مصوب ۱۳۵۸,۱۲,۱۱
با اصلاحات و الحاقات بعدی
اراضی مورد نظر به سه قسمت تقسیم می شوند :
الف : اراضی منابع طبیعی که در اختیار دولت اسلامی است. توضیح بند الف ـ اینگونه اراضی بعنوان ثروت عمومی در اختیار و کنترل دولت اسلامی است و دولت اسلامی براساس نیاز و توانائی افراد واجد شرایط بهره وری از اینگونه اراضی و منابع را به آنها واگذار میکند، در واگذاری این اراضی همیشه مصلحت جامعه مدنظر قرار گیرد.
ب : اراضی که زیرکشت بوده و توسط نهادهای دولت اسلامی قانوناً مصادره شده و در دست بنیاد مستضعفین میباشد. توضیح بند ب ـ در مورد اراضی مصادره شده، مانند بند الف با توجه به مصلحت جامعه و نیاز و توانائی اشخاص اراضی به افراد واجد شرایط واگذار میشود و یا برای کارهای عام المنفعه اختصاص مییابد.
ج : اراضی بزرگ که در دست زمین داران بزرگ است و ظاهراً با ملاک های رژیم قبلی مجوز قانونی هم دارند. (زمین بزرگ سه برابر زمینی است که عرف محل برای یک کشاورز با خانواده خود لازم میداند) توضیح بند ج ـ در مورد زمینهای مالکین بزرگ میتوان اینگونه زمینها را بدو قسمت تقسیم نمود: ۱ ـ زمینهای بایر: که بعلل مختلف توسط مالکین بزرگ بایر نگاه داشته شده است و با توجه به نیاز جامعه و مسئله خودکفائی مملکت و با توجه باینکه این زمینها فقط بصرف اینکه مالکیت ازآن آنهاست بدون کشت مانده و اجازه کشت بدهقانان هم داده نمیشود، دولت اسلامی این زمینها را در اختیار خود میگیرد تا در اختیار دهقانان و داوطلبان و اجد شرایط گذارده شود. تبصره - در صورت وجود تأسیساتی دراینگونه زمینها، آن قسمتی از زمینی که عرفاً و بطور طبیعی مربوط و مورد احتیاج تأسیسات مزبور مستثنی تلقی می شود، چنانچه تأسیسات موجود مستقیماً برای کشاورزی زمین باشد ارزیابی گردیده بهای آن پرداخت خواهد شد و در غیر این صورت کماکان در اختیار مالک باقی می ماند.
در مورد زمینهای دائر و مزروعی تحت تصرف اینگونه افراد اگر شخصاً بامر کشاورزی اشتغال داشته باشند شرایط اقلیمی و اجتماعی مختلف ایران تا حد سه برابر مذکور در توضیح بند ج زمین در اختیارشان باقی خواهد ماند در صورتیکه کشت کننده فرد دیگری است و و اجد شرایط میباشد زمین به او واگذار خواهد شد اینگونه متصرفین با توافق و پس از کسر بدهیهای قانونی و شرعی میتوانند اراضی محل دیگری را در مقابل زمین متصرفی خود دریافت دارند و یا اینکه اجرت المثل بگیرند. و سپس بقیه زمینها در اختیار دو لت قرار میگیرد تا با توجه به مصلحت جامعه بواجدین شرایط واگذار شود.
تبصره - در صورتیکه در محل زمینهای دولتی و مصادره شده قابل کشت مشمول بندهای الف و ب وجود داشته باشد اول آن زمین ها داده میشود.
ترکیب هیئت ۷ نفره
این هیئت تشکیل شده از نمایندگان زیر:
۱ ـ دو نفر نماینده از وزارت کشاورزی
۲ ـ یک نفر نماینده وزارت کشور یا استانداری محل
۳ ـ یک نفر نماینده جهادسازندگی
۴ ـ یک نفر نماینده دادگستری یا دادگاههای انقلاب
۵ ـ دو نفر نماینده شورای ده
تبصره۲ ـ مقررات مغایر با این هیئت ملغی میباشد.
وظائف هیئت ۷ نفره
۱ ـ حل و فصل قضایای مورد نزاع مربوط به اجرای این قانون
۲ ـ واگذاری زمین با توجه به نوع اراضی بالا بند «الف ـ ب ـ ج».
۳ ـ تشخیص صلاحیت و میزان استفاده از وام و امکانات کشاورزی در طول اجرای این قانون.
ضوابط واگذاری زمین
۱ ـ در واگذاری زمین به روستائیان بدون زمین، کم زمین و فارغ التحصیلان کشاورزی و افراد علاقمند به کشاورزی با توجه به اولویت بین آنها زمین داده میشود.
۲ ـ و اگذاری زمین برای مدت معین (چند ساله) با توجه بشرایط خاص منطقه است و در صورت عملکرد مطلوب واگذاری زمین تمدید میشود.
۳ ـ زمینهای و اگذاری بصورت شرکت و تعاو نی و مشاع میباشد بجز موارد استثنائی که در این صورت تصمیم مقتضی توسط گروه ۷ نفری اتخاذ خواهد شد.
۴ ـ در صورتیکه قرار بشود زمین انتقال یابد اینکار باید از طرف دو لت اسلامی انجام گیرد.
۵ ـ باید زمین بدون عذر موجه معطل نماند.
۶ ـ باید عملکرد روی زمین به گونه ای باشد که موجب اتلاف زمین نشود.
۷ ـ زمینهای واگذاری قابل فروش نمیباشد.
۸ ـ کشت روی زمینها باید با توجه به نیازهای جامعه باشد.
۹ ـ زارع یا زارعین موظف هستند حدود و سازمان اراضی مورد قرارداد را حفظ نمایند.
۱۰ ـ زارعین حق تصرف زمینهای دیگر غیر از آنچه که دو لت اسلامی به آنها داده است ندارند.
واژه نامه
۱ ـ اراضی بایر: زمینهائی است که سابقه احیاء دارد ولی بعلت اعراض و عدم بهره برداری به مدت پنجسال متوالی بدون عذرموجه مترو ک مانده و یا بماند.
۲ ـ اراضی دایر: زمینهائی است که احیاء شده و مستمراً مورد بهره برداری است.
۳ ـ اراضی منابع طبیعی: جنگلها و مراتع ـ بیشه های طبیعی ـ نهالستانهای دولتی - جنگلهای دست کاشت میباشند غیر از اراضی فوق الذکر زمینهائی که بنحوی از انحاء در رژیم سابق ملی اعلام شده (زمینهائی که جهت محیط زیست و شکارگاهها و جلوگیری از بدی آب و هوا در ملکیت دولت در آمده است).
۴ ـ اراضی موات: زمینهائی است که سابقه احیاء و بهره برداری ندارد و بصورت طبیعی باقی مانده است.
۵ ـ اراضی آیش: زمین دایری است که بصورت متناو ب طبق عرف محل برای دوره معینی بدون کشت بماند.
شورای انقلاب جمهوری اسلامی ایران