رجوع مالک از اذن احداث بنا بر ستون دیوار همسایه

صورتجلسه نشست قضایی با موضوع رجوع صاحب ملک از اذن خود پس از احداث بنای همسایه بر روی ستون دیوار او مورخ 1389/07/02 که در شهر گلوگاه برگزار شد.

پرسش

شخصی به همسایه خود اذن داده که بر روی ستون های دیوار او بنا احداث کند و مشارالیه نیز روی دو ستون دیوار همسایه بنا احداث می کند لیکن با گذشت چند سال مالک ستون از اذن خود رجوع می کند و از مالک ساختمان تقاضای برداشتن بنا را می نماید. با توجه به این که برداشتن ستون مستلزم خرابی ساختمان و ورود ضرر بسیار زیادی به مالک ساختمان است و رجوع از اذن نیز برای رفع حاجت یا دفع ضرر نبوده بلکه به قصد اضرار می باشد؛ آیا با توجه به ماده 120 قانون مدنی مالک ستون ها حق رجوع از اذن خود را دارد و در صورتی که حق رجوع داشته باشد، جبران خسارت برعهده اوست؟ مستدل و مستند بیان نمایید؟

نظر هیئت عالی

حکم مقرر در ماده 120 قانون مدنی مقرر داشته است: اگر صاحب دیوار به همسایه اذن دهد که به روی دیوار او سر تیر بگذارد یا روی آن بنا احداث کند هر وقت بخواهد می تواند از اذن خود رجوع کند مگر این که به وجه ملزمی این حق را از خود سلب کرده باشد. این امر در صورتی جاری است که اذن صرف یا محض موضوع ماده 108 قانون مدنی محرز باشد. نظر به این که صورت مسئله حکایت از وجود اذن صرف ندارد و در واقع شرط ضمنی التزام به اذن و سلب حق رجوع وجود دارد، نظر اتفاقی تأیید می شود. در نهایت چنان چه احراز شود اذن در احداث بنا در موضوع سوال قابل رجوع است صاحب اذن می تواند از حق رجوع خود بهره ببرد ولو موجب خسارت به شخص مأذون گردد.

نظر اتفاقی

در موارد متعارف ظاهرا اذن احداث بنا بر روی ستون ها همراه با شرط ضمنی التزام به اذن و سلب حق رجوع است، زیرا هیچ کس اختیار بقا و تخریب ملک خود را در برابر تحصیل اذن به همسایه نمی دهد، پس باید ثابت شود که مفاد تراضی دو طرف بر دادن اذن ساده بوده است تا رجوع از آن ممکن باشد، به ویژه عرف از گفته مالک تنها اباحه و اذن را نمی فهمد و او را ملتزم به نگاهداری پیمان خویش می داند لذا در مانحن فیه به نظرمی رسد که مالک ستون ها با دادن چنین اذنی از خود سلب حق رجوع کرده است.