رأی هیات عمومی درباره آیین‌نامه ایمنی راه‌ها و راه‌آهن و حریم آن‌ها، ابطال آیین‌نامه

رای هیات عمومی دیوان عدالت اداری درباره ابطال قسمتهائی از آییننامه اجرائی تبصره یک ماده 17 اصلاحی قانون ایمنی راهها و راهآهن مصوب 79 موضوع تصویبنامه شماره 36164/ت25088ه مورخ 26/11/81 و ماده 3 آییننامه اجرائی تبصره 3 ماده 17 اصلاحی قانون ایمنی راهها و راهآهن مصوب 79 موضوع تصویبنامه شماره 35216/ت25088ه مورخ 26/11/81 هیأت وزیران

مقدمه: شاکی بشرح دادخواست تقدیمی و لایحه تکمیلی آن اعلام داشته است، در بند(ج) ماده 2 آییننامه اجرائی تبصره یک ماده 17 اصلاحی قانون ایمنی راهها و راهآهن از نواری به عرض 30 متر برای راهها و راهآهنهای کشور، از ابتدای محدوده یکصد متری، بلافاصله بعد از حریم قانونی راه و راهآهن صحبت شده که میگوید فقط دارای کاربری تأسیسات زیربنائی خواهد بود و منظورشان این است که که اگر لوله گذاری آب و گاز و تیرگذاری برق و تلفن میخواهد انجام گیرد، بطور مجانی و با سلب مالکیت از مالکین انجام شود در حالی که اولا در حال حاضر کلیه این عملیات در کنار جادهها انجام شدهاند بدون اینکه مزاحمتی برای خودروها ایجاد کنند و ثانیا طبق ماده 79 قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت مصوب سال 70، سازمانهای آب و برق و گاز و مخابرات مجازند در منتهیالیه حریم قانونی راهها، اقدامات خود را انجام دهند و بدین ترتیب نیازی نخواهد بود که دولت زمین مردم را با صرف هزاران میلیارد تومان بخرد و این اقدام وزارت راه در تعیین نوار 30 متری و سلب مالکیت از مردم نیز از عجایب اقداماتی است که انجام شده است و بهرحال اگر نیازی به تملک اراضی مردم باشد طبق قانون مربوطه به نحوه تملک اراضی برای طرحهای عمرانی دولت اقدام میشود و نیازی به غصب زمینهای مردم نیست لذا هر جا در دو آییننامه مذکور صحبت از نوار 30 متری و تأسیسات زیربنائی میشود و یا حق مالکیت مالکین نادیده گرفته میشود لازم است لغو شوند نظیر بند (ج) و تبصره یک و 2 از ماده 2 و جزء یک از تبصره 2 بند (د) و بند (ز) از ماده 2 و ماده 4 آییننامه اجرائی تبصره یک ماده 17 اصلاحی قانون ایمنی راهها و ماده 3 از آییننامه اجرائی تبصره 3 ماده 17 اصلاحی قانون ایمنی راهها و سایر مواد مغایر با حق مالکیت مالکین

معاون دفتر امور حقوقی دولت در پاسخ به شکایت مذکور طی نامه شماره 9745 مورخ 31/2/83 مبادرت به ارسال تصویر نظریه شماره 74/30439 مورخ 27/12/82 وزارت راه و ترابری نموده است

در نظریه مذکور و نامه شماره 64/31744 مورخ25/12/82 مدیرکل ایمنی و حریم راهها وزارت راه و ترابری آمده است، درخواست لغو کل تصویبنامه هیأت وزیران بدون ارائه دلیل و مدرک قابل ترتیب اثر و رسیدگی نمیباشد و شاکی باید مستندا و مستدلا موارد مورد نظر را که خلاف قانون میداند احصاء نماید

همچنین در آییننامه مورد ادعا به استناد تبصره 2 ذیل ماده 17 قانون ایمنی راهها و راهآهن به تصویب هیأت وزیران رسیده و در ماده 3 آن صراحتا قید شده از منتهیالیه حریم راه در شعاع یکصد متر بعرض 30 متر اراضی برای عبور تأسیسات زیربنائی باید منظور گردد و دستگاههای اجرائی مکلفند در اراضی مذکور طبق مقررات موضوعه مملکتی به ویژه لایحه قانونی نحوه خرید و تملک اراضی برای اجرای طرحهای عمرانی و نظامی دولت مصوب 17/11/58 شورای انقلاب برای عبور تأسیسات خود رضایت مالکین را جلب نمایند که ملاحظه میگردد که آییننامه مذکور نه تنها مغایر قانون نبوده بلکه در راستای حفظ حقوق مالکین و تصرفات آنها میباشد

رابعا مالکین در اراضی موصوف حق استمرار تصرفات سابق خود را دانسته و با توجه به حکم ماده 17 قانون فوقالذکر بلحاظ حفظ امنیت تردد راهها احداث بنا و ساختمان و تأسیسات و دیوارکشی بدون مجوز وزارت راه و ترابری ممنوع و این وزارتخانه با بقاء و استمرار تصرفات سابق و فعلی مالکین در اراضی فوق، احداث بنا و تأسیسات و غیره را مخالف با امنیت تردد در راهها دانسته و صدور مجوز را به صلاح نمیداند علیهذا با توجه به مراتب فوق شکایت شاکی منحیثالمجموع و جمیع جهات مخالف قانون بوده صدور حکم به رد آن مورد استدعا میباشد

هیأت عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ فوق به ریاست حجتالاسلاموالمسلمین درینجفآبادی و با حضور رؤسای شعب بدوی و رؤسا ومستشاران شعب تجدیدنظر تشکیل و پس از بحث و بررسی و انجام مشاوره با اکثریت آراء بشرح آتی مبادرت بصدور رأی مینماید

رأی هیأت عمومی

بموجب ماده 17 قانون اصلاح ایمنی راهها و راهآهن ایجاد هرگونه ساختمان و دیوارکشی و تأسیسات به شعاع صد متر از انتهای حریم راهها و حریم راهآهنهای کشور و در طول کنار گذرهایی که وزارت راه و ترابری احداث نموده یا مینماید و یا مسئولیت نگهداری آنرا بعهده دارد بدون کسب مجوز از وزارت مذکور ممنوع میباشد و برابر تبصره یک ماده مزبور وزارت راه و ترابری مکلف است نوع کاربری زمینهای اطراف راهها و راهآهنهای کشور به عمق صد متر را بعد از حریم قانونی آنها تهیه و به تصویب هیأت وزیران برساند نظر به مراتب فوقالذکر و اینکه صدور مجوز ایجاد مستحدثات و نظارت بر امر ساخت و ساز در حاشیه راهها و راهآهن تا شعاع صد متر بشرح تبصره 2 ماده مزبور به وزارت راه و ترابری محول شده و حسب تبصره 3 همان ماده نیز ایجاد تأسیسات عمومی نظیر خطوط آب، برق، فاضلاب، نفت، گاز، مخابرات و نظایر آنها با رعایت مسائل فنی و ایمنی مربوط به هر یک تابع آییننامهای است که با پیشنهاد وزارت راه و ترابری به تصویب هیأت وزیران میرسد

بنابراین مصوبات مورد اعتراض که در اجرای تحقق اهداف مقنن تنظیم و تصویب شده است مغایرتی با قانون ندارد

کدمنبع: 629