نظریه اداره کل حقوقی قوه قضاییه
حفرچاه غیرمجاز و تصرف عدوانی ملک غیر دو عنوان جزایی مختلف است و ارکان تشکیل دهنده آن ها نیز متفاوت است. بنابراین ماده ۶۹۰ قانون مجازات اسلامی با بند هـ ماده ۴۵ قانون توزیع عادلانه آب(*) تعارضی ندارد تا ناسخ آن محسوب شود، آنچه در ماده ۶۹۰ قانون مجازات اسلامی آمده است تصرف عدوانی ملک غیر است بطرق مختلف از جمله حفر چاه و ایجاد آثار تصرف، حال آن که در بند هـ ماده ۴۵ قانون توزیع عادلانه آب اساساً تصرف عدوانی مطرح نیست و طبق مقررات این ماده اقدام به حفرچاه یا قنات یا بهره برداری از منابع آب باید با رعایت مقررات قانون توزیع عادلانه آب مصوب ۱۳۶۱ باشد والاّ مرتکب طبق مقررات ماده ۴۵ این قانون مجازات می شود، البته در مواردی ممکن است اقدام به حفرچاه غیرمجاز در ملک غیر به منظور تصرف یا ایجاد آثار تصرف باشد که در این صورت مشمول مقررات ماده ۶۹۰ قانون مجازات اسلامی نیز هست و به لحاظ این که عمل مرتکب دارای دو عنوان جزایی است ( تعدد معنوی) باید طبق مقررات ماده ۴۶ قانون مجازات اسلامی(*) کیفر مرتکب تعیین شود.
*ـ ماده ۴۵ قانون توزیع عادلانه آب مصوب ۱۶/۱۲/۱۳۶۱: اشخاص زیر علاوه بر اعاده وضع سابق و جبران خسارت وارده به ۱۰ تا ۵۰ ضربه شلاق و یا از ۱۵ روز تا سه ماه* حبس تأدیبی بر حسب موارد جرم به نظر حاکم شرع محکوم می شوند.
الف ـ هر کس عمداً و بدون اجازه دریچه و مقسمی را باز کند یا در تقسیم آب تغییری دهد یا دخالت غیر مجاز در وسایل اندازه گیری آب کند یا به نحوی از انحاء امر بهره برداری از تأسیسات آبی را مختل سازد.
ب ـ هر کس عمداً آبی را بدون حق یا اجازه مقامات مسؤول به مجاری یا شبکه آبیاری متعلق به خود منتقل کند و یا موجب گردد که آب حق دیگری به او نرسد.
ج ـ هر کس عمداً به نحوی از انحاء به ضرر دیگری آبی را به هدر دهد.
د ـ هر کس آب حق دیگری را بدون مجوز قانونی تصرف کند.
هـ ـ هر کس بدون رعایت مقررات این قانون به حفر چاه و یا قنات و یا بهره برداری از منابع آب مبادرت کند.
تبصره ـ در مورد بندهای «ب» و«ج» و «د» با گذشت شاکی خصوصی تعقیب موقوف می شود.
* ـ توضیح مؤلفان:طبق بند (۱) ماده (۳) قانون وصول برخی از درآمدهای دولت مصوب ۱۳۷۳ با اصلاحات و الحاقات بعدی حبس های کمتر از نود و یک روز به جزای نقدی تبدیل شده است.
*ـ ماده ۴۶ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۷۰: در جرایم قابل تعزیر هرگاه فعل و احد دارای عناو ین متعدده جرم باشد مجازات جرمی داده می شود که مجازات آن اشد است.