روابط موجر و مستأجر، سرقفلی و حق کسب و پیشه

هر چند معمولاً به مبلغی که مالک علاوه بر اجاره بها از مستأجر دریافت می نماید سرقفلی و به مبلغی که در ازای تخلیه یا انتقال مورد اجاره به مستأجر داده می شود حق کسب یا پیشه یا تجارت گفته می شود ولی در بعضی از موارد و حتّی در محاورات حقوقی و نیز در قوانین مصوب فرقی بین سرقفلی و حق کسب یا پیشه یا تجارت قائل نشده اند.در قانون روابط موجر ومستأجر سال ۱۳۷۶آنچه که قابل توقیف و بیشتر مورد نظر است حقوقی است که مستأجر نسبت به مورد اجاره دارد و در قانون روابط موجر و مستأجر سال ۱۳۵۶ به نام حق کسب یا پیشه یا تجارت از آن نام برده شده است، مع ذلک چنانچه مالک نیز بدهکار بوده و علاوه بر مالکیّت عین، مالک منافع محل تجاری باشد و به عبارت دیگر سرقفلی مغازه نیز متعلّق به مالک باشد، طلبکار می تواند عین و منفعت محل تجاری را یک جا توقیف نماید یا فقط سرقفلی آن را توقیف کند.فایده توقیف حق کسب یا پیشه یا تجارت مستأجر زمانی فعلّیت پیدا می کند که مالک مورد اجاره در قبال تخلیه آن حق کسب و پیشه یا تجارت مستأجر را پرداخت نماید در این صورت معادل طلب طلبکار از حق کسب یا پیشه یا تجارت مذکور به وی داده می شود و به هر حال زمانی که حق مذکور به پول تبدیل شود طلبکار امکان استفاده از آن را پیدا می کند.