آماگ
۶ بهمن ۱۴۰۴، ۰۱:۳۷ویرایش ۱۱ شهریور ۱۴۰۵، ۲۱:۴۴

کاهش مجازات در حقوق کیفری

نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه درباره کاهش مجازات و تصرف عدوانی در حوزه آیین دادرسی کیفری؛ بررسی آثار حقوقی و رویه قضایی

استعلام :

در کاهش مجازات موضوع تبصره ماده ۱۱ که حداکثر و حداقل مجازات های حبس درجه چهار تا هشت را به نصف تقلیل داده است، آیا منظور مجازات همان درجه است یا مجازات وضع شده برای جرم؟ مثلا بزه تصرف عدوانی درجه شش است که حداقل و حداکثر طبق قانون کاهش یافته است. آیا در حال حاضر مجازات بزه سه ماه تا یک سال است؛ یا پانزده روز تا شش ماه؟

نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه :

تبصره ماده ۱۰۴ قانون مجازات اسلامی اصلاحی ۱۳۹۹ ناظر به ماده ۱۹ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ نیست و در میزان حداقل و حداکثر مجازات حبس درجات هشتگانه ماده مذکور تأثیری ندارد. مقررات تبصره مذکور ناظر به «مجازات قانونی جرایم مشمول این تبصره» (جرایم قابل گذشت از درجه چهار تا هشت) است؛ لذا از تاریخ لازم الاجرا شدن قانون کاهش مجازات حبس تعزیری مصوب ۱۳۹۹ در مواردی که مجازات قانونی جرمی به موجب تبصره مذکور کاهش یافته است، در واقع این مجازات که جایگزین مجازات سابق شده است، «مجازات قانونی جرم» محسوب می شود و معیار تعیین «درجه جرم» نیز همین مجازات تقلیل یافته است که با انطباق آن با شاخص های ماده ۱۹ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ و تبصره های آن، مجازات جرم مشخص می شود. بدیهی است در اغلب موارد با «تقلیل مجازات قانونی جرم» درجه جرم نیز کاهش پیدا می کند؛ به همین علت بزه تصرف عدوانی موضوع ماده ۶۹۰ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات) مصوب ۱۳۷۵ در مواردی که نسبت به املاک و اراضی اشخاص خصوصی واقع می شود، چون جرم طبق ماده ۱۰۴ قانون مجازات اسلامی اصلاحی ۱۳۹۹ قابل گذشت اعلام شده است، لذا با تقلیل مجازات حبس مقرر در ماده ۶۹۰ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات) طبق تبصره صدرالذکر، مجازات قانونی جرم به شش ماه حبس تقلیل یافته و با انطباق این مجازات تقلیل یافته با ماده ۱۹ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲، بزه مذکور، درجه هفت محسوب می شود؛ یعنی درجه جرم موضوع ماده ۶۹۰ در این موارد به لحاظ تقلیل مجازات قانونی جرم طبق تبصره صدرالذکر تقلیل می یابد.