مصوب ۱۳۵۸,۰۴,۰۲
با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده ۱ (منسوخه ۱۰ˏ۱۱ˏ۱۴۰۰) ـ به پیروی از آیه «و امرهم شوری بینهم» و اصل شوراها در قانون اساسی، شوراهای ده، بخش، شهر، شهرستان و استان، برمبنای تقسیم جغرافیائی و سیاسی که در قوانین معین است، در سراسر کشور تشکیل میشود. ماده ۲ (منسوخه ۱۰ˏ۱۱ˏ۱۴۰۰) ـ شوراهای محلی برای مدت دو سال بترتیب زیر انتخاب میشوند و تجدید انتخاب اعضای آن برای یک دوره مانعی ندارد. ۱ ـ شورای هر ده از طرف اهالی بطور مستقیم انتخاب میشود و تعداد اعضای آن پنج نفر است. شورای مرکز بخش در صورتیکه تعداد سکنه آن از یکهزار نفر تجاو ز کند تا حداکثر هفت نفر افزایش مییابد. ۲ ـ شورای هر بخش از نمایندگان منتخب شوراهای ده که در حوزه آن بخش قرار دارند تشکیل میشود و هر شورای ده یک نماینده در آن دارد. تبصره (منسوخه ۱۰ˏ۱۱ˏ۱۴۰۰) ـ تعداد اعضای شورای بخش حداکثر ۱۵ نفر خواهد بود و اگر تعداد نمایندگان شوراهای ده از این حد تجاوز کند باید میان خود ۱۵ نفر را انتخاب کنند. ۳ ـ شورای شهر بطور مستقیم از طرف ساکنین آن انتخاب میشود. حداقل تعداد اعضای شورا هفت نفر است و برای شهرهائی که بیش از ۳۰۰ هزار نفر جمعیت دارد به نسبت هر صد هزار نفر یک نماینده افزو ده میشود. ولی تعداد نمایندگان در هیچ صورتی نباید از بیست نفر تجاو ز کند. ۴ ـ شورای شهرستان از نمایندگان منتخب شورای شهر و شوراهای بخش حوزه آن شهرستان تشکیل میشود بدین ترتیب که شورای هر بخش یکی از اعضای خود را برای شرکت در شورای شهرستان انتخاب میکند و شورای شهر چنانچه جمعیت آن از صد هزار نفر تجاوز نکند سه نفر از اعضای خود را انتخاب و به شورای شهرستان اعزام میکند. در صورتیکه جمعیت شهر از صد هزار نفر تجاوز کند به ازاء هر صد هزار نفر اضافی یک نماینده اضافی اعزام خواهد کرد و لی در هر حال تعداد اعضای منتخب شورای شهر از ۷ نفر تجاوز نخواهد کرد. ۵ ـ شورای استان از نمایندگان منتخب شوراهای شهرستان تشکیل میشود بدین ترتیب که شورای هر شهرستان مادام که تعداد اعضای آن از هفت نفر تجاوز نکرده باشد یک نماینده و به ازاء هر ۳ عضو بیش از هفت نفر یک نماینده اضافی از میان اعضای خود انتخاب به شورای استان اعزام خواهد داشت. ماده ۳ (منسوخه ۱۹ˏ۱۲ˏ۱۴۰۳) ـ انتخابات شوراها قطع نظر از و یژگیهای مذهبی، نژادی و زبانی انجام میشود و تمام ساکنان محل حق دارند در آن شرکت کنند. کسی ساکن محل بشمار میرو د که لااقل شش ماه قبل از شروع انتخابات در آنجا مقیم باشد. ماده ۴ (منسوخه ۱۰ˏ۱۱ˏ۱۴۰۰) ـ حداقل سن انتخاب کنندگان ۱۶ سال تمام و حداقل سن انتخاب شوندگان ۲۵ سال تمام خواهد بود. ماده ۵ (منسوخه ۱۰ˏ۱۱ˏ۱۴۰۰) ـ شورای ده کدخدا را انتخاب میکند و بعنوان مشاور و ناظر نیز او را در انجام و ظایفش یاری میدهد عزل کدخدا نیز با شورای ده است. ماده ۶ (منسوخه ۱۰ˏ۱۱ˏ۱۴۰۰) ـ بخش دار هر بخش از طرف فرماندار تعیین میشود و در حدود و ظایف و اختیارات شورای بخش ملزم به اجرای تصمیمات شورا خواهد بود. ماده ۷ (منسوخه ۱۰ˏ۱۱ˏ۱۴۰۰) ـ شورای بخش حق دارد در حدو د قوانین و تصمیمات شورای شهرستان، آئیننامه های لازم را برای حفظ و عمران مزارع، باغها، مراتع، اماکن عمومی و راههای فرعی روستائی و نیز شیوه عادلانه و تقسیم آبهای مباح و ضع نماید و بر کار شوراهای ده نظارت کند. ماده ۸ (منسوخه ۱۰ˏ۱۱ˏ۱۴۰۰) ـ شهردار هر محل بوسیله شورای آن محل انتخاب میشود. ماده ۹ (منسوخه ۱۰ˏ۱۱ˏ۱۴۰۰) ـ فرماندار و استاندار و سایر مقامات کشوری که از طرف دو لت مرکزی تعیین میشوند، در حدود اختیارات و و ظایف شورای شهرستان یا استان، باجرای تصمیمات این شوراها ملزم خواهند بود. ماده ۱۰ (منسوخه ۱۰ˏ۱۱ˏ۱۴۰۰) ـ تغییر شهردار منوط به تصمیم شورای شهر است. ماده ۱۱ (منسوخه ۱۰ˏ۱۱ˏ۱۴۰۰) ـ نظارت بر کار شهردار و انجمن های محلی و تقسیم کار بین آنها بر عهده شورای شهر است. این شورا حق دارد برای کلیه امور مربوط به شهرداری، در حدود قوانین و تصمیمات شورای شهرستان آئیننامه وضع کند. ماده ۱۲ (منسوخه ۱۰ˏ۱۱ˏ۱۴۰۰) ـ شورای شهرستان حق دارد علاو ه بر نظارت بر کار شوراهای بخش حوزه خود ،درباره امور زیر آئیننامه و ضع کند. ۱ ـ امور فرهنگی، مانند چگونگی استفاده از بناهای تاریخی و مذهبی، حفظ و اشاعه هنرهای بومی و محلی و زبان و آداب و رسوم قومی. ۲ ـ امور آموزشی، مانند میزان و کیفیت تدریس زبان محلی و شیوه تعلیمات مذهبی، آموزش هنرها و صنایع بومی در دبستانها و دبیرستانها، ایجاد مؤسسات آموزشی در حدود سیاست عمومی آموزشی کشور و بودجه آن شهرستان. ۳ (منسوخه ۰۵ˏ۰۸ˏ۱۳۹۹) ـ امور بهداشتی و درمانی، مانند آئیننامه های بهداشتی مربوط به اماکن عمومی و فرو شندگان مواد غذائی و رستورانها و تاسیس و اداره بیمارستانها و نظارت بر کار پزشکان و دارو فروشان. ۴ ـ کار و صنعت و کشاورزی، در حدود سیاست های عمرانی کشور و قوانین و آئیننامه های کار. ۵ ـ وضع عوارض منطقه ای در سطح شهرها و رو ستاها. ۶ ـ ایجاد راههای ارتباطی روستائی و حفاظت از آنها. ۷ ـ وضع آئیننامه های خلافی، برای تضمین مصوبات شورا و تعیین کیفر تخلفات مربوط به رانندگی و مبارزه با گرانفرو شی. ماده ۱۳ (منسوخه ۱۰ˏ۱۱ˏ۱۴۰۰) ـ شورای استان، گذشته از نظارت بر کار شوراها در سطح استان و ایجاد هماهنگی بین آنها حق دارد در موارد زیر آئیننامه وضع کند.
۱ ـ اصول کلی حاکم بر اداره شوراها و تعیین ضوابط مشترک در تمام زمینه های موضوع صلاحیت شورای شهرستان در سطح استان.
۲ ـ تحصیلات عالیه و تحقیقات دانشگاهی و متناسب ساختن این تعلیمات با مقتضیات طبیعی و اجتماعی و اقتصادی استان.
۳ ـ ایجاد راههای ارتباطی بین شهری و حفاظت راههای آهن و شوسه عمومی و بنادر و فرودگاهها در سطح استان. ماده ۱۴ (منسوخه ۱۹ˏ۱۲ˏ۱۴۰۳) ـ آئیننامه های شورای بخش و شهر نباید با آئیننامه کلی شورای شهرستان، و آئیننامه شورای شهرستان نباید با اصول و ضوابط شورای استان مخالف باشد. عالیترین دادگاه هر محل میتواند در خصوص تعارض آئیننامه ها تصمیم بگیرد و در صورت لزو م آئیننامه هائی را که برخلاف مقررات شورای بالاتر وضع شده است ابطال کند. ماده ۱۵ ـ شورای هر محل، ضمن رعایت اصول کلی و شالوده های اساسی که از طرف دولت مرکزی یا هر وزارتخانه تعیین میشود در امر وصول مالیاتهای مستقیم، بجز مالیاتهای مربوط به درآمدهای ملی، و مصرف آن و نیز مصرف بودجه کلی محل که از طرف دولت مرکزی تعیین میشود. بر عملیات مأمورین دولتی نظارت خواهد داشت. ماده ۱۶ (اصلاحی ۳۱ˏ۰۴ˏ۱۳۵۹) ـ وضع قوانین مربوط به سیاست عمومی دولت درباره صلاحیت شوراها و اصولی که باید برای حفظ حاکمیت ملی و نظم عمومی و مصالح ملی از طرف شوراهای محلی رعایت شود با مجلس شورای اسلامی است و آئیننامه هر شوری در صورتی اعتبار دارد که با این قوانین مخالف نباشد. ماده ۱۷ (منسوخه ۱۰ˏ۱۱ˏ۱۴۰۰) ـ اجرای این لایحه قانونی در مرحله نخست از شوراهای شهر آغاز میشود و در این مرحله شورای استان نیز از نمایندگان منتخب شوراهای شهر هر استان تشکیل میگردد. نخست وزیر