مصوب کمیسیون قوانین عدلیه مورخ ۳۲ جوزا ۱۳۰۲ شمسی
مصوب ۱۳۰۲,۰۳,۲۳
با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده واحده - مواد قانون اصول محاکمات راجع بمحاکم صلحیه بطریق ذیل اصلاح میشود. ۱ - مادة ۸ نسخ و بجای آن ماده ذیل برقرار میگردد.
مادة ۸ - امور راجعه بمحاکم صلحیه از قرار ذیل است:
اولا - دعاوی راجعه به اموال اعم از منقول و غیر منقول و دیون و منافع در صورتیکه مدعابه بیش از چهارصد تومان نباشد و هرگاه محدود به زمانمعین نباشد یا مدت آن طولانی باشد باید قیمت ده سال آنرا میزان قرار داد.
ثانیاً - دعاوی ضرر و خسارت ناشی از امتیازات از قبیل حقالطبع و حقالتصنیف و امثال و غیر آن دعاوی حقوقی ناشیه از امور جزائی در صورتیکهدر هر یک از این دو مورد مدعابه بیش از چهارصد تومان نباشد.
ثالثاً - مطالبه تخلیه ید از اعیان مرهونه و مستأجره و امثال آن در صورتیکه منافع یکساله اعیان مذکوره بیش از چهار صد تومان نبوده و اصل مالکیتمحل نزاع نباشد و در صورتیکه نزاع در اصل مالکیت باشد حد نصاب صلحیه (چهارصد تومان معتبر است )
رابعاً - کلیه دعاوی راجعه بحقوق مالی مثل حقالعبور و حقالمجرا و حقالمرتع و دعوای ممانعت از حق کسی در ملک دیگری یا مزاحمت کسی ازتصرف مالک در ملک خودش و دعاوی راجعه بحقوق غیر مالی مثل حقالحضانه و حقالولایه و حقالوصایه و غیر آن.
خامساً - دعوای تصرف عدوانی در غیر منقول تا هر مقدار باشد.
سادساً - دعاوی راجعه باشیائی که قیمت معینی ندارد مثل اعیان اوراق و اسناد و فرامین و نشانهای دولتی ولیکن دارای نوعی از اعتبار و متعلقاغراض و مقاصدی است.
سابعاً - مطالبه وفا بشروط و عهودی که در ضمن معاملات واقع میشود یا در معامله بنا بر آن بوده از قبیل دادن قباله و سند معامله یا معتبر کردن آناعم از اینکه متعاملین قبل از معامله تفصیلا تبانی بر آن نموده باشند یا عادتاً مبنای معاملات بر آن باشد.
ثامناً - خواهش تأمین و حفظ دلایل و امارات مدعابه هر چه و هر مبلغ باشد.
تاسعاً - تقاضای اصلاح در هر دعوائی و تا هر مقداری که مدعابه باشد.
عاشراً - رسیدگی در دعاوی تا هر میزان در صورتی که طرفین دعوی بمحاکمه صلحیه تراضی نمایند.
۲ – ماه ة ۱۴ نسخ و بجای آن ماده ذیل برقرار میشود.
مادة ۱۴ - هر دعوائی که در اثنای رسیدگی بدعوای اصلی اقامه شود اعم از اینکه از طرف مدعی باشد یا مدعیعلیه بعنوان دعوای متقابل یاشخص ثالث و یا دعوای اصلی از یک منشأ ناشی شده یا مربوط بآن باشد راجع بهمان صلحیه است که دعوای اصلی در آنجا اقامه شده است لیکناگر فصل دعوای اصلی متوقف بر دعوای طاری باشد که از حیث مبلغ خارج از وظیفه صلحیه است با دعوای اصلی بمحکمه ابتدائی ارجاع میشود دعوای متقابل بموجب عرضحال جداگانه اقامه میشود لیکن دعوای مقاصه و تهاتر و هر عنوانی که دفاع محسوب شود محتاج به عرضحال جداگانهنیست.
۳ - مادة ۲۲ بطریق ذیل اصلاح میشود.
مادة ۲۲ - مقدار مدعابه مبلغی است که در عرضحال صریحاً قید شده است اجرتالمثل و خساراتیکه بعد از تقدیم عرضحال به مدعی به تعلقمیگیرد ممکن است علاوه شود ولو اینکه مجموعاً زیاده بر حد نصاب صلحیه شود مواردیکه تعیین مقدار مدعابه یا قیمت آن در ابتدای دعوی ممکننیست داخل در صلاحیت صلحیه است مگر اینکه زاید بودن آن بر حد نصاب صلحیه اجمالاً معلوم باشد.
۴ - مادة ۲۷ - نسخ و بجای آن ماده ذیل برقرار میشود.
مادة ۲۷ - موعد مقرر برای حضور مدعیعلیه در محکمه نباید از تاریخ ابلاغ احضارنامه بمدعیعلیه کمتر از یک روز باشد مگر در موارد فوری و نیزبرای هر چهار فرسخ مسافت از اقامتگاه مدعیعلیه تا محکمه یک روز علاوه میشود.
۵ - مادة ۴۰ و ۴۱ - بطریق ذیل اصلاح میشود.
مادة ۴۰ - دعوای تصرف عدوانی از کسی مسموع است که قبلا خود یا قایممقام قانونی او متصرف بوده و عدواناً از تصرف او خارج کرده باشند مشروط بر اینکه بیش از یک سال از تاریخ تصرف عدوانی او نگذشته باشد.
مادة ۴۱ - در مورد دعوای تصرف عدوانی محکمه صلح داخل رسیدگی در نحوه تصرف مدعی و اسناد راجعه بآن نمیشود و فقط در باب تصرفعدوانی تحقیقات نموده مال غیر منقول را بتصرف متصرف اول میدهد و بعد از ختم دعوای تصرف عدوانی محکومعلیه اگر در نحوه تصرف ادعا داشته باشد در صورتیکه میزان مدعابه خارج از صلاحیت صلحیه نیست در صلحیه اقامه دعوی میکند والا بمحکمه صالحه رجوع مینماید.
۶ - مادة ذیل در تحت نمرة ۴۱ مکرر بعد از مادة ۴۱ اضافه میشود.
مادة ۴۱ مکرر - در مورد دعاوی مذکوره در فقره ششم ماده ۸ هر گاه مدعیعلیه محکوم به رد عین مدعابه گردید و عین محکوم به را رد ننمود مشارالیه بتأدیه ضرر و خساراتیکه از عدم رد عین محکوم به وارد و بتصدیق اهل خبره معین میگردد محکوم خواهد شد.
۷ - مادة ۴۴ بطریق ذیل اصلاح میشود.
مادة ۴۴ - رسیدگی که موافق ماده قبل توقیف شده مجدداً شروع نمیشود مگر بخواهش یکی از اصحاب دعوی یا قائممقام آنها که صلاحیت محاکمهداشته باشد.
۸ - مادة ذیل در تحت نمرة ۴۵ مکرر بعد از مادة ۴۵ اضافه میشود.
مادة ۴۵ مکرر - مدعی یا مدعیعلیه حق تقاضای شخص ثالث دارد و همچنین شخص ثالث میتواند وارد دعوی شود (رجوع به مواد ۴۱۸ الی ۴۲۰).
۹ - در مادة ۴۶ پس از عبارت (در حین رسیدگی) عبارت (و یا تشخیص صلاحیت خود) اضافه میشود. ۱۰ - مادة ۵۹ - نسخ و بجای آن ماده ذیل برقرار میشود.
مادة ۵۹ - در مواردی که تحقیق محلی و استطلاع از مطلعین و استعلام از اهل خبره یا استفاده از دلایل که در نزد طرف یا غیر است اقتضا دارد و یامستند دعوی دفاتر تجارتی و امثال آن است اشخاصی که ظنین هستند بر اینکه استفاده از دلایل فوقالذکر بعدها متعذر یا متعسر خواهد شد میتواننداز محکمه خواهش تأمین آنها را بنمایند و مقصود از تأمین در این موارد فقط ملاحظه و صورت ثبت برداشتن اینگونه دلایل است.
۱۱ - مادة ۸۲ بطریق ذیل اصلاح میشود.
مادة ۸۲ - اگر ادعای جعلیت نسبت باسناد کتبی که برای صدور حکم اهمیت دارد اقامه شود محکمه بدواً بطرفی که آن اسناد را ابراز کرده تکلیفمیکند که آنها را پس بگیرد هر گاه صاحب اسناد باین تکلیف راضی نشد امین صلح بطرفی که ادعای جعلیت اسناد را کرده است عاقبت وخیم آندعاوی را در صورت عدم ثبوت خاطرنشان میکند اگر با وجود آن مدعی جعلیت در ادعای خود ثابت و مصر باشد هر گاه جاعل را معین کرده امر بمحکمه جزا احاله میشود (رجوع بمواد محاکم ابتدائی در باب جعلیت) والا امین صلح بدعوای جعلیت رسیدگی کرده حکم میدهد در موردیکهمحکمه صلح حکم بجعلیت سندی میدهد باید سند را با سواد حکم خود نزد مدعیالعموم محکمه ابتدائی که در حوزه آن واقع است بفرستد.
۱۲ - مادة ۸۳ نسخ میشود. ۱۳ - مادة ۹۲ بطریق ذیل اصلاح میشود
مادة ۹۲ - هر گاه محکومعلیه از حکم امین صلح استیناف بدهد در صورتیکه اقامتگاه دائمی یا اموال غیر منقول ندارد محکمه صلح میتواند بتقاضای محکومله محکومبه را تأمین نماید و این در صورتی است که مدعی به قبلاً تأمین نشده باشد.
۱۴ - مادة ۹۸ بطریق ذیل اصلاح میشود.
مادة ۹۸ - هر گاه محکمه در ضمن حکم قرار تأدیه محکوم به را باقساط داده و محکومعلیه در سر وعده قسط را ادا نکرد محکمه صلح بتقاضایمحکومله حکم تأدیه بلاتأخیر تمام محکوم به را میدهد.
۱۵ - فقره ۷ مادة ۱۰۴ بطریق ذیل اصلاح میشود.
۷ - امضاء فقیه یا امین صلح.
۱۶ - مادة ۱۰۵ بطریق ذیل اصلاح میشود.
مادة ۱۰۵ - هرگاه مدعیعلیه بعد از دو مرتبه احضار در محکمه صلحیه حاضر نشده و توضیحات کتبی هم موافق مادة ۱۰۶ نفرستاده حاکم صلح بخواهش مدعی شروع برسیدگی نموده بعد از تحقیقات حکم غیابی میدهد و هر گاه مدعی در جلسة محاکمه حاضر نشد بمحکمه هم اطلاع نداد کهدر غیاب او رسیدگی نماید حاکم صلح رسیدگی را موقوف میدارد ولی مدعی میتواند تجدید رسیدگی و محاکمه را تقاضا نماید و باید بهمانمحکمه عرضحال مجدد بدهد در صورت عدم تعقیب مدعی بتقاضای مدعیعلیه محکمه عرضحال مدعی را ابطال کرده حکم خسارتی را که بمدعیعلیه از احضار او وارد شده است میدهد.
۱۷ - مادة ۱۱۰ بطریق ذیل اصلاح میشود.
مادة ۱۱۰ - سواد حکم غیابی بمحکومعلیه غایب باید ابلاغ شود و در ظرف هشت روز از روز رؤیت حکم محکومعلیه غایب حق دارد اعتراضنموده تجدید رسیدگی را بخواهد و هرگاه در مدت مقرر اعتراض نکرد حکم حاکم صلح بموقع اجرا گذاشته خواهد شد و غایب همیشه بر حجت خودباقی میماند ولی احکام غیابی امین صلح بعد از انقضاءِ مدت اعتراض قابل استیناف است و بعد از انقضاءِ مدت استیناف و تمیز بموقع اجرا گذاشتهخواهد شد.
۱۸ - مادة ۱۱۵ بطریق ذیل اصلاح میشود.
مادة ۱۱۵ - احکام امنای صلحیه را در صورتیکه مبلغ مدعی به بیش از سی و پنج تومان بوده باشد یا آنکه قیمت مدعی به معلوم نباشد میتوان درمحکمه ابتدائی حقوق استیناف نمود و مدت استیناف در احکام حضوری از تاریخ اعلام حکم و در احکام غیابی از تاریخ انقضای مدت اعتراض بیستو یک روز است بعد از انقضای مدت مزبوره حکم امین صلح قطعی میشود.
۱۹ - مادة ۱۱۹ بطریق ذیل اصلاح میشود.
مادة ۱۱۹ - قرارهائی را که امین صلح میدهد فقط با حکم میتوان استیناف نمود مگر قرار عدم صلاحیت.
۲۰ - مادة ۱۲۰ نسخ میشود. ۲۱ - مادة ۱۲۱ بطریق ذیل اصلاح میشود.
مادة ۱۲۱ - در مورد مادة ۱۱۸ و ۱۱۹ شکایت باید در ظرف یک هفته از تاریخ اقدامی که باعث شکایت یا ابلاغ قراری که داده شده است بعمل آیدمگر شکایت از تعطیل و تعویق که مدت ندارد و در هر وقت قابل استماع است.
۲۲ - مادة ۱۲۴ بطریق ذیل اصلاح میشود.
مادة ۱۲۴ - مستأنفعلیه میتواند تا روزیکه برای محاکمه معین شده است توضیحات کتبی خود را بمحکمه ابتدائی بدهد طرفین حق دارند اسقاط حضور خود را بنمایند و در صورتی که محکمه محاکمه را تمام دانست میتواند حکم بدهد و آن حکم حضوری خواهد بود.
۲۳ - مادة ۱۳۶ بطریق ذیل اصلاح میشود.
مادة ۱۳۶ - همینکه امین صلح اظهارات مدعی یا مدعیعلیه را صحیح دانست رضایت خود را در ورقه رد یا در صورت مجلس قید و امضاء کردهعرضحال عارض را با منضمات آن نزد نزدیکترین محکمه صلح برای رسیدگی میفرستند و هر گاه صلحیه دیگر نباشد یکی از اعضاء ابتدائی کار امینصلح را انجام میدهد.