سؤال ـ در یک مورد دفترخانه اسناد رسمی، مبلغی کمتر از میزان مقرر از متعاملین، حق الثبت کسر نموده و گزارش بازرسی از دفترخانه فوق و فیشهای تنظیمی حکایت از سهل انگاری دفترخانه در مورد وصول حقوق دولت می نماید به همین جهت اداره ثبت اسناد و املاک شکایتی از سردفتر در مورد محکومیت ایشان و دفتریار به پرداخت حقوق دولت مطرح کرده است با توجه به مواد (۳ و ۵۲) قانون دفاتر اسناد رسمی و مواد (۲۲ و ۲۳) این قانون آیا سردفتر و یا دفتریار مسؤال جبران خسارات دولت هستند یا خیر؟
نظریه اداره حقوقی
با توجه به مقررات ماده (۲۲)(*) قانون دفاتر اسناد رسمی و کانون سردفتران و دفتریاران، سردفتران و دفتریارانی که درانجام وظایف خود مرتکب تخلفاتی بشوند در مقابل متعاملین و اشخاص ذی نفع مسؤال هستند و مطابق مفاد ذیل این ماده دعاوی مربوط به خسارات ناشی از تخلفات آنها، تابع قوانین و مقررات عمومی خواهد بود. ماده (۲۳)(*) این قانون نیز در مواردی که سردفتر در حدود مقررات انجام بعضی از امور را به دفتریار محول کرده است هر دو را مشترکاً مسؤال خسارات می داند، با وصف مراتب مذکور، چنانچه بر اثر سهل انگاری و یا هر نوع تخلف سردفتر و دفتریار، حق الثبت کمتر از مبلغ معینه وصول شود، چنانچه سند رسمی معامله عرفا به وسیله سردفتر تنظیم شده باشد مشارالیه به تنهایی و در صورتی که بر اثر ارجاع سردفتر به دفتریار، تنظیم سند به وسیله دفتریار صورت گرفته باشد هر دو مشترکاً مسؤال جبران خسارات وارده به دولت هستند و رسیدگی به دعوی تابع قوانین و مقررات عمومی است».
*-ماده ۲۲ قانون دفاتر اسناد رسمی و کانون سردفتران و دفتر یاران مصوب ۱۳۵۴
سردفتران و دفتر یارانی که در انجام وظایف خود مرتکب تخلفاتی بشوند و در مقابل متعاملین و اشخاص ذینفع مسؤول خواهند بود هرگاه سندی در اثر تقصیر یا تخلف آنها از قوانین و مقررات مربوط بعضا یا کلاً از اعتبار افتد و در نتیجه ضرری متوجه آن اشخاص شود علاوه بر مجازاتهای مقرر باید از عهده خسارات وارده برآیند. دعاوی مربوط به خسارات ناشی از تخلفات سر دفتران و دفتر یاران تابع قوانین و مقررات عمومی خواهدبود.
*-ماده ۲۳ قانون دفاتر اسناد رسمی و کانون سردفتران و دفتر یاران - سردفتر مسؤول کلیه اموردفترخانه است و دفتریار اول مسؤول اموری است که به موجب مقررات به عهده او محول شده و یا از طرف سردفتر در حدود مقررات انجام آن امور به او ارجاع می شود. در مورد اخیر سردفتر و دفتریار مسؤولیت مشترک خواهند داشت. در هر مورد که براساس مقررات این قانون دفتریار به جای سردفتر انجام وظیفه می کند مسؤولیت دفتریار همان مسؤولیت سردفتر است و همین حکم در مورد سردفتری که کفالت دفترخانه دیگری را به عهده دارد نسبت به امور کفالت جاری خواهد بود.