آماگ
۷ بهمن ۱۴۰۴، ۱۳:۱۵ویرایش ۱۱ شهریور ۱۴۰۵، ۲۱:۴۴

قانون هیات منصفه

قانون مصوب دیوان جنائی در حوزه آیین دادرسی کیفری درباره نقش هیات منصفه در رسیدگی به جرائم مطبوعاتی و تضمین مشارکت مردم در فرآیند قضایی.

هیئت منصفه که در تاریخ ۲۹ اردی بهشت ماه ۳۱۰‍‍ [۱۳۱۰] شمسی بتصویب کمیسیون قوانین عدلیه مجلس شورای ملی رسیده و در تاریخ دهم خرداد ماه سیصد و ده شمسی بصحه ملوکانه موشح گردیده است

مصوب ۱۳۱۰,۰۲,۲۹

با اصلاحات و الحاقات بعدی

ماده اول - رسیدگی بجرمهای سیاسی و مطبوعاتی در دیوان جنائی و با حضور هیئت منصفه بعمل خواهد آمد ماده دوم - جرمیکه بوسیله کتاب یا مطبوعات مرتب - الانتشار واقع شود جرم مطبوعاتی است تبصره - مقصود از مطبوعات مرتب الانتشار جریده یا مجله یا مطبوع دیگری است که بنای ان منتشر شدن در ایام یا اوقات معینه باشد از قبیل روزنامه یا مجله و امثال ان.

ماده سوم - جرمهای ذیل جرم مطبوعاتی نبوده و محاکمه ان بدون حضور هیئت منصفه بعمل خواهد امد

۱ - جرمهائیکه بوسیله بیانیه یا هر قسم مطبوعات دیکر که بنحو مرتب منتشر نمی شود - به استثنای کتاب - وقوع یابد-

۲ - جرمهائی که بوسیله انتشار اعلان بعمل آید ولو اینکه اعلان در جریده یا مجله یا سایر مطبوعات مرتب الانتشار منتشر گردد.

۳ - توهین بپادشاه مملکت

۴ - توهین برؤسای ممالک خارجه یا نمایندکان سیاسی انها در ایران

۵ - اسناد توهین آمیز یا افترا نسبت بفردی از نمایندگان ملت یا وزراء و معاونین آنها یا رؤسا و مستخدمین دربار سلطنتی نسبت بفردی از مامورین دولتی یا ادارات مجلس یا مامورین بلدی و یا نسبت باعضاء انجمنهای بلدی و یا اعضاء منصفه و یا اعضاء اطاق تجارت و یا اعضاء انجمنهای نظارت انتخابات و یا هیئتی از اشخاص فوق الذکر مشروط بر اینکه ان اسناد یا افترا با مقام یا شغل اشخاص مذکور ارتباطی نداشته باشد

۶ - اسناد توهین امیز یا افترا نسبت بافراد.

۷ - فحش و ناسزا نسبت بهر کس که باشد. ماده چهارم - اعضاء هیئت منصفه باید دارای شرایط ذیل باشند.

۱ - تابعیت ایران.

۲ - خط و سواد فارسی باندازه کافی

۳ - معروفیت و سکونت در محلی که هیئت منصفه باید در انجا تشکیل شود.

۴ - لااقل سی سال سن

۵ - عدم استخدام دولتی یا بلدی یا عدم استخدام در ادارات مجلس

۶ - عدم محکومیت بجنحه و جنایت ماده پنجم - در نیمه اول بهمن ماه هر سال وزیر عدلیه عده اشخاصی را که در مقر هر محکمه استیناف برای عضویت هیئت منصفه در ظرف سال بعد لازم است معین و اعلان می نماید - عده مزبور از پنجاه نفر کمتر نخواهد بود

هیئت منصفه سال ۱۳۲۱ مقرره وزیر عدلیه راجع به تعداد هیئت منصفه در سال ۱۳۱۰

ماده ششم - اعضاء هیئت منصفه بطریق ذیل معین می شوند.

در مقر هر محکمه استیناف حاکم محل و رئیس استیناف و رئیس محکمه بدایت و رئیس انجمن بلدی و رئیس اتاق تجارت - در نقاطی که اتاق تجارت تشکیل شده باشد- عده را که برای عضویت هیئت منصفه در ظرف سال لازم است و وزیر عدلیه مطابق ماده فوق معین نموده در اسفند ماه هر سال از میان اشخاصی که دارای شرایط مقرره در این قانون می باشند برای سال بعد معین می کنند.

در هر موقعی که تشکیل هیئت منصفه لازم باشد محکمه استیناف در جلسه علنی و با حضور مدعی العموم استیناف پنج نفر را بسمت عضویت اصلی و پنج نفر را بسمت عضویت علی- البدل از میان اشخاصی که بطریق فوق معین شده اند بحکم قرعه انتخاب می کنند تا در حین رسیدگی بجرمی که هیئت منصفه در مورد ان تشکیل می شود حضور داشته باشند ماده هفتم - اعضاء هیئت منصفه باید مادام که اعلام ختم محاکمه نشده است در تمام مدت جلسه محاکمه حضور داشته باشند و اگر یک یا چند نفر از اعضاء اصلی هیئت منصفه حاضر نباشند یک یا چند نفر از اعضاء علی البدل بحکم قرعه قائم مقام انها میشوند ماده هشتم - پس از اعلام رای محکمه - در صورتیکه دائر بمجازات متهم باشد - هیئت منصفه بلافاصله باطاق مشاوره رفته و عقیده خود را اگر مبنی بر عدم تقصیر یا بر وجود موجبات تخفیف باشد با ذکر دلائل کتبا اظهار خواهد نمود. ماده نهم - اظهار عقیده هیئت منصفه بر بی تقصیری متهم موجب اعاده محاکمه است مگر این که اخرین هیئت منصفه که اظهار عقیده کرده متهم را بی تقصیر ندانسته باشد.

در مورد فوق اعاده محاکمه به تقاضای وزیر عدلیه به عمل خواهد امد و وزیر عدلیه مکلف بان تقاضا است. ماده دهم - هر گاه هیئت منصفه موجباتی برای تخفیف مجازات ذکر کرده باشد وزیر عدلیه در صورت قطعیت حکم محکومیت مطابق قانون استدعای تخفیف خواهد کرد مکر اینکه اخرین هیئت منصفه که اظهار عقیده کرده قائل بوجود موجبات تخفیف نشده باشد. ماده یازدهم - محاکمه وزراء راجع به تقصیرات سیاسی در محکمه منصفه که بطریق ذیل تشکیل میشود بعمل خواهد امد.

هیئت عمومی دیوان تمیز عده را مساوی با عده خود با حضور مدعی العموم کل از میان اشخاصیکه بطریق مذکور در قسمت اول ماده ۶ این قانون تعیین شده اند بحکم قرعه برای عضویت اصلی هیئت منصفه و بهمان عده از ان اشخاص برای عضویت علی البدل معین خواهد کرد.

محکمه منصفه از هیئت عمومی دیوان تمیز و عده مساوی با ان از اعضاء هیئت منصفه تشکیل شده و مطابق مقررات اصول محاکمات جزائی رسیدگی مینماید . پس از اعلان ختم محاکمه بلافاصله مشاوره نموده رای خود را دائر به تبرئه یا مجرمیت متهم و تشخیص جرم خواهد داد ولی صدور حکم فقط با هیئت عمومی دیوان عالی تمیز خواهد بود.

در صورت تساوی اراء رای بر له متهم بمنزله اکثریت بوده و حکم بر طبق ان صادر میشود حکم محکمه منصفه قطعی است. ماده دوازدهم - کسیکه بسمت عضویت اصلی یا علی البدل هیئت منصفه معین کردید نمیتواند بدون عذر موجه از قبول ان استنکاف نموده و یا بتکلیف مقرر در ماده ۷ راجع بحضور در تمام مدت جلسه محاکمه عمل نکند.

متخلف بحکم محکمه حاکمه بتادیه یک الی پنج تومان محکوم خواهد شد این حکم را محکمه راسا و یا بتقاضای مدعی العموم صادر میکند

تشخیص موجه یا غیر موجه بودن عذر با محکمه حاکمه است. ماده سیزدهم - برای سال ۱۳۱۰ وزیر عدلیه وظیفه مقرره در ماده ۵ را تا نیمه خرداد ماه و اشخاص مذکور در ماده ۶ وظیفه مقرره در انماده را در ظرف تیرماه انجام خواهند داد.

مقرره وزیر عدلیه راجع به تعداد هیئت منصفه در سال ۱۳۱۰

ماده چهاردهم - ماده ۹ و ۱۰ قانون محاکمه وزراء و هیئت منصفه مصوب ۱۶ تیر ماه ۱۳۰۷ و تبصره های ان دو ماده نسخ و این قانون از دهم خرداد ماه ۱۳۱۰ بموقع اجرا کذارده میشود.

چون بموجب قانون ۲۴ فروردین ماه ۱۳۱۰ وزیر عدلیه مجاز است کلیه لوایح قانونی را که بمجلس شورای ملی پیشنهاد مینماید پس از تصویب کمیسیون فعلی قوانین عدلیه بموقع اجرا کذارده و پس از ازمایش انها در عمل نواقصی را که در ضمن جریان ممکن است معلوم شود رفع و قوانین مزبوره را تکمیل نموده ثانیا برای تصویب بمجلس شورای ملی پیشنهاد نماید علیهذا قانون هیئت منصفه مشتمل بر چهارده ماده که در تاریخ بیست و نهم اردیبهشتماه یکهزار و سیصد و ده شمسی به تصویب کمیسیون قوانین عدلیه مجلس شورای ملی رسیده است قابل اجرا است

رئیس مجلس شورای ملی دادگر

(مهر کابینه ریاست وزراء)