق مکلف است قبل از شروع به اجرای طرحهای لازم در هر ناحیه مقدار آب قنوات و چاههای عمیق و نیمه عمیق وآرتزین و چشمهسارها آبهای جاری سیاه آن آب ناحیه را دقیقاً اندازهگیری نموده و اوراق مخصوص تهیه نماید. تبصره ۲ - حقوق ارتفاقی از وضع مجاری آب بهر صورت که باشد و همچنین کلیه موارد اجرای ماده ۳ قانون تعیین حریم دریاچه احداثی درپشت سدها مانع از اجرای طرحهای وزارت آب و برق یا طرحهائیکه با تأیید وزارت مذکور از طرف مؤسسات ذیصلاحیت دیگر اجراء میشود نخواهد شد . در مورد حقوق ارتفاقی پس از اجرای طرح خسارت صاحبان حقوق به تشخیص کمیسیونی مرکب از وزیر آب و برق و دادستان کل کشور وشخص ذیحق یا نمایندگان آنان جبران خواهد شد. ماده ۱۴ (منسوخه ۱۹ˏ۰۶ˏ۱۳۹۹) - آئیننامه اجرائی این قانون از طرف وزارت آب و برق تهیه و پس از تصویب هیئت وزیران بمورد اجراء گذارده خواهد شد. ماده ۱۵ (منسوخه ۱۹ˏ۰۶ˏ۱۳۹۹) - وزارت آب و برق مأمور اجرای این قانون است. قانون بالا مشتمل بر ۱۵ ماده و ۳ تبصره که لایحه آن بموجب ماده واحده مصوبه بیستم آذر ماه ۱۳۴۲ تقدیم شده و در تاریخ روز چهارشنبه ۱۴اردیبهشت ماه ۱۳۴۵ بتصویب مجلس سنا رسیده بود در جلسه روز یکشنبه اول خرداد ماه یکهزار و سیصد و چهل و پنج شمسی مورد تصویبمجلس شورای ملی قرار گرفت. نایب رئیس مجلس شورای ملی - دکتر حسین خطیبی