و انهار و مسیلها و مردابها و برکههای طبیعی
تاریخ: ۲۳/۵/ ۱۳۷۹شماره دادنامه: ۱۷۹کلاسه پرونده: ۷۸/۲۵۶
مرجع رسیدگی: هیأت عمومی دیوان عدالت اداری
شاکی: آقای فیروز ملکی
طرف شکایت: وزارت نیرو
موضوع شکایت: ابطال آییننامه نحوه تعیین حد بستر و حریم رودخانهها و انهار و مسیلها و مردابها و برکههای طبیعی به شماره ۵۲۰/۴۸۲۰۰ مورخ ۱۲/۴/۱۳۷۰
مقدمه: شاکی طی دادخواست تقدیمی اعلام داشته است, آییننامه «تعیین حد بستر و حریم رودخانهها و...» که در مورخ ۱۲/۴/۱۳۷۰ به تصویب وزیر سابق نیرو رسیده کاملا برخلاف قانون و خارج از حدود اختیارات مرجع تصویب آن است. به صراحت اصل ۱۳۸ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران هرگونه بخشنامه و آییننامهای که از سوی هریک از وزیران وضع میشود نباید با متن و روح قوانین مخالف باشد. تصویب این آییننامه برخلاف نص صریح ماده (۵۱) قانون توزیع عادلانه آب مصوب ۱۳۶۱ است. که مقرر میدارد «آییننامههای اجرایی این قانون توسط وزارتین نیرو و کشاورزی برحسب مورد تهیه و پس از تصویب هیأت وزیران ـ قابل اجرا خواهد بود.» در حالی که این آییننامه به تصویب هیأت وزیران نرسیده است. بنا به مراتب تقاضای ابطال آن را دارد. مدیرکل دفتر حقوقی وزارت نیرو در پاسخ به شکایت مذکور طی نامه شماره ۴۱۰/۲۴۷۴ مورخ ۲۶/۸/۱۳۷۸ اعلام داشتهاند, به موجب تبصره یک ماده ۲ قانون توزیع عادلانه آب مصوب ۱۳۶۱, وزارت نیرو مسؤولیت تعیین پهنای بستر و حریم آن در مورد هر رودخانه و نهر طبیعی و... را به عهده دارد و در اجرای این امر و نظریه ریاست جمهوری که صدور مصوبه هیأت وزیران را در خصوص مورد بحث ضروری تشخیص نداده و آن را از وظایف و اختیارات وزارت نیرو دانست, و نیز اختیارات حاصله از اصل ۱۳۸ ـ قانون اساسی, وزیر وقت نیرو با تدوین آییننامه مورد بحث روش و نحوه و ملاک عمل جهت تعیین حد بستر و حریم رودخانهها و انهار طبیعی و... واقع در سراسر کشور را تبیین و مورد تصویب قرار داد. علاوهبر مراتب فوق قید ماده ۵۱ قانون مزبور و ذکر مرجع تصویب آییننامههای اجرایی قانون مورد اشاره مانع از استفاده وزیر نیرو از اختیارات حاصل از اصل ۱۳۸ قانون اساسی که به وزرا اجازه وضع آییننامههای لازم را داده است نمیباشد و آییننامه مزبور هیچگونه مغایرتی با مقررات و موازین قانونی خصوصاً قانون توزیع عادلانه آب ندارد تا موجبی جهت ابطال آن باشد. هیأت عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ فوق به ریاست حجﻩالاسلام والمسلمین دری نجفآبادی و با حضور رؤسای شعب بدوی و مستشاران شعب تجدیدنظر تشکیل و پس از بحث و بررسی و انجام مشاوره با اکثریتآرا به شرح آتی مبادرت به صدور رأی مینماید.
رأی هیأت عمومی
به موجب تبصره یک ماده ۲ قانون توزیع عادلانه آب مصوب سال ۱۳۶۱ «تعیین پهنای بستر و حریم آن در مورد هر رودخانه و نهر طبیعی و مسیل و مرداب و برکه طبیعی در هر محل با توجه به آمار هیدرولوژی رودخانهها و انهار و داغآب در بستر طبیعی آنها بدون رعایت اثر ساختمان تأسیسات آبی با وزارت نیرو است.» و به صراحت ماده ۵۱ قانون مزبور «آییننامههای اجرایی این قانون توسط وزراتین نیرو و کشاورزی بر حسب مورد تهیه و پس از تصویب هیأت وزیران قابل اجرا خواهد بود.» نظر به اینکه وزارت نیرو به شرح آییننامه نحوه تعیین حد بستر و حریم رودخانهها و انهار و مسیلها و مردابها و برکههای طبیعی, علاوهبر حدود صلاحیت خود در تعیین پهنای بستر و حریم آن در موارد مصرح در تبصره فوقالذکر اقدام به وضع مقرراتی خارج از حدود اختیار خود به شرح مندرج در تبصره یک ماده (۲) قانون مذکور نموده است. بنابراین و به استناد قسمت دوم ماده ۲۵ قانون دیوان عدالت اداری آییننامه مذکور ابطال میشود.