نشست قضایی در خصوص فسخ معامله ملکی، فسخ معامله و جبران غرامات

صورتجلسه نشست قضایی با موضوع جایگزینی سفته به جای سکه در مهر و چگونگی وصول آن مورخ 1387/11/10 که در شهر آمل برگزار شد.

پرسش

شوهری در قبال مهر همسرش با وی توافق می نماید که به میزان تقریبی بهای سکه ها سفته به وی بدهد که هر وقت بخواهد جهت دریافت آن اقدام کند و با افزایش قیمت سکه ها، زوجه جهت دریافت وجه سفته ها اقدام نمی کند، ولی درخواست دریافت مهر خود را از دادگاه می نماید. با این ترتیب، آیا شوهر موظف به پرداخت وجه سفته ها می باشد یا پرداخت مهر بر اساس سکه های طلا صورت می گیرد؟(ضمنا سفته ها فاقد اعتبار می باشد).

نظر هیئت عالی

وقتی متعهد و متعهدله به تعهد جدیدی که قائم مقام تعهد اصلی است به جهتی از جهات تراضی نمایند، در این صورت متعهد نسبت به تعهد اصلی بری الذمه می شود و ذمه وی به تعهد جدید اشتغال پیدا می کند.

بنابراین، چون زوجین تراضی کرده اند که سفته ها جایگزین سکه شود، زوجه فقط استحقاق مطالبه بهای سفته ها را داشته و باید از طریق دادگاه در مقام احقاق حق خود برآید. همچنین در صورتی که دادن سفته ها به منظور اطمینان خاطر بیشتر و تضمین بوده باشد، زوجه می تواند در صورتی که ادعای خود را در این خصوص ثابت کند، در مقام مطالبه سکه ها برآید.

نظر اکثریت

با توجه به بند (1) ماده 292 قانون مدنی، این اقدام زن و شوهر و توافق آنان از موارد تبدیل تعهد می باشد. بدین گونه که متعهد و متعهد له به تبدیل تعهد اصلی به تعهد جدیدی که قائم مقام آن می شود به سببی از اسباب تراضی نمایند که در این صورت متعهد به تعهد اصلی بری می شود. بنابراین، چون زن و شوهر توافق نموده اند که زن به جای تعهد اصلی که سکه ها به عنوان مهر بوده است، از سفته های داده شده توسط شوهرش استفاده نماید. در این صورت شوهر از پرداخت مهر و سکه های طلا بابت آن که تعهد اصلی وی بوده است بری می شود، زن فقط باید از طریق سفته ها جهت مطالباتش اقدام کند.

نظر اقلیت

این نوع توافق از مصادیق تبدیل تعهد نمی باشد چرا که در این مسئله زن و شوهر توافق نموده اند که زن هم بتواند مهر و بهای سکه ها را از طریق سفته ها دریافت کند؛ یعنی سفته ها صرفا وسیله پرداخت مهر بوده است نه چیز دیگر. بنابراین، زن می تواند مهرش را که همان سکه بوده است، مطالبه نماید و مرد موظف به تأدیه پرداخت مهر می باشد.