مصوب ۱۳۹۵,۰۲,۱۹
با اصلاحات و الحاقات بعدی
هیئت وزیران در جلسه ۱۹ /۲ /۱۳۹۵ به پیشنهاد شماره ۰۲/ ۱۰۰/ ۳۷۸۱ مورخ ۴ /۲ /۱۳۹۵ وزارت راه و شهرسازی و در اجرای ماده (۲) آیین نامه چگونگی تنظیم و انعقاد توافق های بین المللی - مصوب ۱۳۷۱- تصویب کرد:
وزارت راه و شهرسازی مجاز است با هماهنگی معاونت حقوقی رییس جمهور (امور توافق های بین المللی) و وزارت امور خارجه نسبت به انجام مذاکره، پیش امضا (پاراف) و امضای موقت موافقت نامه تأسیس دالان حمل و نقل و گذر بینالمللی بین دولتهای جمهوری اسلامی ایران، جمهوری اسلامی افغانستان و جمهوری هند (موافقت نامه چابهار) در چارچوب متن پیوست که تأیید شده به مهر دفتر هیئت دولت است، ظرف سه سال از تاریخ ابلاغ این تصویب نامه اقدام و مراحل قانونی را تا تصویب نهایی پیگیری کند. اسحاق جهانگیری - معاون اول رییس جمهور پیش نویس موافقتنامه
تأسیس دالان حمل و نقل و گذر بین المللی
بین دولت های جمهوری اسلامی ایران، افغانستان و جمهوری هند (موافقتنامه چابهار) دولت های جمهوری اسلامی ایران، جمهوری اسلامی افغانستان و جمهوری هند که در این پس طرفهای متعاهد نامیده می شوند:
با تمایل به پشتیبانی و تحکیم همکاری ها و توسعه روابط اقتصادی بین ملت های خود همچنین در سطوح منطقه ای و جهانی؛
با درک نیاز افغانستان به عنوان کشور محصور در خشکی، برای دسترسی به دریاهای آزاد از طریق بند چابهار طبق کنوانسیون های بین المللی مربوط؛
با در نظر گرفتن بندر چابهار بعنوان یکی از کانون های (هاب های) اصلی منطقه ای در همکاری های حمل و نقلی میان سه طرف متعاهد با هدف بهره گیری از امکانات ریلی، جاده ای و یا هوایی و امکانات گمرکی بندر چابهار و منطقه آزاد و صنعتی چابهار
با ابراز تمایل خویش نسبت به توسعه و بهبود توانمندی های خود جهت تسهیل حمل و نقل و گذر کالا و مسافر براساس قوانین ملی موجود و طبق کنوانسیون های بین المللی و استانداردهای حمل و نقل که طرف ها عضو آن می باشند.
با تأکید بر بهره برداری از سایر زیرساخت های موجود و آینده حمل و نقل و به منظور حمل و نقل و گذر کالا و مسافر از طریق قلمرو خود
با تاکید بر اهمیت بندر چابهار بعنوان کانون (هاب) توسعه همکاری های حمل و نقلی و گذری میان سه کشور
با یادآوری یادداشت تفاهم منعقده در دی ماه ۱۳۸۱ برابر با ژانویه ۲۰۰۳ میلادی میان جمهوری اسلامی ایران و جمهوری اسلامی افغانستان و جمهوری هند در خصوص توسعه زیرساخت های حمل و نقلی و گذری در قلمرو سه کشور به شرح زیر توافق نموده اند: ماده ۱
تعاریف
تعاریف و اصطلاحات به کار رفته در این موافقتنامه دارای معانی زیر می باشند: الف) متصدی حمل و نقل: هر شخص حقیقی یا حقوقی که در قلمرو یک طرف طبق قوانین ملی خود به ثبت رسیده و مجاز به انجام عملیات حمل و نقل بین المللی کالا و مسافر باشد؛ ب) محلی درون مرزی به عنوان مرکز پشتیبانی مرتبط با یک یا چند شیوه مختلف حمل و نقل برای جا به جایی، نگهداری و بازرسی نظارتی کالاهای در حال حرکت در تجارت بین المللی و اعمال تشریفات و کنترل گمرکی حاکم؛ پ) کارگروه پیگیری: واحدی که به شورای هماهنگی کمک می کند و متشکل از نمایندگان تمامی طرف های متعاهد و مسئول تنظیم تمام فعالیت ها در چارچوب موافقتنامه می باشد؛ ت) طرف های موسس: به طور مشترک جمهوری اسلامی ایران، جمهوری اسلامی افغانستان و جمهوری هند؛ ث) کالا: تمامی انواع کالاها و اقلام (با کدهای سیستم هماهنگ) که متصدی حمل و نقل، حمل آن را به استناد قرارداد حمل از طریق دالان های حمل و نقل و گذر بین المللی برعهده می گیرد؛ ج) کالاهای خطرناک: هر نوع ماده، فرآورده یا ضایعات به رسمیت شناخته شده بین المللی که به دلیل خصوصیات خود، می تواند در فرآیند حمل و نقل، بارگیری یا تخلیه، باعث انفجار، آتش سوزی یا آسیب رساندن به کالاها، زیرساختهای حمل و نقلی و نیز زندگی، سلامت، محیط زیست و امنیت ملی شود؛ چ) فرودگاه بین المللی: محل هایی که هواپیماها فرود می آیند و برای حمل و نقل بین المللی هوایی باز است و برای تخلیه و بارگیری کالا و پیاده و سوار کردن مسافر استفاده می گردد؛ ح) بندر بین المللی: محل هایی که کشتی ها در آن پهلو می گیرند، و بر روی کشتیرانی دریایی بین المللی باز است و از آن برای بارگیری و تخلیه انواع کالا و سوار و پیاده کردن مسافر استفاده می شود؛ خ) دالان حمل و نقل و گذر بین المللی: شبکه ای از نظام های حمل و نقل اصلی که طرف ها را به یکدیگر مرتبط می نماید و به منظور حمل و نقل بین المللی از طریق بندر چابهار در نظر گرفته شده است؛ د) حمل و نقل بین المللی: جابجایی قانونی کالا و مسافر با استفاده از شیوه های مختلف حمل و نقل (زمینی، دریایی و یا هوایی) از قلمروهای ملی طرف ها؛ ذ) سرمایه گذاری: هرگونه سرمایه گذاری که از طرف هر واحد، موسسه مالی یا اهداء کننده (ملی یا بین المللی) در جهت توسعه پروژه زیر ساخت حمل و نقلی در مسیر دالان حمل و نقل و گذر بین المللی تامین شود؛ ر) حمل و نقل چند وجهی: حمل کالا با استفاده از حداقل دو شیوه مختلف حمل و نقلی؛ ز) مسافر: هر شخص حقیقی که به طور قانونی توسط حمل و نقل زمینی، دریایی یا هوایی یا ترکیبی از آن ها، از طریق دالان های حمل و نقل و گذر بین المللی از یک نقطه به نقطه دیگر مسافرت نماید؛ ژ) کالاهای فاسد شدنی؛ هر نوع کالایی که نیاز به اقدامات حفاظتی و روند گذر سریع در عبور از مرز (زمینی، دریایی یا هوایی) و از طریق دالان های حمل و نقل و گذر بین المللی داشته باشد؛ س) گذر: حمل و نقل کالا و مسافر از قلمرو یک طرف از طریق دالان های حمل و نقل و گذر بین المللی که نقاط مبداء و مقصد آن خارج از قلمرو آن طرف باشد؛ ش) حمل و نقل: روش هایی برای انجام جابجایی کالا و مسافر از طریق جاده، ریل، دریا و هوا یا ترکیبی از هر یک از آن ها؛ ص) حمل و نقل کالا و مسافر: حمل و نقل کالا و مسافر توسط یک یا چند شیوه مختلف حمل و نقل از یک نقطه به نقطه دیگر در ازای دریافت هزینه حمل. ماده ۲
حیطه شمول کلی ۱ – مفاد این موافقتنامه، حمل و نقل و گذر بین المللی کالا و مسافر از طریق قلمرو طرف ها به وسیله هر شیوه حمل و نقل در طول مسیرهای مصوب شورای هماهنگی که طبق ماده (۹) این موافقتنامه تشکیل خواهد شد را تنظیم می کند. ۲ – مقام های صلاحیتدار طرف ها برای اجرای این موافقتنامه به شرح زیر خواهند بود:
- در جمهوری اسلامی ایران: وزارت راه و شهرسازی
- در جمهوری اسلامی افغانستان: وزارت حمل و نقل و هواپیمایی کشوری
- در جمهوری هند: (توسط دولت هند اعلام خواهد شد) ۳ – این موافقتنامه بر حقوق و تعهدات هر یک از طرف ها ناشی از پیمان ها و موافقتنامه های بین المللی موجود که طرف ها عضو آن ها هستند، از جمله آن هایی که بین طرف ها منعقد شده است، تأثیر نخواهد گذاشت. چنانچه مفاد این موافقتنامه با سایر تعهدات بین المللی طرفها مغایرت داشته باشد، طرف ها می توانند موضوع را در شورای هماهنگی مورد بحث قرار دهند. ماده ۳
اهداف
اهداف موافقتنامه به شرح زیر می باشد: ۱ – ایجاد دالان حمل و نقل قابل اعتماد به منظور حمل و نقل و گذر روان کالا و مسافر از طریق بندر چابهار بین جمهوری اسلامی ایران، جمهوری اسلامی افغانستان و جمهوری هند ۲ – افزایش اثر بخشی دالان حمل و نقل با هدف بهینه سازی هزینه های حمل و نقل ۳ – جذب گذر کالا و مسافر کشورهای دیگر از طریق دالان های حمل و نقل و گذر بین المللی ۴ – تسهیل دسترسی به بازارهای بین المللی با استفاده از حمل و نقل زمینی، دریایی و یا هوایی از طریق بندر چابهار ۵ – تأمین امنیت سفر و اجرای استانداردهای بین المللی ایمنی در خصوص حمل و نقل و گذر کالا و مسافر و نیز حفاظت محیط زیست میان طرف های متعاهد ۶ – ساده سازی، هماهنگی و استانداردسازی تشریفات حاکم بر حمل و نقل و بین المللی کالا و مسافر طبق کنوانسیون ها و موافقت نامه های بین المللی که طرف ها عضو آن ها می باشند. ماده ۴
دالان های حمل و نقل و گذر بین المللی ۱ – طرف ها، مسیرهای دالان های حمل و نقل و گذر بین المللی را تعیین و زیرساختهای حمل و نقلی را که در حمل و نقل کالا و مسافر مورد استفاده قرار خواهند گرفت، مشخص خواهند نمود. ۲ – طرفهای تلاش خواهند نمود تمام اقدامات لازم را به منظور ارائه کمک به یکدیگر از طریق سرمایه گذاری در ترغیب پروژه های زیرساخت های حمل و نقل در مسیر دالان های حمل و نقل و گذر بین المللی انجام اتخاذ نمایند. ۳ – بنادر خشک هر طرف متعاهد که در دالان های گذر تعیین شده قرار دارند، به عنوان نقاط مبدا یا مقصد تلقی خواهند شد. ماده ۵
توسعه تسهیلات و حمل و نقل و گذر بین المللی کالا و مسافر ۱ - طرف ها در حین اجرای این موافقتنامه طبق قوانین ملی خود تسهیلات موثر در زمینه حمل و نقل و گذر بین المللی کالا و مسافر از طریق قلمرو خود را فراهم خواهند کرد. ۲ – طرف های متعاهد صدور روادید را تسهیل خواهند نمود. ۳ – طرف های متعاهد اقداماتی را به منظور تسهیل تردد وسایل نقلیه در مسیر دالان های حمل و نقل و گذر بین المللی اتخاذ خواهند نمود. ماده ۶
قواعد حاکم بر حمل و نقل کالاهای خطرناک، ممنوعه یا دارای استفاده دوگانه ۱ - براساس این موافقتنامه حمل و نقل و گذر کالاهای خطرناک، ممنوعه یا دارای استفاده دوگانه، از طریق قلمرو یک طرف، بدون اخذ مجوز قبلی از طرف مربوط ممنوع می باشد. ۲ – طرف ها این کالاها را مشخص خواهند کرد و متعاقباٌ فهرستی به وسیله کارگروه پیگیری که طبق ماده (۱۰) این موافقتنامه تشکیل می شود، گردآوری خواهد شد. کارگروه پیگیری، فهرست کالاهای مشخص شده را برای تصویب به شورای هماهنگی ارسال خواهد نمود. ۳ - کشور امین اسناد و دبیرخانه موافقتنامه، فهرست تصویب شده را برای آگاهی، به طرف ها خواهد رساند. ماده ۷
قواعد حاکم بر حمل و نقل کالاهای فاسد شدنی
طرفهای متعاهد، گذر کالاهای فاسد شدنی از طریق مرزهای طرف ها را بدون هرگونه تاخیر غیرمتعارف، تسریع و تسهیل خواهند نمود. ماده ۸
حقوق و عوارض گمرکی ۱ - طرف های متعاهد اقدامات لازم را به منظور استاندارد سازی، ساده سازی و هماهنگ سازی قواعد و تشریفات گمرکی حاکم بر کالا و مسافر در مسیر دالان های حمل و نقل و گذر بین المللی اتخاذ خواهند نمود. ۲ – طرف ها تلاش خواهند نمود مالیات ها، مالیات های غیرمستقیم و سایر حقوق عوارض دولتی از جمله هزینه های خدمات ارایه شده برای کالاهای گذری را کاهش دهند. ۳ – هزینه های خدمات ارایه شده توسط تأمین کنندگان حمل و نقل از بخش های دولتی و خصوصی را می توان در مورد کالاها و مسافرهای گذری وضع نمود. ماده ۹
شورای هماهنگی ۱ – طرف ها به منظور اجرای این موافقتنامه «شورای هماهنگی» متشکل از معاونین وزیر یا دبیرهای وزارتخانه مربوط یا نمایندگان قانونی آن ها را (طبق بند (۲) ماده «۲» با وظائف زیر تشکیل خواهند داد:
الف) نظارت بر حسن اجرای این موافقتنامه؛
ب) تصویب اصلاحات پیشنهادی موافقتنامه؛
پ) تصویب پیشنهادات مربوط به بهبود جریان گذر کالا و مسافر و افزایش جذابیت دالان های حمل و نقل و گذر بین المللی ارایه شده توسط کارگروه پیگیری؛
ت) تصویب مسیرهای دالان های حمل و نقل و گذر بین المللی ارایه شده توسط کارگروه پیگیری؛
ث) تصویب پیشنهادهایی به منظور کاهش میزان مالیات ها، عوارض و هزینه های حمل و نقل و گذر کالا و مسافر از طریق دالان های حمل و نقل و گذر بین المللی با استفاده گسترده از حمل و نقل چند وجهی، ارایه شده توسط کارگروه پیگیری؛
ج) تصمیم گیری درخصوص نتایج مطالعات انجام شده توسط کارگروه پیگیری با هدف کاهش میزان مالیات ها و تعرفه ها یی که در حال حاضر در بنادر، گمرکات، پایانه های مرزی جاده ای، فرودگاه ها و در مسیرهای جاده ای، دریایی و ریلی توسط طرف ها وضع گردیده است و سایر پیشنهادها؛ ۲ - شورای هماهنگی اولین نشست خود را ظرف سه ماه از تاریخ لازم الاجرا شدن این موافقتنامه به منظور تنظیم آیین کار شورای هماهنگی و نیز ساز و کار عملکرد کارگروه پیگیری برگزار خواهد نمود. ۳ – شورای هماهنگی حداقل سالی یکبار، به طور متناوب براساس حروف الفبای انگلیسی، در قلمرو طرف ها یا بنا به درخواست هر یک از طرف ها تشکیل جلسه خواهد داد. ۴ – تصمیم های شورای هماهنگی به اتفاق آرا اتخاذ خواهد شد. ماده ۱۰
کارگروه پیگیری ۱ – اولین جلسه کارگروه پیگیری ظرف مدت دو ماه از اولین اجلاس شورای هماهنگی تشکیل خواهد شد. نعاقباً کارگروه پیگیری حداقل سالی یکبار و پیش از برگزاری اجلاس شورای هماهنگی و بنا به درخواست هر یک از اعضاء تشکیل جلسه خواهد داد. ۲ – رئیس هیئت نمایندگی هر طرف متعاهد در کارگروه پیگیری در سطح مدیرکل /دبیر مشترک یا مقام همتراز خواهد بود. نام اعضای کارگروه پیگیری از طریق مجاری دیپلماتیک اعلام خواهد شد. ۳ – زمان دقیق و محل برگزاری جلسه کارگروه پیگیری با هماهنگی کشورهای عضو تعیین و از طریق مجاری دیپلماتیک اطلاع رسانی خواهد شد. ۴ - کارگروه پیگیری دارای وظایف زیر می باشد:
الف) تعیین مسیرهای دالان های حمل ونقل و گذر بین المللی؛
ب) مطالعه پیرامون موضوعات مربوط به مالیات ها، هزینه ها و تعرفه هایی که در حال بنادر، راه آهن ها، جاده ها و و مبادی ورودی مرزی هر طرف متعاهد اعمال گردیده و ارائه پیشنهادهایی که به شورای هماهنگی به منظور افزایش جذابیت دالان های حمل و نقل و گذر بین المللی؛
پ) مطالعه پیرامون موضوعات مربوط به تسهیلات حمل و نقل و زیرساخت های حمل و نقل موجود و آتی در قلمرو طرفها، در صورت ضرورت؛
ت) تهیه پیشنهادهایی جهت تحقق اهداف این موافقتنامه به نحوی که با قوانین ملی هر طرف متعاهد مغایرت نداشته باشد.
ث) تدوین پیش نویس پروتکل های عملیاتی لازم مانند پروتکل های مربوط به حمل و نقل و گذر، تشریفات گمرکی، امور کنسولی و بندری ظرف مدت زمان لازم مورد توافق برای حسن اجرای این موافقتنامه؛
ج) تدوین پیشنهادهایی برای یکنواخت و هماهنگ سازی سیاست های حمل و نقلی و گذری با هدف توسعه دالان های حمل و نقل و گذر بین المللی، زیرساخت های حمل و نقل ضروری، پایانه های مرزی جاده ای و بنادر، ظرفیت سازی و آموزش؛
چ) تدوین پیشنهادهایی به منظور افزایش جریان کالاها و مسافران گذری از طریق دالان های حمل و نقل و گذر بین المللی؛
ح) تهیه گزارش های ادواری و جامع در خصوص پیشرفت اجرای این موافقتنامه ماده ۱۱
حل و فصل اختلاف ها ۱ – هرگونه اختلاف ناشی از تفسیر یا اجرای این موافقتنامه از طریق مذاکره بین طرفهای مربوط حل و فصل خواهد شد. ۲ – چنانچه طرفهای اختلاف، ظرف مدت (۹) ماه از شروع مذاکرات، نتوانند اختلاف را حل و فصل کنند، اختلاف به شورای هماهنگی ارجاع خواهد شد. ۳ – چنانچه شورای هماهنگی نتواند اختلاف را ظرف مدت یک سال از زمان ارجاع به آن، حل و فصل نماید، اختلاف به داوری ارجاع خواهد شد. طرف های اختلاف در مورد روش داوری توافق خواهند کرد. ماده ۱۲
الحاق ۱ – این موافقتنامه برای الحاق هر کشوری، مفتوح می باشد. ۲ - هر کشوری که قصد الحاق به این موافقتنامه را داشته باشد، کشور امین اسناد و دبیرخانه را از قصد خود برای الحاق آگاه خواهد نمود. ۳ – الحاق کشور درخواست کننده منوط به موافقت تمامی طرف ها می باشد. ماده ۱۳
کشور امین اسناد و دبیرخانه دائمی ۱ – جمهوری اسلامی ایران کشور امین اسناد و محل استقرار دبیرخانه دائمی این موافقتنامه خواهد بود. کشور امین اسناد نسخه های تصدیق شده این موافقتنامه را به طرف ها ارسال خواهد نمود. ۲ – دبیرخانه، طرفهای متعاهد را از الحاق یا کناره گیری هر طرف از این موافقتنامه مطلع خواهد نمود. ماده ۱۴
اصلاحات
اصلاحات این موافقتنامه پس از تصویب شورای هماهنگی و امضای تمامی طرف ها با رعایت ماده (۱۵) این موافقتنامه لازم الاجرا و جزء لاینفک این موافقتنامه خواهند شد. ماده ۱۵
اعتبار و لازم الاجرا شدن ۱ – این موافقتنامه سی (۳۰) روز پس از تاریخ آخرین اطلاعیه کتبی هر یک از طرف های متعاهد به کشور امین اسناد و دبیرخانه دائمی از طریق مجاری دیپلماتیک مبنی بر انجام تمامی تشریفات قانونی ضروری خود، برای مدت ده سال لازم الاجرا خواهد شد. کشور امین اسناد و دبیرخانه دائمی، طرفهای دیگر را از اطلاعیه مزبور آگاه خواهند ساخت. ۲ - پس از مدت مزبور این موافقتنامه همچنان معتبر خواهد ماند، مگر اینکه یکی از کشورهای مؤسس قصد خود را به طور کتبی از طریق مجاری دیپلماتیک برای کناره گیری از موافقتنامه به اطلاع کشور امین اسناد و دبیرخانه دائمی برساند. در این صورت این موافقتنامه شش ماه بعد نسبت به آن طرف فسخ شده تلقی خواهد شد. ۳ – هر طرف متعاهد دیگر، غیر از طرف های مؤسس نیز می تواند به همین روش کناره گیری نماید. این موافقتنامه شامل یک مقدمه و پانزده ماده در شهر ... در تاریخ... هجری شمسی برابر با.... میلادی، در سه نسخه اصلی هر یک به زبانهای فارسی، دری، پشتو، هندی و انگلیسی تنظیم گردید که تمامی آنها از اعتبار یکسان برخوردار می باشند.
برای گواهی مراتب فوق، تام الاختیار طرف ها این موافقتنامه را امضا کرده اند. در صورت اختلاف، متن انگلیسی مورد ملاک خواهد بود. از طرف دولت جمهوری اسلامی ایران
از طرف دولت جمهوری اسلامی افغانستان
از طرف دولت جمهوری هند