واخواست سند تجاری و ظهرنویسی؛ آرای ماده ۲۴۹ قانون تجارت

صورتجلسه نشست قضایی با موضوع اسناد تجاری واخواست نشده مورخ 1401/09/30 که در شهر کاشمر برگزار شد.

پرسش

آیا اسناد تجاری که واخواست نشده اند از مزایای اسناد تجاری برخوردار می باشند؟ در صورت انتقال با ظهر نویسی چه تصمیمی باید اتخاذ نمود؟ اگر چک در سیستم ثبت نشده باشد آیا از امتیاز اسناد تجاری برخوردار می باشد؟

نظر هیات عالی

در صورت عدم واخواست سفته و اقامه دعوا بر اساس آن، با توجه به ماده 249 قانون تجارت، یک سند عادی تعهد و اقرار به دین است و در مورد چک های صیادی در صورت عدم ثبت در سامانه صیادی، اساسا صدور چک محقق نشده و یک سند عادی تلقی می شود.

نظر اکثریت

با توجه به تعریف اسناد تجاری در صورت دارا بودن شرایط اسناد تجاری، صرف واخواست نشدن موجب نمی گردد که سند تجاری نباشد. هر چند با انجام ندادن تکالیف توسط دارنده ممکن است برخی امتیازات از آن سلب شود. مثلا عدم واخواست در موعد قانونی می تواند دعوی علیه ظهرنویس قابل استماع نداشته باشد. با توجه به پاسخ قبلی، اوصاف تجاری از اسناد تجاری به صرف عدم واخواست سلب نمی گردد. قابل ظهر نویسی می باشد. اگر چک در سامانه ثبت نگردد در راستای مقررات جدید قانون چک، دیگر این مستند، چک و از اسناد تجاری نیست؛ لذا قابل ظهر نویسی نبوده و از امتیازات این اسناد بر خوردار نیست.

نظر ابرازی

با توجه به تعریف چک در قانون تجارت و اینکه مقررات قانون تجارت هنوز نسخ نشده؛ لذا اگر صادر کننده چک را به روز صادر و در تاریخ صدور چک وجه آن را در حساب خودش کارسازی کرده باشد. این مستند منطبق بر تعریف چک قانون تجارت می باشد؛ لذا از امتیازات این قانون نیز برخوردار خواهد بود. اما اگر چک به روز صادر نشده باشد و یا در تاریخ صدور در حساب خود وجه نداشته باشد از شمول قانون تجارت خارج و از طرفی مطابق قانون چک، صدور چک پس از ثبت در سامانه محقق می گردد؛ لذا صرفا در حد رسید عادی قابل استناد خواهد بود.