آماگ
۱۱ دی ۱۴۰۴، ۱۴:۱۱ویرایش ۱۱ شهریور ۱۴۰۵، ۲۱:۴۴

نظریه مشورتی تعدیل اجاره‌بها در روابط موجر و مستاجر

نظریه مشورتی درباره تعدیل اجاره‌بها موضوع بند ب ماده ۹ قانون شوراهای حل اختلاف مصوب ۱۳۹۴ مستند به رأی وحدت رویه و ماده ۴۷۷ قانون آیین دادرسی کیفری.

۱-با توجه به مفاد رای وحدت رویه شماره ۴ مورخ ۱۹/۲/۱۳۶۳، هیات عمومی دیوان عالی کشور و مستنبط از قوانین مربوط به نظر می رسد که تعدیل اجاره بها فقط در محدوده ماده ۴ قانون روابط موجر و مستاجر ۱۳۵۶، درخصوص اماکن تجاری قابلیت استماع و رسیدگی را دارد و منصرف از موارد خارج از شمول قانون اخیرالذکر می باشد.

۲-در تعدیل اجاره بها دادگاه با جلب نظر کارشناس حکم به افزایش اجاره بها از مبلغ معینی به مبلغ معین دیگر صادر می نماید و لذا حکم جنبه اعلامی دارد و نیازی به صدور اجرائیه ندارد و دعوای مزبور غیرمالی است. ولی اگر دعوی شامل مطالبه مابه التفاوت اجاره بهاء هم باشد این قسمت از دعوی مالی است.

۳-برابر بند ب ماده ۹ قانون شوراهای حل اختلاف مصوب ۱۳۹۴ دعوای تعدیل اجاره بها مشروط به آن که در خصوص رابطه استیجاری اختلاف نباشد، در صلاحیت شورای یادشده است. بنابراین هرگاه بین طرفین در خصوص رابطه استیجاری اختلاف باشد، موضوع خارج از صلاحیت شورای حل اختلاف است و باید برابر پاسخ بند ۴ قرار عدم صلاحیت صادر شود.

۴-باتوجه به ماده ۴۷۷ قانون آیین دادرسی کیفری ۱۳۹۲ و مواد۱،۴و ۵ قانون شورای حل اختلاف ۱۳۹۴، این شوراها به عنوان یک واحد تحت تصدی قاضی دادگستری مرجع قضایی تلقی می­شود. بنابراین درفرض سؤال درصورتی که به نظر قاضی شورای حل اختلاف دعوای حقوقی طرح شده درصلاحیت دادگاههای دادگستری باشد، با صدور قرار عدم صلاحیت پرونده به دادگاه مربوط ارسال می­شود. دادگاه اگر با قرار عدم صلاحیت صادره مخالف و معتقد به صلاحیت این شورا باشد، ضمن نقض قرار صادره پرونده را به شورا عودت می­دهد و شورا مطابق ماده ۱۵ قانون شوراهای حل ­اختلاف مکلف به رسیدگی است و اگر دادگاه با قرار مزبور موافق باشد، چنانچه دعوا در برگ دادخواست طرح شده باشد، با پرداخت مابه­التفاوت هزینه دادرسی مربوط، مطابق مقررات به آن رسیدگی می­کند و گرنه با توجه به این که برابر ماده ۴۸ قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی ۱۳۷۹ رسیدگی به دعاوی مستلزم تقدیم دادخواست است، دعوای بدون تقدیم دادخواست گر چه به شرح فوق به دادگاه واصل شده باشد، قابل رسیدگی نیست و با توجه به این که درخصوص تکلیف دادگاه در این مورد قانون ساکت است به نظر می­رسد راهکار عملی آن است که پس از بایگانی شدن، توسط دفتر دادگاه اخطار استحضاری برای خواهان ارسال شود تا درصورت طرح دعوا به موجب دادخواست، وفق مقررات و با احتساب ما­به­التفاوت هزینه دادرسی به آن رسیدگی شود.

ضمناً متذکر می شود که تفاوت نظریات اداره کل حقوقی در خصوص امکان یا عدم امکان صدور قرار عدم صلاحیت از ناحیه شورای حل اختلاف به شایستگی دادگاه، ریشه در تغییرات قانون مربوط دارد و نیز متذکر می شود برابر قانون جدید شوراهای حل اختلاف در تمامی دعاوی حقوقی و کیفری مربوط مرجع رسیدگی و صدور رأی قاضی شورا است و نه شورای حل اختلاف. /ب ه