آماگ
۱۴ دی ۱۴۰۴، ۰۴:۵۰ویرایش ۱۱ شهریور ۱۴۰۵، ۲۱:۴۴

بخشنامه وزیر دادگستری درباره واژه‌های مصوب فرهنگستان، واژه‌های طبیعی

بخشنامه مورخ ۱۳۱۹ وزیر دادگستری برای ابلاغ واژه‌های مصوب فرهنگستان ایران در حوزه اصطلاحات و واژگان حقوقی و با توجه به واژه‌های طبیعی صادر شده است.

بخشنامه راجع به واژه‌های طبیعی جدید

مصوب ۱۳۱۹,۰۰,۰۰

با اصلاحات و الحاقات بعدی

در فرهنگستان برای چهل و یک واژة طبیعی برابرهائی برگزیده شده و مورد تصویب واقع گردیده است که در پائین درج:

۱ـ دوبالان حشره‌هائی را گویند که دو بال دارند و بزبانهای بیگانه Dipteres نامیده میشوند.

۲ـ روزخیز جانورانی که روز بیرون میآیند.

۳ـ شبخیز جانورانی که شب بیرون میآیند.

۴ـ روزانه منسوب بروز یومی در اصطلاح هیئت و نجوم.

۵ ـ شبانه منسوب بشب لیلی در اصطلاح هیئت و نجوم.

توضیح آنکه روز خیز و روزانه هر دو بزبانهای بیگانه Diurne و شبخیز و شبانه هر دو را بزبانهای بیگانه Nocturne میگویند.

۶ـ خارداران گروهی از جانوران که روی بدن آنها را خارهای بسیار فراگرفته و آنها را بزبانهای بیگانه Echinides میگویند.

۷ـ خارپوستان گروهی از جانوران دریائی که پوست بدنشان از خارهای بسیار ساخته شده مانند ستاره دریائی و آنها را Echinodermes میگویند.

۸ ـ دم‌اسبیان تیره‌ای از رستنی‌های بی‌گل که مانند دم اسب و بفرانسه Equisetinees میگویند و بعربی (لحیة ‏‌الطیث) و (ذنب ‌الفرس) ترجمه کرده‌اند.

۹ ـ سم شکافتگان پستاندارانی که سم آنها شکافته است Fissipedes

۱۰ ـ میوه‌ خوار جانورانی که خوراکشان میوه است Fructivore

۱۱ـ ماکیانیان گروهی از پرندگان که از جنس ماکیان و مرغ خانگی هستند Gallinacees

۱۲ ـ گندمیان تیره رستنی‌هائی از جنس گندم Graminees

۱۳ ـ نیم‌ بالان ‌ حشراتی که یکی از دو بال آنها نیمه بال و دیگر را میپوشاند Hemipteres

۱۴ـ پرده‌ بالان حشـراتی که بالشـان چـون پرده نازکـی اسـت Hymenopteres

۱۵ ـ نمروپان جانوران تک یاخته که در آب و جایگاه‌های نمناک پدید میآیند و بفرانسه Infusoires میگویند و بکلمه (نقوعیه) ترجمه شده بود.

۱۶ ـ گردوئیان تیره درختان از جنس گردو Juglandees

۱۷ ـ پشیزبالان حشراتی که بر روی بالشان پولکهای بسیار نازک است و بآسانی جدا میشود مانند پروانه که بفرانسه Lepidopteres گفته می‌شود.

۱۸ ـ لبدیسان تیره‌ای از رستنی‌های گلدار که گل آنها دارای دو لب است (مانند نعناع)

۱۹ ـ پنجه گرگیان گروهی از رستنی‌ها که مانند پنجه گرگ هستند و بفرانسه Lycopodiacees و بعربی (رجل ‌الذئب) گفته میشود.

۲۰ ـ چتر بجای Ombelle اختیار شده است.

۲۱ ـ چترک چتر کوچک Ombellule

۲۲ ـ چتریان تیرة از رستنی‌ها که گلهای آنها تشکیل چتر در بالای شاخه‌ها گرد آمده است مانند جعفری و هویج

۲۳ ـ ماریان گروهی از خزندگان که بفرانسه Ophidiens نامیده می‌شوند.

۲۴ـ مارسانان گروهی از جانوران که شبیه بمار هستند Ophiurides

۲۵ ـ راست بالان حشره‌هائی که بالهائی آنها راست قرار میگیرد Orthopteres مانند ملخ

۲۶ ـ ستبرپوشان جانورانی که پوست ستبر دارند مانند کرگدن Pachydermes

۲۷ ـ نرم بالکان ماهی‌هائی که باله‌های شناوری آنها نرم است Malacepteryginns

۲۸ ـ کیسه ‌داران پستانداران که در زیر شکم کیسه دارند مانند کانگورو Marsupiaux

۲۹ـ پنیرکیان تیره‌ای از رستنی ها که مانند پنیرک هستند Malavacees

۳۰ ـ برک [برگ] ‌بالان حشره‌هائی که بالشان مانند برک [برگ] درخت است Nevropteres

۳۱ ـ شب ‌تابان جانورانی که در شب میدرخشند Noctiluques

۳۲ ـ فرفیولیان تیره‌ای از رستنی‌ها که مانند فرفیون میباشند Euphorbiacees و از آنها شیره‌ای سفید بیرون میآید.

۳۳ ـ توفان زاد خاک های زمینهائی که بواسطه توفان ساخته می‌شوند Diluvien

۳۴ ـ شکستگی بریده شدن و جداشدن دو قسمت از زمین که بفرانسه Fracture میگویند.

۳۵ ـ نخ‌ وار بشکل نخ و ریسمان Filiforme

۳۶ ـ آذرین ساخته شده بواسطه آتش و آذر Igne

۳۷ ـ هستویه هسته کوچک دریاخته‌ها Nucleole

۳۸ـ تخمه یاخته‌ای که از آن تخم ساخته می‌شود Oosphere

۳۹ ـ نرماده گلهائی که اندام‌های نر و ماده آنها بر روی یک گل است Nermaphrodite

۴۰ ـ شنائی مربوط بشنا و حرکت در آب Natatoire

۴۱ـ لاشه ‌خوار جانورانی که لاشة جانوران دیکر [دیگر] را میخورند Necrophore

و لزوماً ابلاغ می‌شود بعد از این واژه‌های نو را بکار ببرید. کفیل وزارت دادگستری سروری