مصوب ۱۳۴۷,۰۲,۱۵
با اصلاحات و الحاقات بعدی
فصل اول - کلیات سرمایه ماده ۱ - شرکت ملی نفت ایران که بموجب قانون مورخ نهم اردیبهشت ۱۳۳۰ تأسیس گردیده و در این اساسنامه بنام شرکت خوانده میشودشرکت سهامی بازرگانی است که عملیات خود را با توجه بوظایف و حقوق و اختیارات مقرر در قانون نفت مصوب امرداد ماه ۱۳۳۶ و سایر قوانینخاص مربوط به نفت و گاز و پتروشیمی طبق مقررات این اساسنامه اجرا مینماید. در مواردیکه حکم آن در این اساسنامه و قوانین مذکور معلوم نشدهباشد مقررات قانون تجارت معتبر خواهد بود. ماده ۲ - مرکز اصلی شرکت تهران است و شرکت میتواند شعب یا نمایندگی هائی برای اجرای عملیات خود در داخله و خارجه تأسیس نماید. ماده ۳ - سرمایه شرکت ده هزار میلیون ریال است که منقسم به ده هزار سهم یک میلیون ریالی با نام است که پنجاه درصد آن پرداخت گردیده است.
کلیه سهام شرکت متعلق بدولت ایران و غیر قابل انتقال است. صاحب سهام متعهد است که قسمت پرداخت نشده سرمایه را بتقاضای هیئت مدیره و تصویب مجمع عمومی پرداخت کند.
کلیه تأسیسات صنعت نفت واقع در حوزه قرارداد فروش نفت مصوب ۷ آبان ۱۳۳۳ و همچنین سرمایه بنگاه کود شیمیائی که بموجب تبصره ۶۴ قانوناصلاحی قانون بودجه ۱۳۴۳ به شرکت ملی نفت ایران انتقال یافته است جزو دارائی شرکت است.
افزایش سرمایه منوط بتقاضای هیئت مدیره و پیشنهاد مجمع عمومی و تصویب نهائی هیئت دولت خواهد بود.
فصل دوم - موضوع شرکت - وظایف، حقوق و اختیارات ماده ۴ - موضوع شرکت عبارتست از اشتغال بعملیات صنعت نفت و صنایع وابسته به آن در داخل و خارج کشور بشرح زیر: الف - تفحص و نقشهبرداری و اکتشاف و استخراج و حمل و نقل و تصفیه نفت خام و گاز طبیعی و هیدروکاربورهای طبیعی دیگر (اعم از مایع وجامد) و ساختن و عمل آوردن هر نوع فرآوردههای اصلی نفتی از قبیل گاز و گاز مایع و اقسام بنزین و اقسام نفت سفید و نفت گاز و نفت های سوخت وقیر و اسفالت و هر نوع مواد نفتی که تولید نیرو نماید.
همچنین هر گونه عملیات بمنظور قابل عرضه کردن مواد مزبور و حمل و نقل و پخش و صدور و فروش آنها در داخل و خارج کشور.
تبصره - اشتغال بامور مذکور در این بند در سراسر کشور و فلات قاره منحصراً بعهده شرکت میباشد مگر در مواردیکه بموجب قوانینجداگانه اشتغال مؤسسات دیگر به بعضی از این امور تجویز شده یا در آینده تجویز شود و در این صورت شرکت نظارت کامل در حسن جریان امورمزبور بعمل خواهد آورد.
ب - ساختن فرآوردههای فرعی و مشتقات نفت از قبیل روغن موتور و گریس و پارافین و وازلین و غیره. تبصره ۱ - اشتغال اشخاص و مؤسسات خصوصی بامور مذکور در این بند در هر مورد منوط بموافقت شرکت و تحصیل پروانه مخصوص ازوزارت اقتصاد خواهد بود و شرکت بمنظور تطبیق اینگونه فرآوردهها با استانداردهای بینالمللی نظارت لازم را اعمال خواهد نمود و تعیین قیمت اینفرآوردهها توسط وزارت اقتصاد با مشورت شرکت صورت خواهد گرفت. تبصره ۲ - در صورتیکه مؤسسات و اشخاص که بموجب تبصره فوق اقدام به تهیه فرآوردههای فرعی و مشتقات نفتی میکنند ضمن عملیاتخود مقداری فرآوردههای اصلی مذکور در بند الف فوق را که در انحصار شرکت است تولید کنند، پخش و فروش و صدور مواد مذکور در هر موردموکول باجازه شرکت و طبق مقرراتی خواهد بود که شرکت ابلاغ کند. ج - مراقبت و اهتمام و اقدام مقتضی برای توسعه و پیشرفت صنعت نفت و صنایع وابسته بآن از لحاظ علمی و فنی و بازرگانی و اقتصادی وغیره و اتخاذ تدابیر لازم برای بهرهبرداری صحیح از ذخایر ثابت شده. د - حفظ مخازن زیر زمینی نفت و گاز و هیدروکاربورهای دیگر و اتخاذ تدابیر لازم برای جلوگیری از تلف شدن مواد مذکور در سراسر کشور وفلات قاره.
در مواردیکه مسئولیت اینگونه امور بموجب قانون بعهده مؤسسات دیگری واگذار شده باشد شرکت نظارت کامل در اجرای وظایف مزبور بعملخواهد آورد.
ه ـ - فعالیت در رشتههای صنعت پتروشیمی و صنایع وابسته بدان و اقدام به هر گونه عملیات بازرگانی و صنعتی. و - عنداللزوم مبادرت باقدامات عمرانی و کشاورزی در حوزههای عملیاتی خود. ماده ۵ - بمنظور تأمین مقاصد و انجام عملیات مذکور در ماده ۴ شرکت دارای حقوق و اختیارات زیر میباشد: الف - ایجاد شرکت های فرعی و شعب و نمایندگی ها در ایران و خارج از ایران یا انحلال آنها. تبصره - منظور از شرکت فرعی مذکور در این اساسنامه شرکتی است که:
۱ - کلیه سهام آن متعلق بشرکت باشد.
۲ - کلیه سهام آن متعلق به یک یا چند شرکتی باشد که کلیه سهام آن متعلق بشرکت باشد.
ب - انعقاد قراردادهای همکاری و مشارکت با اشخاص و مؤسسات در داخل و خارج ایران و همچنین خریداری و تملک سهام شرکت های دیگر باحق فروش و انتقال آنها. تبصره ۱ - مشارکت با اشخاص اعم از ایرانی و خارجی برای اجرای عملیات تفحص و اکتشاف و استخراج نفت و گاز در سراسر کشور و فلات قارهاعم از طریق ایجاد سازمان های مشترک یا دستگاه های مختلط یا بهر طریق دیگر بشرح مندرج در قانون نفت مصوب امرداد ۱۳۳۶ تابع تشریفات مقرردر قانون مزبور و تصویب مجلسین خواهد بود لیکن مشارکت برای اجرای عملیات تفحص و اکتشاف و استخراج و تصفیه در کشورهای خارج بر طبقمقررات این اساسنامه و با تصویب مجمع عمومی نمایندگان صاحب سهام صورت خواهد گرفت. تبصره ۲ - انعقاد قراردادهای مشارکت در رشته صنایع پتروشیمی در صورتیکه متضمن استفاده از مزایا و معافیت هائی باشد که بموجب مواد ایناساسنامه مقرر شده است موکول به تأیید مقامات مصرح در قانون توسعه صنایع پتروشیمی مورخ ۲۴ تیر ماه ۱۳۴۴ و تصویب کمیسیون های مشترکاقتصاد و دارائی مجلسین خواهد بود. تبصره ۳ - مشارکت برای تأسیس کارخانهها جهت تهیه مشتقات و عمل آوردن فرآوردههای نفتی منوط به تصویب مجمع عمومی نمایندگیصاحب سهام خواهد بود. ج - خرید و فروش و اجاره و استجاره هر گونه مال اعم از منقول و غیر منقول و همچنین تحصیل هر گونه مال و یا حقی که طبق قوانین کشوری بشرکت منتقل میگردد. تبصره - واگذاری بلاعوض اموال شرکت به ادارات و مؤسسات دولتی و وابسته بدولت و شهرداری و همچنین مؤسسات فرهنگی و اجتماعی وخیریه و مذهبی که طبق قوانین ایران تشکیل شدهاند منوط به تصویب هیئت مدیره خواهد بود.
د - گرفتن و دادن اعتبار و یا وام در داخل و یا خارج کشور بمنظور اجرای مقاصد شرکت. تبصره ۱ - دادن وام و اعتبار در خارج کشور و یا گرفتن وام و اعتبار از خارج کشور با تصویب مجمع عمومی نمایندگان صاحب سهام خواهد بود. تبصره ۲ - اعطاء وام و اعتبار در داخل کشور در حدود بودجه مصوب شرکت خواهد بود. ه ـ - انجام مطالعات و تحقیقات و بررسی های فنی و علمی و بازرگانی و اقتصادی که برای مقاصد شرکت لازم باشد. و - خرید و اجاره و تأسیس و تکمیل و توسعه و تعمیر و اداره کارخانهها و دستگاه ها و تأسیسات و وسایلی که برای اکتشاف و استخراج و تصفیهو بهرهبرداری و حمل و فروش نفت و گاز و مشتقات آنها لازم باشد. تبصره - ایجاد و بکار انداختن راهآهن یا بندر و سرویس های تلگراف و تلفن باسیم و بیسیم و هواپیمائی در مواردیکه عملیات شرکت ایجابنماید مشروط به اجازه قبلی دولت خواهد بود.
ز - اقدام به هر گونه عملیات برای استفاده از زمین هائیکه در اختیار شرکت است. ح - انعقاد قراردادهای استخدامی و پیمانکاری یا مشاوره با مؤسسات و اشخاص اعم از داخلی و یا خارجی. ط - تملک و ثبت پروانههای اختراع و تحصیل حق استفاده و هر گونه اطلاعات درباره اختراعات و طرح ها و طریقههای مربوط به صنعت نفت وصنایع وابسته به آن. ی - انعقاد قرارداد با خریداران بمنظور صدور نفت خام و گاز و فرآوردههای نفتی و مشتقات آن. ماده ۶ - شرکت میتواند اجرای عملیات موضوع این اساسنامه را مستقیماً یا بطور غیر مستقیم بوسیله نمایندگی ها و یا پیمانکاران انجام دهد. ماده ۷ - شرکت مجاز است که در مورد امور استخدامی و بازنشستگی و پسانداز و آموزش و پرورش و سایر امور کارگزینی آئیننامههای لازم راتدوین و پس از تصویب هیئت مدیره بموقع اجرا بگذارد. تبصره - شرکت مجاز است در مواردیکه به تشخیص هیئت مدیره ایرانیانی که واجد شرایط و تجربیات لازم باشد یافت نشوند و یا استفاده ازخدمات آنان عملاً میسر نباشد نسبت باستخدام کارکنان خارجی اقدام نماید، شرکت هر گونه برنامه آموزش و پرورش و کارآموزی که بمنظور تشکیلکادر مجهز لازم برای صنعت نفت و بینیاز شدن صنعت مزبور از استخدام کارکنان خارجی مقتضی بداند تنظیم و بموقع اجرا خواهد گذارد.
ماده ۸ - شرکت از تسهیلات زیر استفاده خواهد نمود: الف - بدون تحصیل هیچگونه پروانه ولی با انجام تشریفات گمرکی آنچه را منحصراً برای عملیات خود در ایران ضروری بداند از قبیل ماشینآلات کارخانهها و اجزای آن افزار و ادوات و قطعات یدکی - مواد شیمیائی و مواد معدنی - مصالح ساختمانی و اثاث که در ایران نظیر آن ساختهنمیشود - وسائل حمل و نقل - وسایل آزمایشگاه دارو و کلیه لوازم طبی بیمارستان ها و درمانگاه ها بدون پرداخت حقوق و عوارض گمرکی و هر نوعمالیات و عوارض دیگر باستثنای هزینههای باربری و انبارداری و حقوق و عوارض بندری از خارج کشور وارد نماید. تبصره ۱ - در مواردیکه دولت از لحاظ سیاست و حفظ مصالح عمومی کشور اخذ پروانههای مخصوص را مانند پروانه ورود مواد محترق وداروهای مخدره ضروری بداند شرکت تشریفات اخذ پروانه را انجام خواهد داد و لیکن انجام تشریفات مذکور هیچگونه محدودیتی نسبت به آزادیشرکت در وارد کردن مواد مورد بحث ایجاد نخواهد کرد - مواردیکه رعایت اینگونه تشریفات را ایجاب مینماید از طرف وزارت دارائی بشرکتابلاغ خواهد شد. تبصره ۲ - شرکت ملی نفت ایران موظف است در موقع ترخیص کالاهای وارداتی خود صورت حساب حقوق گمرکی را که در صورت نداشتنمعافیت گمرکی به آن کالاها تعلق میگرفت از ادارات گمرک دریافت داشته در آخر هر سال برای آنکه معلوم شود شرکت چه مبلغ از معافیت گمرکیاستفاده کرده است خلاصه صورت های مذکور را بوزارت دارائی تسلیم نماید. تبصره ۳ - شرکت و شرکت های وابسته آن و سایر شرکت های نفتی که از معافیت گمرکی برخوردار میباشند میتوانند کالاهائی را که با استفاده ازمعافیت گمرکی وارد نمودهاند بیکدیگر انتقال دهند و اینگونه انتقالات در حکم واردات مستقیم شرکت انتقال گیرنده تلقی میشود. تبصره ۴ - کالاهائیکه شرکت یا شرکت های فرعی و وابسته به آن وارد نموده و بعداً به آن احتیاج نداشته باشند نسبت بفروش آن در داخل یا صدورآن بخارجه آزاد خواهند بود.
ولی چنانچه کالاهای مذکور با معافیت از حقوق گمرکی وارد شده باشد فروش آن در داخله مشروط به پرداخت حقوق گمرکی است.
تبصره ۵ - کالاهای زائد بر احتیاج شرکت که بوزارتخانهها و دستگاه های دولتی و شهرداری ها واگذار گردد از پرداخت حقوق و عوارض گمرکیمعاف خواهد بود. تبصره ۶ - کالاها و اجناس و لوازم و اشیائی که شرکت بکارکنان خود میفروشد یا برای فروش به آنها وارد بنماید مشمول معافیت های این مادهنیست و شرکت حقوق و عوارض گمرکی و سایر عوارض و مالیات های مربوط به آنها را پرداخت خواهد کرد، تبصره ۷ - شرکت مکلف است در مورد کالاهائیکه در داخل تهیه میشود و با تشخیص خود شرکت از حیث قیمت و مقدار و نوع و مرغوبیت ومشخصات احتیاجات شرکت را مرتفع میکند از محصولات و مصنوعات کشور استفاده کند. ب - صادرات مواد نفتی از پرداخت حقوق گمرکی و هر نوع مالیات و عوارض بدولت و ادارات محلی و شهرداری ها معاف خواهد بود ولیشرکت اظهارنامههائی را که برای آمار گمرکی لازمست تهیه و بگمرک محل تسلیم خواهد کرد. تبصره - فروش مواد نفتی (سوخت به وسایط نقلیه دریائی تجاری که در بنادر کشور سوختگیری میکنند از هر گونه مالیات و عوارض متعلق بفروش مواد نفتی معاف خواهد بود مشروط بر آنکه مواد نفتی مستقیماً بمخزن سوخت وسایط مذکور تحویل گردد.
ماده ۹ - مالیات بر درآمد شرکت بر اساس نرخ و مقررات قانونی مربوط بمالیات بر در آمد شرکت های نفتی از سود ویژه شرکت وصول خواهد شد وهیچگونه مطالبه دیگری از شرکت تحت عنوان مالیات و یا عوارض و حقوق و غیره زائد بر آنچه طبق مقررات قانونی از شرکت های نفتی قابل وصولباشد جائز نخواهد بود. تبصره ۱ - حقوق و عوارضی که بر طبق قوانین از طرف مقامات دولتی یا محلی در ازای خدمات مورد درخواست شرکت و یا خدماتی که معمولاًبرای عامه انجام میشود مطالبه میگردد از شرکت نیز قابل وصول است. تبصره ۲ - وجه صندوق بازنشستگی و پسانداز کارکنان ایرانی صنعت نفت و مستمری بازنشستگی کارمندان شرکت از هر گونه مالیات معافاست.
بهره متعلقه بر وجوه صندوق بازنشستگی و پسانداز نزد بانک های ایرانی و همچنین بهره متعلقه بر وام هائی که از محل وجوه مزبور بکارمندان صنعتنفت و یا بخود شرکت و شرکت های فرعی و وابسته آن داده میشود نیز از مالیات معاف است.
ماده ۱۰ - شرکت میتواند هزینه و تعهدات ارزی خود را از قبیل بهای کالاهای خریداری از خارجه و حقوق کارمندان خارجی و هزینه محصلین وکارآموزان اعزامی بخارج از کشور و مخارج کارمندانی که بر طبق مقررات شرکت بخارج از کشور برای امور شرکت مسافرت میکنند و همچنینحقوق کارمندان و سایر مخارج نمایندگیهای شرکت در خارجه را از محل درآمد ارزی خود بپردازد.
شرکت در اول هر سال موافقت مقامات قانونی نظارت بر ارز را برای استفاده از اعتبارات ارزی سالیانه خود یکجا تحصیل و صورت هزینههای ارزی راهر سه ماه یکمرتبه بمقامات مذکور و خزانهداریکل تسلیم خواهد نمود.
ماده ۱۱ - هر گاه زمین هائی برای انجام عملیات مقرر در این اساسنامه مورد احتیاج شرکت واقع شود به ترتیب زیر عمل خواهد شد:
واگذاری مقدار دو هزار و پانصد ۲۵۰۰ مترمربع از اراضی موات متعلق بسازمان زمین شهرستان بندر عباس جهت انجام عملیات شرکت ملی نفت ایران بلاعوض در اختیار آن شرکت واگذاری بیست هزار و یکصد متر مربع از اراضی موات متعلق بسازمان زمین بندر لنگه جهت انجام عملیات شرکت ملی نفت ایران واگذاری مقدار ۱۷۵۰۰ مترمربع از اراضی بایر خالصه واقع در شهرستان قصر شیرین جهت انجام عملیات به شرکت ملی نفت ایران واگذاری مقدار ۲۴ /۵۰۵۸۳ مترمربع از اراضی موات متعلق بسازمان زمین به شرکت ملی نفت ایران واگذاری دو قطعه زمین جمعاً از اراضی بایر کوهستانی خالصه هندیجان بخش یک بهبهان بشرکت ملی نفت ایران اجازه واگذاری مقدار (۸۰ /۳۷۴۰۴۱) متر مربع از اراضی موات متعلق بسازمان زمین در اختیار شرکت ملی نفت ایران واگذاری دو قطعه زمین از اراضی بایر خالصه بخش ۷ اهواز بشرکت ملی نفت ایران واگذاری یک قطعه زمین بمساحت ۸۲۵۰ متر مربع از اراضی متعلق بسازمان مسکن در اهواز به شرکت ملی نفت ایران واگذاری یک قطعه زمین بمساحت شصت هکتار از اراضی آبادان به شرکت ملی نفت ایران واگذاری یک قطعه زمین از اراضی بندر لنگه بمساحت بیست و پنج هزار (۲۵۰۰۰) متر مربع از طرف سازمان مسکن به شرکت ملی نفت ایران واگذاری دو قطعه زمین جمعاً به مساحت نود و سه هزار و ششصد و هفتاد شش (۹۳۶۷۶ ) متر مربع از اراضی بایر قریه عسگری به شرکت ملی نفت ایران واگذاری مقدار ده هزار و نهصد (۱۰۹۰۰) متر مربع از اراضی بایر قریه پازنان و همچنین مقدار سیصد و شصت و هفت هزار و هفتصد و شصت و پنج متر مربع و سی دسیمتر مربع (۳۰ / ۳۶۷۷۶۵ ) از اراضی بایر قریه گونیه به شرکت ملی نفت ایران واگذاری مقدار سه هزار و پانصد (۳۵۰۰) متر مربع از اراضی بایر قریه کاروانسرای خان به شرکت ملی نفت ایران واگذاری مقدار یازده هزار و دویست و نود و پنج (۱۱۲۹۵) متر مربع از اراضی بایر قریه شاوه عبداله به شرکت ملی نفت ایران واگذاری مقدار یکصد و بیست هزار و هشتصد و بیست و چهار متر مربع زمین از اراضی خالصه واقع در جزیره قشم به شرکت ملی نفت ایران واگذاری چهار قطعه زمین جمعاً بمساحت بیست و یکهزار و هشتصد (۲۱۸۰۰) متر مربع به شرکت ملی نفت ایران واگذاری سه قطعه زمین از اراضی بایر قریه سودان پلاک شماره ۸۹ بخش ۶ اهواز به شرکت ملی نفت ایران واگذاری ۱۰۹۰۰ متر مربع از اراضی بایر خالصه واقع در قریه پازنان به شرکت ملی نفت ایران واگذاری عرصه محل رسومات سابق بوشهر در مقابل اخذ بها به شرکت ملی نفت ایران واگذاری مساحت ۳۶۴۵ متر مربع زمین بایر از اراضی خالصه آغاجاری به شرکت ملی نفت ایران واگذاری مقداری از اراضی بایر خالصه قریه دالپری سید یوسف به شرکت ملی نفت ایران واگذاری مقداری از اراضی خالصه قریه خماسیه اصلی و مقداری از اراضی خالصه قریه خرد غافله اهواز به شرکت ملی نفت ایران واگذاری دو قطعه زمین از اراضی بایر قریه لزه اهواز به شرکت ملی نفت ایران واگذاری مقداری از اراضی بایر قریه شمس عرب لیشتر شهرستان بهبهان بشرکت ملی نفت ایران واگذاری دو هزار و هفتصد متر مربع از اراضی بایر قریه شاوه عبداله به شرکت ملی نفت ایران واگذاری مقدار ۹۰۰ متر مربع از اراضی بایر قریه پازنان و مقدار ۱۰۹۰۰ متر مربع از اراضی بایر قریه شمیلان به شرکت ملی نفت ایران مصوبه هیات وزیران در خصوص واگذاری ۵۱۷۵۰ متر مربع از اراضی موات اردستان به شرکت ملی نفت ایران واگذاری یک قطعه زمین از اراضی بایر قریه عبدالله در اختیار شرکت ملی نفت ایران واگذاری ۰۹۰۰ /۱ هکتار از اراضی کوهستانی قریه چم سیاه واقع در بخش یک بهبهان استان خوزستان بشرکت ملی نفت ایران واگذاری مساحت ۴ /۴۳ هکتار زمین از اراضی بایر خالصه واقع در دهکده های "هادیخانی" و "بید بلند" بشرکت ملی نفت ایران واگذاری مساحت ۱/۰۹۰۰ هکتار از زمین بایر قریه عبدالله به شرکت ملی نفت ایران واگذاری مساحت ۳۵۹۱ /۱ هکتار از اراضی بایر قریه لهبید بخش یک بهبهان به شرکت ملی نفت ایران واگذاری مساحت ۴۳۵/ ۱ هکتار زمین نقشه از اراضی بایر خالصه قریه فای بخش یک بهبهان بشرکت ملی نفت ایران واگذاری مساحت چهار هزار و دویست (۴.۲۰۰) متر مربع زمین نقشه شماره ۶۸۰ از اراضی بایر خالصه واقع در قریه میدان جعفر پلاک ۵۹۵۲ بخش یک بهبهان بشرکت ملی نفت ایران واگذاری مساحت چهل هکتار از اراضی بایر خالصه واقع در قریه بید بلند بخش یک بهبهان به شرکت ملی نفت ایران
الف ) در مورد اراضی موات حیازت و تملک آن از طرف شرکت مجاز و تابع احکام کلی است. ب ) در صورتیکه زمین مورد احتیاج بایر و متعلق بدولت باشد بر حسب پیشنهاد شرکت و تصویب هیئت وزیران مجاناً بشرکت واگذارمیشود. در صورتیکه احتیاج شرکت بزمینی که بدین طرز تحصیل نموده باشد رفع شود شرکت بدون اجازه دولت حق انتقال آنرا بغیر نخواهدداشت و باید آنرا بلاعوض بدولت مسترد دارد. انجام تشریفات ثبتی این قبیل اراضی مستقیماً از طرف دولت صورت خواهد گرفت.
واگذاری دو قطعه زمین از اراضی بندر شاهپور از طرف سازمان مسکن به شرکت ملی صنایع پتروشیمی ایران واگذاری مقداری از زمین بایر خالصه واقع در قریه فای هندیجان بهبهان به شرکت ملی نفت ایران واگذاری مقداری از زمین بایر خالصه واقع در قریه کریت اهواز به شرکت ملی نفت ایران واگذاری مقداری از زمین بایر خالصه واقع در قریه وصبیله اهواز به شرکت ملی نفت ایران
ج ) زمین های دایر متعلق بدولت در مقابل پرداخت بهای عادله آن بشرکت انتقال داده خواهد شد. در صورت اختلاف نسبت ببهای عادله نظرهیأت سه نفری مندرج در بند « د» این ماده قطعی و الزامآور خواهد بود. چنان چه احتیاج شرکت از زمینی که از دولت خریداری نموده رفع شود بایدمراتب را کتباً بدولت اعلام و زمین مزبور را برای فروش به دولت پیشنهاد کند در صورتیکه دولت مایل بخرید زمین مزبور باشد شرکت آنرا درمقابل بهای خرید بدولت واگذار خواهد نمود.
چنانچه ظرف شش ماه از تاریخ پیشنهاد فروش دولت زمین را ابتیاع ننماید شرکت در فروش آن بغیرآزاد خواهد بود.
واگذاری یک قطعه زمین برای تامین احتیاجات شرکت ملی نفت
تبصره ۱ - در مورد اراضی دولتی مذکور در دو بند فوق مراجعه شرکت بدولت از طریق هر سازمانی که بحکم قانون امور اراضی متعلق به دولترا عهدهدار باشد بعمل خواهد آمد. تبصره ۲ - در مورد اراضی مشمول بند « ج» که پیشنهاد فروش آن بدولت داده میشود دولت در صورتیکه خود مایل بخرید نباشد ممکنستاستفاده از حق خود را بشهرداری یا مؤسسات عمومی رسمی دیگر واگذار نماید و در اینصورت زمین در مقابل بهای خرید بشهرداری یا مؤسسهعمومی رسمی که دولت تعیین نماید انتقال داده خواهد شد. د ) در مواردیکه شرکت برای انجام عملیات خود احتیاج باراضی متعلق باشخاص اعم از دائر و بایر و ابنیه و تأسیسات و اعیانی های موجود درزمین های مزبور داشته باشد بطریق زیر عمل خواهد شد: ۱ - تشخیص اینکه خرید اراضی و مستحدثات موجود در آن مورد نیاز شرکت میباشد با هیأت مدیره شرکت است. ۲ - شرکت وضع ثبتی اراضی (اعم از عرصه و اعیان) مورد نیاز عملیات خود را از ثبت محل استعلام خواهد نمود و اراده ثبت مکلف استحداکثر ظرف (۱۵) روز وضع ثبتی ملک را تعیین و اعلام دارد و در صورتیکه تشریفات ثبتی ملک خاتمه یافته باشد نام مالک و یا مالکین و مقدارسهم هر کدام و اقامتگاه آنان را تعیین و گواهینامه لازم را صادر و بشرکت تسلیم نماید. ۳ - چنانچه مالک یا مالکین از فروش ملک خودداری نمایند و یا هر گاه بین شرکت با مالک یا مالکین برای خرید اراضی و اعیانی ها از لحاظ قیمتتوافق حاصل نشود شرکت ضمن ارسال دادخواستی متضمن رونوشت مصوب هیأت مدیره مبنی بر لزوم تحصیل آن و رونوشت گواهی ثبتی متضمننام و نشانی مالک و یا مالکین و (۳) نسخه نقشه زمین مورد نیاز از هیأت سه نفری مرکب از دادستان کل کشور - وزیر کشور- مدیر کل ثبت اسناد واملاک و یا نمایندگان آن ها درخواست خواهد نمود که برای تعیین قیمت عادله ملک و الزام مالک و یا مالکین بفروش اراضی و اعیانی ها اقدام نمایند. ۴ - هیأت سه نفری حداکثر ظرف (۱۵) روز از تاریخ وصول دادخواست شرکت کارشناسانی برای تعیین قیمت عادله ملک بدین شرح تعیین خواهدنمود.
یکنفر کارشناس از طرف شرکت و یکنفر کارشناس بر حسب اخطار بمالک یا مالکین از طرف آنان تعیین و معرفی میگردد و کارشناس سوم با توافقدو نفر کارشناس مزبور انتخاب میشود.
در صورتیکه بین دو نفر کارشناس در انتخاب کارشناس سوم توافق حاصل نشود کارشناس سوم را هیئت سه نفری تعیین خواهد نمود.
تبصره ۱ - مالک یا مالکین ظرف ده روز از تاریخ ابلاغ اخطاریهای که از طرف دفتر هیأت سه نفری صادر خواهد شد باید کارشناس خود را بدفتر هیأتسه نفری معرفی و برگ قبولی او را نیز دریافت نموده و در همین مدت ارسال دارند.
در صورت انقضاء مدت ده روز و عدم معرفی کارشناس و یا عدم ارسال برگ قبولی کارشناس مالک و یا مالکین کارشناس مزبور نیز توسط هیأت سهنفری تعیین خواهد شد.
تبصره ۲ - در صورتیکه اقامتگاه یا محل کار مالک یا مالکین مشخص نباشد ابلاغ اخطاریه به اقامتگاه مالک و یا مالکین که در گواهی اداره ثبت تعیین شده باشد قانونی خواهد بود. تبصره ۳ - در صورتیکه ملک مشاع و یا مالکین آن متعدد باشند کارشناس توسط اکثریت مالکین تعیین خواهد شد. تبصره ۴ - دستمزد و هزینه ایاب و ذهاب و فوقالعاده روزانه کارشناسان بمیزانی که از طرف هیئت سه نفری تعیین گردد بوسیله شرکت ملی نفت واز طریق دفتر هیأت سه نفری پرداخت خواهد شد. ۵ - کارشناسان مکلفند حداکثر ظرف (۱۵) روز از تاریخ انتخاب قیمت عادله اراضی و اعیانی های مورد نیاز عملیات شرکت را باتفاق یا باکثریتآراء بر اساس بهای اراضی مشابه و مجاور و بدون در نظر گرفتن منابع نفتی و نوع استفادهای که منظور شرکت میباشد و به بهای قبل از تاریخ تصویبهیئت مدیره شرکت تعیین و بدفتر هیأت سه نفری اعلام نمایند. ۶ - هیئت سه نفری بهای عادله تعیین شده از طرف کارشناسان را بشرکت ابلاغ خواهد نمود.
در صورتیکه مالک یا مالکین به بهای تعیین شده تسلیم شوند انتقال زمین به بهای مزبور بعمل خواهد آمد و در غیر اینصورت شرکت قیمت معینه رابصندوق دادگستری تودیع و قبض دریافتی را بدفتر هیأت سه نفری ارسال خواهد داشت.
هیأت سه نفری حداکثر ظرف سه روز از تاریخ تسلیم قبضمذکور تصمیم لازم دائر به الزام مالک و یا مالکین به تنظیم سند انتقال را صادر و بطرفین ابلاغ خواهد نمود و در صورتی که مالک یا مالکین ظرف دهروز از تاریخ ابلاغ تصمیم هیأت از امضاء سند خودداری نمایند بدستور دادستان کل از طرف دادستان شهرستان محل وقوع ملک سند انتقال ملکامضاء و عرصه و اعیان مورد تصمیم بموجب صورت جلسهای از طرف دادستان شهرستان بنماینده شرکت تحویل خواهد شد.
در اینمورد هر وقت مالک یا مالکین حاضر بدریافت قیمت ملک خود گردیدند حواله پرداخت آن بصندوق دادگستری از طرف دفتر هیأت سه نفریصادر خواهد شد و همچنین است در مورد املاک مندرج در شق (۷) زیر که پس از مشخص شدن مالک حواله پرداخت وجه بنام او صادر میگردد.
۷ - در مورد املاکی که مالکیت آن مورد اختلاف بوده و یا تشریفات ثبتی آن ملک انجام نگرفته و یا دسترسی بمالک و یا مالکین نباشد تعیینکارشناس مالک و یا مالکین آن بعهده هیأت سه نفری خواهد بود و پس از تعیین قیمت ملک و تودیع در صندوق دادگستری و صدور تصمیم لازم ازطرف هیأت سه نفری بنا بدستور دادستان کل سند انتقال را داستان شهرستان محل وقوع ملک امضاء نموده و اراضی و اعیانی های واقعه در آنرا بموجب صورتجلسه بشرکت تحویل خواهند داد. تبصره ۱ - در صورتیکه اینقبیل اراضی مورد اختلاف به مالکیت دولت شناخته شود و سند مالکیت بنام دولت صادر گردد وجوه تودیعی بابتقیمت اراضی بائر بشرکت مسترد خواهد شد. تبصره ۲ - اقامه دعوی شخص ثالث و یا دعوی متقابل موجب تأخیر در انجام مقررات این ماده نخواهد بود و هیأت سه نفری باید در هر مورد تشریفاتکارشناسی و تودیع بها و صدور حکم را ظرف مواعدی که بشرح فوق تصریح گردیده است انجام دهد. ۸ - هر گاه به تشخیص کارشناسان و تأیید هیئت سه نفری اراضی و اعیانی های مورد ارزیابی ممر اعاشه مالک و یا مالکین باشد برابر (۱۵) درصدقیمت عادله اضافه پرداخت خواهد شد. ۹ - درباره املاک مزروعی مشمول قوانین و مقررات اصلاحات ارضی مورد احتیاج شرکت وزارت اصلاحات ارضی و تعاون روستائی ظرف مدتیکماه از تاریخ درخواست شرکت اجازه تجزیه و فروش آن املاک را خواهد داد. ضمناً در مواردی که مساحت اراضی مزروعی مورد احتیاج بقدریباشد که زارعین مجبور بکوچ کردن شوند شرکت علاوه بر قیمت ملک که پرداخت میکند ۲۵ درصد قیمت را هم بوسیله وزارت اصلاحات ارضی وتعاون روستائی با حضور فرماندار یا بخشدار محل بین زارعین محل که از آنجا کوچ مینمایند تقسیم خواهد کرد. ۱۰ - در مورد املاک موقوفه و یا املاکی که شرکت بخواهد بطریق اجاره از آن استفاده و یا حق ارتفاق تحصیل کند اگر برای تعیین میزان اجاره وحق ارتفاق بین شرکت و طرف مقابل توافق نشود هیأت سه نفری بترتیب مندرج در شقوق (۴ و ۵) بند« د» این ماده اقدام و میزان اجاره و یا حقارتفاقی را تعیین و رأی بتنظیم سند اجاره و یا تفویض حق ارتفاق صادر خواهد نمود که در صورت امتناع مالک و یا مالکین و همچنین متولی یامتولیان یا نماینده اوقاف بدستور دادستان کل سند اجاره و اعطاء حق استفاده از طرف دادستان شهرستان محل وقوع ملک امضاء و زمین و اعیانی هایمورد لزوم بموجب صورتجلسه بشرکت تحویل خواهد شد. تبصره - در مورد املاک موقوفه مزروعی زارعین مستأجر این املاک مکلفند اراضی مورد احتیاج شرکت را در مقابل مالالاجارهای که بشرح مذکور دراین شق تعیین خواهد شد باجاره شرکت واگذار نمایند.
در صورتیکه زارعین مستأجر این املاک ناگزیر بترک اراضی زراعتی گردند و یا خساراتی بزراعت یا مستحدثات آنان وارد شود میزان حقوق وخسارت توسط وزارت اصلاحات اراضی و تعاون روستائی تعیین و بوسیله شرکت پرداخت خواهد شد.
۱۱ - در مورد اراضی واقع در خارج از محدوده شهرها که برای عبور لولههای نفت و گاز و انواع دیگر مواد نفتی یا ایجاد شبکه مخابراتی مورداحتیاج شرکت باشد عرصه مجاناً از طرف شرکت تصرف شده و مورد استفاده قرار خواهد گرفت و فقط قیمت اعیانی های موجود در آن با توافق باصاحبان اعیان و در صورت عدم توافق بشرح مفاد شقوق (۴ و ۵ و ۶) بند« د» این ماده تعیین و پرداخت میگردد. تبصره ۱ - شرکت در معدوم کردن اعیانی های موجود در مسیر خطوط لوله پس از تودیع قیمت عادله بشرح مندرج در این ماده مختار است. تبصره ۲ - اراضی خارج از محدوده شهرداری هر شهر جزو زمین های خارج از محدوده آنشهر محسوب میشود. تبصره ۳ - عرض مسیر و حریم خطوط لوله شرکت مجموعاً از چهل متر تجاوز نخواهد کرد. ۱۲ - هر گونه تصرف از طرف اشخاص در اراضی که به موجب مقررات این اساسنامه برای خطوط لوله تحصیل شده است اعم از احداث بنا یاغرس اشجار و یا زراعت و غیره ممنوع میباشد و شرکت مجاز است این قبیل اعیانیها و مستحدثات را با حضور نماینده ژاندارمری یا شهربانی یابخشداری که دعوت خواهد نمود منهدم نماید و اشخاص حق هیچگونه ادعا و مطالبه خسارتی از این بابت علیه شرکت نخواهند داشت. ه ـ - برای اثبات عدم انجام تشریفات ثبتی یا اختلاف در مالکیت اراضی گواهینامه اداره ثبت محل و نسبت بعدم دسترسی بمالک اظهار شرکتکه متکی به نشر آگهی در مجله رسمی و یک روزنامه کثیرالانتشار باشد کفایت خواهد کرد. و - در مورد تمام یا قسمتی از املاک که مورد نیاز عملیات شرکت بوده و در رهن یا بیع شرط هستند در صورتیکه مالک خود برای پرداخت بدهیو امضاء سند انتقال حاضر نشود و دادستان شهرستان مأمور امضاء سند انتقال گردد بستانکار میتواند به هیأت سه نفری مراجعه و به نسبت اراضی کهمورد این حکم قرار گرفته طلب خود را از محل وجه سپرده مطالبه و دریافت دارد و سندی مبنی بر ابطال یا اصلاح سند رهنی یا شرطی و وصول وجهتودیع شده بدهد و در اینمورد که طلب بستانکار در صندوق دادگستری سپرده شده است امضاء سند انتقال از طرف دادستان شهرستان معامله معارضمحسوب نمیگردد. هر گاه مبلغ سند رهنی یا شرطی بیش از مبلغ ارزیابی شده باشد نسبت بمازاد شرکت مسئول نخواهد بود. ز - پرداخت هزینه دفتری سند انتقال بعهده طرفین است و سایر هزینههای آن بعهده مالک میباشد و در مواردی که دادستان سند انتقال راامضاء مینماید تمام مخارج وسیله شرکت پرداخت و با ارائه مدارک مربوطه به هیأت سه نفر آنچه را که بحساب مالک پرداخت نموده است از محلوجه سپرده مسترد خواهد داشت. ح - در اجرای هر یک از موارد مندرج در این ماده اعم از ارزیابی و پرداخت بهای املاک و اراضی مورد نیاز شرکت باید حقوق زارعین بر اساسقوانین و مقررات اصلاحات ارضی با نظر وزارت اصلاحات ارضی و تعاون روستائی تعیین و از بهای ملک کسر و بزارعین پرداخت گردد. ماده ۱۲ - شرکت میتواند در حوزه عملیات و برای مصارف خود در اراضی بایر متعلق بدولت یا بلا مالک از آب و همچنین از هر نوع خاک و شنو آهک و سنگ و گچ و مصالح ساختمانی دیگر بدون پرداخت حقوق دولتی و با رعایت تبصره ۱ ماده ۹ این قانون طبق مقررات مربوطه استفاده نماید.
اگر عمل شرکت برای استفاده از مواد مذکور موجب ضرر شخص ثالث گردد شرکت باید جبران خسارت را بنماید ولی در هر صورت شخص ثالثنمیتواند مانع عملیات شرکت بشود.
ماده ۱۳ - هر گاه دولت در مناطق عملیات شرکت قراردادی برای اکتشاف و یا بهرهبرداری معادن دیگر منعقد نماید باید شرایطی در آن منظور دارد کهموجب خسارت و مانع عملیات شرکت نباشد. هر گاه خسارتی وارد شود طرف قرارداد دولت ملزم بجبران خسارت شرکت خواهد بود. فصل سوم - ارکان شرکت ماده ۱۴ - ارکان شرکت عبارتند از:
مجمع عمومی نمایندگان صاحب سهام.
هیأت مدیره و مدیر عامل.
هیأت عالی بازرسی.
قسمت اول - مجمع عمومی نمایندگان صاحب سهام. ماده ۱۵ - نمایندگان صاحب سهام در مجمع عمومی عبارتند از: وزیر دارائی.
وزیر اقتصاد.
وزیر کار و امور اجتماعی
وزیر آب و برق.
دادستان کل کشور.
مدیر عامل سازمان برنامه.
رئیس کل بانک مرکزی ایران.
تبصره ۱ - ریاست جلسه مجمع عمومی با وزیر دارائی و در غیاب او با یکی از وزرای حاضر در جلسه بترتیب تقدم مذکور در فوق خواهد بود. تبصره ۲ - در صورتیکه یکی از وزیران عضو مجمع نتواند در یکی از جلسات حضور یابد جانشین او برای همان جلسه از میان وزرای دیگرتوسط نخست وزیر معرفی خواهد شد و در مورد غیبت دادستان کل معاون وی و در مورد مدیر عامل سازمان برنامه و رئیس کل بانک مرکزی قائممقامآن ها در جلسه حضور خواهند یافت. ماده ۱۶ - جلسات مجمع عمومی نمایندگان صاحب سهام در مرکز شرکت در تهران با حضور رئیس هیأت مدیره یا قائممقام او تشکیل میشود. تبصره - مجمع عمومی نمایندگان صحاب سهام در شهریور ماه هر سال برای رسیدگی بترازنامه و در آبانماه همان سال بمنظور رسیدگی وتصویب بودجه بطور عادی تشکیل میگردد و تا موقعی که نسبت بموضوع مندرج در دستور جلسه تصمیم اتخاذ نشده جلسات همچنان ادامهخواهد داشت و در جلسات مذکور اضافه بر ترازنامه و بودجه ممکن است بر حسب پیشنهاد رئیس هیئت مدیره و مدیر عامل یا طبق نظر ریاست مجمعموضوعات دیگری نیز در دستور مذاکرات قرار گیرد.
ماده ۱۷ - مجمع عمومی نمایندگان صاحب سهام در هر موقع بنا بتقاضای وزیر دارائی و یا رئیس هیئت مدیره و مدیر عامل و یا سه نفر از اعضاءمجمع عمومی نمایندگان صاحب سهام بطور فوقالعاده تشکیل خواهد شد. ماده ۱۸ - دعوت مجمع عمومی بطور عادی یا فوقالعاده از طرف رئیس هیئت مدیره و مدیر عامل شرکت یا قائممقام او بعمل میآید. در صورتیکه رئیس هیئت مدیره و مدیر عامل اقدام به دعوت مجمع عمومی ننماید وزیر دارائی رأساً مجمع عمومی را دعوت خواهد نمود. تبصره ۱ - دستور جلسه مجمع عمومی از طرف اشخاصی که تقاضای تشکیل جلسه را کردهاند تعیین خواهد شد. تبصره ۲ - در صورتیکه تقاضای تشکیل جلسه فوقالعاده گردد رئیس هیئت مدیره و مدیر عامل شرکت باید منتهی تا ده روز پس از وصول تقاضااز نمایندگان صاحب سهام در مجمع عمومی دعوت بعمل آورد و دستور جلسه را بضمیمه دعوت نامه برای آنها ارسال دارد. تبصره ۳ - اعضای اصلی و علیالبدل هیئت مدیره و هیئت عالی بازرسی میتوانند بدون داشتن حق رأی در جلسات مجمع عمومی نمایندگانصاحب سهام شرکت نمایند. ماده ۱۹ - جلسات مجمع عمومی با حضور حداقل پنج نفر رسمیت خواهد یافت و برای اعتبار کلیه تصمیمات متخذه در هر مورد چهار رأیضرورت دارد. تبصره - مجمع عمومی یکنفر را به پیشنهاد رئیس هیئت مدیره و مدیر عامل بسمت دبیر مجمع عمومی انتخاب خواهد نمود و صورتجلسات مجمع عمومی نمایندگان صاحب سهام پس از تصویب در پرونده مخصوصی نگاهداری خواهد شد. صورت جلسات تصویب شده باید بهامضای رئیس مجمع عمومی برسد.
ماده ۲۰ - وظائف مجمع عمومی نمایندگان صاحب سهام بقرار زیر است:
الف - رسیدگی و اتخاذ تصمیم نسبت بگزارش سالیانه هیئت مدیره و تصویب ترازنامه و حساب سود و زیان شرکت با توجه بگزارش هیئتعالی بازرسی.
گزارش سالیانه هیئت مدیره و ترازنامه و حساب سود و زیان شرکت و گزارش هیئت عالی بازرسی باید لااقل دو هفته قبل از تشکیل جلسه در اختیارکلیه اعضاء مجمع عمومی قرار گیرد.
ب - بررسی و تصویب فصول و ارقام کلی بودجه هزینههای جاری شرکت و بررسی و تصویب هزینههای سرمایهای و ارقام درآمدهای پیشبینیشده و اعتبارات اضافی و اصلاح بودجه بر اساس پیشنهاد رئیس هیئت مدیره و مدیر عامل.
رئیس هیئت مدیره و مدیر عامل بودجههای تفصیلی هزینههای شرکت را در حدود ارقام کلی مصوب از طرف مجمع عمومی تنظیم و پس از تصویبهیئت مدیره بموقع اجرا میگذارد.
بودجه پیشنهادی باید لااقل دو هفته قبل از تشکیل جلسه از طرف رئیس هیئت مدیره و مدیر عامل برای کلیه اعضاء مجمع عمومی فرستاده شود.
ج - اظهار نظر نسبت به هر گونه پیشنهاد راجع باصلاح یا تغییر مواد اساسنامه شرکت که برای اخذ تصمیم نهائی و تقدیم به قوه مقننه بدولتتسلیم خواهد شد. پیشنهاد اصلاح یا تغییر اساسنامه باید از طرف رئیس هیئت مدیره یا لااقل دو نفر از اعضاء مجمع عمومی بعمل آید.
د - اجازه استفاده از ذخیره عمومی شرکت بنا به پیشنهاد هیئت مدیره.
ه - اتخاذ تصمیم نسبت به تشکیل یا انحلال شرکت های فرعی و مشارکت با مؤسسات و شرکت هائی که در خارج از ایران بعملیات نفتی اشتغالدارند و تعیین شرایط کلی مشارکت و یا خرید سهام شرکت های دیگر بنا به پیشنهاد رئیس هیئت مدیره و مدیر عامل شرکت.
و - اتخاذ تصمیم نسبت به افزایش سرمایه و پیشنهاد آن بدولت برای تصویب.
ز - تصویب آئیننامه معاملات شرکت.
ح - انتخاب رئیس و اعضاء هیئت عالی بازرسی.
ط - تعیین خط مشی عمومی شرکت.
ی - اتخاذ تصمیم نسبت به هر موضوعی که با رعایت مفاد این اساسنامه در دستور جلسه عمومی نمایندگان صاحب سهام قرار گیرد.
ماده ۲۱ - هر گاه مجمع عمومی بازرسی قسمتی از عملیات شرکت را لازم تشخیص دهد منحصراً بوسیله هیئت عالی بازرسی اقدام خواهد کرد. قسمت دوم - هیئت مدیره و مدیر عامل ماده ۲۲ - هیئت مدیره از یکنفر رئیس که سمت مدیریت عامل را نیز خواهد داشت و چهار نفر عضو اصلی تشکیل میشود.
حداکثر سه نفر نیز بعنوان عضو علیالبدل انتخاب میشوند تا در صورت اقتضاء بجای اعضای اصلی در جلسات شرکت نمایند. (سن اعضاء اصلی هیئت مدیره باستثنای رئیس هیئت مدیره و مدیر عامل از ۶۵ سال نباید بیشتر باشد).
تبصره - رئیس و اعضای اصلی و علیالبدل هیئت مدیره باید ایرانی باشند.
ماده ۲۳ - رئیس هیئت مدیره و مدیر عامل از بین اشخاصی که سابقه خدمات دولتی و اجتماعی داشته و مدتی از آنرا متصدی کارهای مهممملکتی بوده و یا از بین کارمندان صنعت نفت ایران که بیست سال خدمت در صنعت نفت داشته و حداقل پنج سال از آنرا عضویت هیئت مدیرهشرکت ملی نفت ایران را عهدهدار بوده انتخاب خواهد شد. ماده ۲۴ - اعضاء اصلی هیئت مدیره از بین اشخاص ذیصلاحیت که لااقل بیست سال سابقه خدمات دولتی و اجتماعی داشته و پنجسال از آنرامتصدی مشاغل عالیه بودهاند و یا از بین کارمندان صنعت نفت که پانزده سال سابقه خدمت در صنعت نفت داشته و لااقل پنجسال عهدهدار مشاغلمهمی در صنعت نفت بودهاند انتخاب خواهند شد. تبصره - لااقل دو نفر از اعضای اصلی هیئت مدیره باید از میان کارمندان شرکت انتخاب شوند.
ماده ۲۵ - اعضای علیالبدل هیئت مدیره منحصراً از بین کارمندان عالیرتبه شرکت که حداقل دارای ۱۵ سال سابقه خدمت در صنعت نفت بوده ولااقل پنجسال از آنرا عهدهدار مشاغل مهم در صنعت نفت بودهاند انتخاب میشوند. ماده ۲۶ - اعضای اصلی و علیالبدل هیئت مدیره موظفاً انجام وظیفه خواهند کرد و باید تمام اوقات در اختیار شرکت باشند و هیچ نوع شغلموظف در خارج از شرکت قبول نکنند.
اشتغال غیر موظف اعضای اصلی و علیالبدل در اموریکه صرفاً جنبه تدریس داشته باشد و عضویت در شوراها و مجامع فرهنگی و اجتماعی بصورت افتخاری و بدون دریافت حقوق با موافقت رئیس هیئت مدیره و مدیر عامل مجاز خواهد بود.
تبصره ۱ - هر یک از اعضای اصلی و علیالبدل هیئت مدیره که از مقررات این ماده تخلف نماید از سمت خود مستعفی شناخته خواهد شد. تبصره ۲ عضویت اعضاء هیئت مدیره در هیئت های مدیره و هیئت های بازرسی شرکت های فرعی و وابسته بشرکت موکول به تصویب رئیس هیئتمدیره و مدیر عامل میباشد. عضویت رئیس هیئت مدیره و مدیر عامل در هیئت های مدیره و هیئت های بازرسی شرکت های فرعی و وابسته بلامانع است. ماده ۲۷ - مجمع عمومی برای انتخاب رئیس هیئت مدیره و مدیر عامل سه نفر از اشخاص واجد صلاحیت را توسط وزیر دارائی به هیئت وزیرانپیشنهاد مینماید که یکنفر از آنها برای مدت شش سال انتخاب و بفرمان همایونی باین سمت منصوب خواهد شد. تجدید انتخاب رئیس هیئتمدیره و مدیر عامل بلامانع است. اعضای اصلی هیئت مدیره بنا به پیشنهاد رئیس هیئت مدیره و مدیر عامل و تصویب هیئت وزیران برای مدت پنجسال انتخاب و بموجب فرمانهمایونی باین سمت منصوب میشوند و تجدید انتخاب آنها منعی ندارد.
اعضای علیالبدل هیئت مدیره بنا به پیشنهاد رئیس هیئت مدیره و مدیر عامل و تصویب مجمع عمومی برای مدت سه سال تعیین میشوند و درانقضای مدت ممکن است مجدداً انتخاب شوند.
رئیس هیئت مدیره و مدیر عامل میتواند تغییر هر یک از اعضاء اصلی هیئت مدیره را قبل از پایان مدت عضویت آنان به هیئت وزیران پیشنهاد نماید وهمچنین تغییر هر یک از اعضای علیالبدل را قبل از خاتمه مدت عضویت آنان به مجمع عمومی پیشنهاد کند.
تبصره ۱ - رئیس هیوت مدیره و مدیر عامل سه ماه قبل از انقضای دوره عضویت هر یک از اعضاء اصلی هیئت مدیره جانشین او را به هیئت وزیرانپیشنهاد مینماید.
تا زمانیکه رئیس هیئت مدیره و مدیر عامل و اعضای جدید انتخاب نشدهاند رئیس و اعضای هیئت مدیره بخدمت خود ادامه خواهند داد.
تبصره ۲ - تعیین حقوق رئیس و اعضای اصلی هیئت مدیره با مجمع عمومی و تعیین حقوق اعضای علیالبدل بنا بر پیشنهاد رئیس هیئت مدیره وتصویب هیئت مدیره خواهد بود. تبصره ۳ - اعضای هیئت مدیره حق ندارند بیش از یک حقوق دریافت دارند. ماده ۲۸ - رئیس هیئت مدیره و مدیر عامل میتوانند یک یا دو نفر از اعضاء اصلی هیئت مدیره را بسمت قائممقام خود تعیین نمایند. قائممقام وظائفی را که رئیس هیئت مدیره و مدیر عامل بر عهده او محول دارد انجام خواهد داد. ماده ۲۹ - جلسات هیئت مدیره بریاست رئیس هیئت مدیره و یا قائممقام او با حضور چهار نفر از اعضاء اصلی و یا علیالبدل رسمیت پیدا میکند.در صورت غیبت اعضاء اصلی هر گاه حد نصاب کافی نباشد اعضاء علیالبدل بدعوت رئیس هیئت مدیره در جلسه هیئت مدیره شرکت خواهند کرد.
حضور لااقل دو نفر از اعضاء اصلی برای تشکیل جلسات هیئت مدیره ضروری است.
ماده ۳۰ - در صورت فوت یا استعفا یا برکناری هر یک از اعضاء هیأت مدیره جانشین او طبق مقررات این اساسنامه تعیین خواهد شد. ماده ۳۱ - اعضاء هیأت مدیره و هیأت عالی بازرسی و همچنین کارمندان شرکت مشمول قانون منع مداخله وزراء و نمایندگان مجلسین و کارمنداندر معاملات دولتی و کشوری میباشند. تبصره - خرید فرآوردههای نفتی و اموال و کالاهائیکه شرکت و یا سازمان های تعاونی وابسته بآن برای کارکنان شرکت تهیه مینمایند یا بآنهااختصاص میدهند در حدود استفاده شخصی از مقررات این ماده مستثنی است.
ماده ۳۲ - جلسات هیأت مدیره بر حسب تشخیص رئیس هیأت مدیره و مدیر عامل تشکیل خواهد شد. ماده ۳۳ - دعوت و اداره جلسات هیأت مدیره و ابلاغ و اجراء مصوبات و تصمیمات آن از وظایف رئیس هیأت مدیره و مدیر عامل میباشد. ماده ۳۴ - صورت جلسات هیأت مدیره پس از تصویب بامضای رئیس و اعضای هیأت مدیره حاضر در جلسه میرسد و هر قسمت از مذاکراتکه هیأت مدیره آنرا محرمانه تلقی کند محرمانه بودن آن باید در صورت جلسه قید شود. وظایف و اختیارات هیأت مدیره ماده ۳۵ - هیأت مدیره در حدود مقررات این اساسنامه دارای اختیار برای اجرای وظائف مصرح در این اساسنامه منجمله وظایف زیر میباشد:
الف - تصویب برنامه عملیات شرکت بطور کلی.
ب - تعیین سیاست کلی فروش و پخش و صدور نفت خام و مواد نفتی و پیشنهاد قیمت فروش بنزین و نفت و نفت گاز و نفت کوره در داخلکشور برای تصویب هیأت وزیران.
ج - تعیین قیمت سایر فرآوردههای نفتی و گاز.
د - اعطاء تخفیفات متعارف بازرگانی.
هـ - اجازه تحصیل و دادن اعتبار یا وام با رعایت مقررات بند « د» ماده ۵ این قانون صرفاً به منظور حسن انجام عملیات شرکت. و - دادن اختیارات برای سازش و تعیین داور در مورد اختلافات و دعاوی شرکت و بطور کلی هر اقدامی که برای حفظ حقوق شرکت لازم باشد.
ز -بررسی و تصویب بودجه تفصیلی شرکت.
ح - بررسی و تصویب کلیه آئیننامههای داخلی شرکت اعم از استخدامی و بازنشستگی و اداری و فنی و حسابداری و حسابرسی و غیره و تدوینو پیشنهاد آئیننامه معاملات شرکت برای تصویب مجمع عمومی.
ط - تصویب قراردادهای مربوط باجرای عملیات موضوع این اساسنامه و تصویب معاملات غیر منقول شرکت.
ی - اخذ تصمیم نسبت بتشکیل و یا انحلال شرکت های فرعی و مشارکت با مؤسسات و شرکت هائی که در داخل یا خارج از ایران بعملیات نفتیاشتغال دارند.
ک - اعمال کلیه حقوق شرکت در شرکتهای عامل و شرکت های فرعی و مشارکتها.
ل - تهیه گزارش هیأت مدیره و ترازنامه سالیانه و حساب سود و زیان برای تقدیم به مجمع عمومی و تعیین دستور جلسه مجمع عمومی.
م - نگاهداری و بکار انداختن و بهرهبرداری از وجوه بازنشستگی و پسانداز کارمندان صنعت نفت با مراعات کامل منافع و مصالح آن ها طبقآئیننامهای که بتصویب مجمع عمومی خواهد رسید. تبصره ۱ - وجوه بازنشستگی و پسانداز کارمندان صنعت نفت که به هیأت مدیره سپرده شده جزء دارائی و وجوه شرکت نمیباشد. هیأت مدیرهشرکت نسبت باین وجوه در حکم امین محسوب میشود. تبصره ۲ - هیأت مدیره مکلف است سالی یکبار گزارش کامل اقدامات مربوط بوجوه بازنشستگی را به مجمع عمومی تسلیم دارد.
وظایف و اختیارات رئیس هیأت مدیره و مدیر عامل ماده ۳۶ - رئیس هیأت مدیره و مدیر عامل بالاترین مقام اجرائی شرکت بوده و بر کلیه سازمان های تابعه شرکت ریاست دارد و مسئول حسن جریانکلیه امور و حفظ حقوق و منافع و اموال شرکت میباشد و برای اداره امور شرکت و اجراء مصوبات هیأت مدیره دارای همه گونه حقوق و اختیارات تامو تمام بوده و نمایندگی شرکت را در مقابل کلیه مقامات قضائی - کشوری و لشکری و مؤسسات و اشخاص اعم از ایرانی و خارجی با حق توکیل غیرخواهد داشت و میتواند تمام یا قسمتی از اختیارات خود را بهر یک از اعضای هیأت مدیره و رؤسای قسمت های شرکت به تشخیص خود تفویض کندکه امور قسمت های مختلف شرکت را که باین طریق به آن ها محول میگردد زیر نظر و مسئولیت مستقیم وی اداره کنند.
اختیارات و وظائف رئیس هیأتمدیره و مدیر عامل شامل موارد زیر میباشد:
الف - عزل و نصب و ارتقاء و اعطای پاداش و اضافه حقوق و مزایا و اخذ تصمیم درباره کلیه امور استخدامی کارکنان شرکت اعم از ایرانی و یاخارجی.
ب - تعیین امضاءهای مجاز و تعهدآور برای شرکت.
ج - اخذ و پرداخت وجوه و باز کردن حساب ریالی یا ارزی در بانک های داخلی و خارجی.
در موارد مذکور با امضای رئیس هیأت مدیره و مدیر عامل و امضای یک عضو هیأت مدیره عمل خواهد شد.
رئیس هیأت مدیره و مدیر عامل میتواندیک یا چند نفر از اعضای هیأت مدیره را باین منظور انتخاب و معرفی نماید.
رئیس هیأت مدیره و عضو منتخب مزبور میتوانند حق امضای خود را بکارمندان شرکت به تشخیص و مسئولیت خود واگذار نمایند.
د - اعمال نظارتهای مالی و محاسباتی و حسابرسی نسبت به عملیات و معاملات و مخارج شرکت و بازرسی در کلیه امور شرکت.
هـ - نظارت لازم در کلیه امور حسابداری شرکت های فرعی و شعب و نمایندگی ها و مؤسسات مربوطه.
و - تنظیم برنامههای طویلالمدت متناسب با هدف های شرکت و همچنین تصویب طرحهای سازمانی و تعیین وظائف و مسئولیت های واحدهایمختلف شرکت و اجرای برنامههای آموزشی. قسمت سوم - هیئت عالی بازرسی
ماده ۳۷ - هیأت عالی بازرسی مرکب از پنج نفر خواهد بود که سه نفر از آنها دارای تجربیات و معلومات کافی در امور حسابداری صنعتی و بازرگانیو اقتصادی بوده و یکنفر آنها مهندس در امور مربوط بنفت و یکنفر از کارمندان عالیرتبه دولت خواهد بود. ماده ۳۸ - بازرسان عالی از طرف مجمع عمومی برای مدت دو سال انتخاب میشوند. یکنفر از آنها را مجمع عمومی بسمت رئیس هیأت عالیبازرسی و یکنفر را به پیشنهاد رئیس هیأت بازرسی بسمت قائممقام او تعیین خواهد نمود.
تا زمانی که تجدید انتخاب بعمل نیامده بازرسان بخدمت خود ادامه خواهند داد.
انتخاب مجدد بازرسان بلامانع است.
ماده ۳۹ - در صورت فوت یا استعفاء یا تغییر شغل یا برکناری از خدمت هر یک از بازرسان عالی مجمع عمومی بطور فوقالعاده تشکیل میشود وشخصی را که واجد شرایط باشد بجای او انتخاب خواهد کرد. ماده ۴۰ - هیئت عالی بازرسی از خدمات حسابداران و حسابر سان داخلی شرکت بهنگام ضرورت استفاده خواهد کرد و میتواند برای انجاموظائف خود از کارشناسان اعم از داخلی و خارجی بطور موقت استفاده نماید برای انجام این منظور رئیس هیأت عالی بازرسی به رئیس هیأت مدیرهمراجعه خواهد نمود و رئیس هیأت مدیره مکلف است نظر هیأت مزبور را تأمین نماید. ماده ۴۱ - وظائف هیأت عالی بازرسی بقرار ذیر است: الف - تطبیق عملیات شرکت با بودجه مصوب. ب - رسیدگی بترازنامه و حساب سود و زیان شرکت و تصدیق مطابقت آن با کارتها و دفاتر شرکت و تهیه گزارش چگونگی عملیات شرکت برایتقدیم به مجمع عمومی. گزارش مزبور باید لااقل یکماه قبل از انعقاد مجمع عمومی سالیانه به رئیس هیأت مدیره تسلیم شود که به ضمیمه نظریاتهیأت مدیره با ترازنامه به مجمع عمومی تقدیم گردد. ج - مطالعه و اظهار نظر راجع به گزارش سالیانه هیأت مدیره. تبصره ۱ - هیئت عالی بازرسی در اجرای وظائف خود حق مراجعه بکلیه دفاتر و پروندهها و قراردادهای شرکت را خواهد داشت و رونوشت کلیهمصوبات هیئت مدیره و مدارک و اطلاعات لازم مخصوصاً آنچه که بنحوی از انحاء مربوط به بودجه شرکت میشود در اختیار آن گذارده خواهد شد. تبصره ۲ - چنانچه هیئت عالی بازرسی در حین کار اشتباهات یا تخلفات و یا بیترتیبیهائی مشاهده نماید و با مراجعه بمدیران و رؤسا ومسئولین مربوطه موضوع روشن و حل نشود مطالب را به رئیس هیئت مدیره اطلاع و گزارش میدهد و چنانچه نسبت به این گزارش اقدام بعملنیامد مراتب را به مجمع عمومی گزارش خواهد داد. ماده ۴۲ - اجرای وظائف هیئت عالی بازرسی که بر طبق مقررات این اساسنامه تعیین شده نباید بهیچوجه مانع جریان عادی کار شرکت گردد. تبصره - هیئت عالی بازرسی وظایف خود را طبق آئیننامه خاصی انجام خواهد داد که از طرف رئیس هیئت عالی بازرسی تهیه شده و پس از تأییدوزیر دارائی بمرحله اجرا گذارده خواهد شد.
ماده ۴۳ - حقوق اعضاء هیئت عالی بازرسی از طرف مجمع عمومی تعیین و از طرف شرکت پرداخت خواهد شد. ماده ۴۴ - رئیس و اعضاء هیئت عالی بازرسی حق اشتغال موظف دیگری در داخل یا خارج از شرکت و شرکت های فرعی وابسته آنرا ندارند. اشتغالغیر موظف (افتخاری بدون دریافت حقوق) در هر مورد منوط بموافقت وزیر دارائی خواهد بود. فصل چهارم - ترازنامه و حساب سود و زیان ماده ۴۵ - سال مالی شرکت از یازدهم دیماه هر سال شروع شده و در تاریخ دیماه سال بعد خاتمه مییابد. ماده ۴۶ - تعداد و نوع دفاتر محاسباتی شرکت و شرکت های فرعی آن که باید پلمپ شود بموجب تصمیم هیئت مدیره تعیین خواهد شد. تبصره - منظور از دفاتر محاسباتی عبارت است از دفاتر مذکور در قانون تجارت و یا فرم ها و وسائل دیگر نگاهداری حساب.
ماده ۴۷ - کلیه دفاتر شرکت بتاریخ روز آخر سال مالی بسته شده و ترازنامه و حساب سود و زیان شرکت و گزارش هیئت مدیره لااقل دو ماه پیشاز تاریخ تشکیل مجمع عمومی تهیه شده و در اختیار هیئت عالی بازرسی گذاشته خواهد شد. ماده ۴۸ - در ترازنامه اقلام دارائی شرکت به بهای خرید یا تمام شده پس از استهلاک منظور میشود.
مطالبات مشکوک به ارزش احتمالی روز تنظیم ترازنامه احتساب میشود.
اقلام سوخت شده نباید جزء دارائی محسوب گردد.
تبصره ۱ - هر گاه هیئت مدیره تجدید ارزیابی تمام و یا قسمتی از دارائیهای شرکت را لازم تشخیص دهد میتواند با تصویب مجمع عمومی اقدامبتجدید ارزیابی بنماید و در صورتیکه افزایش و یا کاهشی حاصل شود بحساب اندوختههای مخصوص مذکور در ماده ۵۰ منظور خواهد شد. تبصره ۲ - میزان استهلاک نسبت بانواع دارائیهای شرکت طبق اصول صحیح و متداول صنعت نفت تعیین و پس از تصویب هیئت مدیره بموقع اجرا گذاشته خواهد شد. ماده ۴۹ - شرکت مکلف است سالانه دو درصد از درآمد کل خود را بحساب ذخیره عمومی انتقال دهد. ماده ۵۰ - شرکت مکلف است با تصویب مجمع عمومی اندوختههای مخصوصی بمیزان متناسب برای تأمین احتیاجات خود طبق معمولصنعت نفت از محل درآمد کل در نظر بگیرد. ماده ۵۱ - درآمد کل عبارت است از سود ویژه به اضافه پرداخت مشخص مندرج در قرارداد فروش نفت مصوب هفتم آبانماه ۱۳۳۳ و وجوهی کهبعنوان پذیره و حقالارض و برگشت هزینه اکتشاف بموجب قانون نفت مصوب نهم امرداد ماه ۱۳۳۶ عاید شرکت شود و همچنین وجوهی که بعنوان سود خالص از شرکت های فرعی و وابسته پس از پرداخت مالیات بر درآمد آن شرکت ها بشرکت عاید میگردد. تبصره - سود ویژه عبارتست از درآمد حاصل از عملیات مستقیم شرکت پس از وضع هزینهای جاری و استهلاک.
ماده ۵۲ - وجوه دریافتی شرکت حاصل از پرداخت مشخص مقرر در قرارداد فروش نفت مصوب ۷ آبانماه ۱۳۳۳ و وجوهی که بعنوان پذیره وحقالارض بموجب قانون نفت مصوب نهم امرداد ماه ۱۳۳۶ عاید شرکت خواهد شد مشمول مالیات نمیباشد. ماده ۵۳ - سرمایه لازم بمنظور توسعه عملیات شرکت و همچنین هر گونه سرمایهگذاری بموجب قانون نفت مصوب نهم امرداد ماه ۱۳۳۶ باید ازمحل درآمد کل و در صورتیکه میسر نباشد از هر طریقی که مجمع عمومی در حدود اختیارات خود تصویب نماید تأمین گردد. ماده ۵۴ - آنچه از محل درآمد کل پس از وضع مبالغی که بموجب مقررات این اساسنامه پرداخت میشود باقی بماند بخزانهداریکل پرداختخواهد شد. فصل پنجم - مقررات مختلفه ماده ۵۵ - اعضای هیئت مدیره و بازرسان عالی و کارکنان شرکت حق نخواهند داشت اطلاعاتی را که برای شرکت جنبه محرمانه داشته باشد افشاءنمایند.
در صورت تخلف اگر متخلف مدیر یا بازرس عالی باشد به پیشنهاد رئیس هیئت مدیره و تصویب مجمع عمومی و اگر کارمند و یا کارگر باشد با تصویبرئیس هیئت مدیره و مدیر عامل از خدمت بر کنار خواهد شد و در صورتیکه خساراتی متوجه شرکت شده باشد برکناری متخلف مانع از تعقیب اوبرای جبران زیان وارده نخواهد بود.
ماده ۵۶ - در مواردیکه کارکنان شرکت مرتکب تخلفاتی در انجام امور شرکت بشوند تعقیب و مجازات اداری آنها بر طبق آئیننامههای استخدامیو انضباطی شرکت صورت خواهد گرفت. هر گاه ضمن تحقیق معلوم شود که تخلف از نظر قوانین جنبه جزائی دارد رئیس هیئت مدیره و مدیر عامل شرکت موضوع را بمراجع صلاحیتدارقانونی احاله خواهد نمود. ماده ۵۷ - کلیه عملیات شرکت اعم از امور مالی و استخدامی و استفاده از اشخاص و اداره اموال و انجام کلیه معاملات و اقدام بهر امری بمنظورتوسعه و پیشرفت هدفهای شرکت تابع اصول بازرگانی میباشد.
انجام امور مزبور به تشخیص هیئت مدیره و طبق مقررات داخلی شرکت بوده و از هر گونه تشریفات و مقرراتی که مغایر این اساسنامه باشد معافخواهد بود.
ماده ۵۸ - عضویت کارکنان شرکت در انجمن های شهرداری با موافقت شرکت بلامانع خواهد بود. ماده ۵۹ - در مواردیکه یکی از اعضاء هیئت مدیره و یا کارکنان شرکت طبق ماده ۱۹ قانون کیفر عمومی معلق میشود اجرای حکم تعلیق مانعبرکناری کارمند از طرف شرکت و خاتمه دادن بخدمت او نخواهد بود. ماده ۶۰ - در مواردیکه اختلاف نظر بین شرکت و هر یک از وزارتخانهها و یا سازمانهای وابسته بدولت یا شهرداریها پیش آید موضوع از طرفشرکت بوزارت دارائی گزارش خواهد شد و وزارت دارائی موضوع اختلاف را بکمیسیونی مرکب از نمایندگان خود و طرفین ارجاع خواهد نمود.
کمیسیون مزبور از راه سازش بحل اختلاف اقدام خواهد کرد و هر گاه موضوع اختلاف بطریق مزبور فیصله نیافت هر یک از طرفین میتواند به هیئتعمومی دیوان عالی کشور برای رفع اختلاف مراجعه کند. در صورتیکه بین وزارت دارائی و شرکت اختلاف نظری بوجود آید که با مذاکره مستقیمفیصله نیابد موضوع به هیئت وزیران مراجعه خواهد شد و تصمیم هیئت وزیران برای طرفین قاطع خواهد بود.
ماده ۶۱ - هیچ یک از کارکنان شرکت در ادارات و اماکن و مجامع مربوط بکار شرکت حق فعالیت سیاسی ندارند.
دایر کردن و نشر روزنامه مجله سیاسی یا عضویت در هیئت تحریریه این دسته از جراید و همچنین انتشار مقالات سیاسی برای کارکنان شرکت ممنوعاست. منتشر کردن هر نوع اطلاع راجع بعملیات شرکت بدون اجازه کتبی شرکت ممنوع است.
تخلف از مقررات این ماده موجب تعقیب اداری و انضباطی طبق آئیننامه شرکت خواهد بود.
ماده ۶۲ - شرکت در تهیه مسکن و تأمین رفاه و بهداشت و فرهنگ و آموزش و تفریحات سالم کارکنان خود و کمک های اجتماعی به آنان و حفاظتآنها در مقابل حوادث اهتمام بعمل خواهد آورد. ماده ۶۳ - شرکت میتواند با تصویب هیئت مدیره تمام یا قسمتی از حقوق و مزایای این اساسنامه را شامل شرکت های فرعی خود نماید. ماده ۶۴ - قوانین و مقرراتی که کلاً با بعضاً مغایر با مقررات این اساسنامه باشد در حدودی که مغایرت دارد نسبت بشرکت مجری نبوده و مقرراتاین اساسنامه مادام که مصرحاً بموجب قانون نسخ نشده معتبر خواهد بود. قانون بالا مشتمل بر شصت و چهار ماده و پنجاه و هشت تبصره که در تاریخ روز چهار شنبه بیست و سوم اسفند ماه ۱۳۴۶ بتصویب مجلس سنارسیده بود در جلسه روز یکشنبه پانزدهم اردیبهشت ماه یکهزار و سیصد و چهل و هفت شمسی مورد تصویب مجلس شورای ملی قرار گرفت. رئیس مجلس شورای ملی - مهندس عبدالله ریاضی