نظر مشورتی اراضی موات شهری و کمیسیون ماده ۱۲ قانون زمین شهری

این سند شامل خلاصه‌ای است که توسط مدل‌های زبانی (LLM) تولید شده است.

نظریه شماره 7/1401/950 مورخ 1402/04/10 اداره کل حقوقی قوه قضاییه درباره معیار تشخیص اراضی موات شهری و نقش عکس‌های هوایی: در نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه درباره معیار تشخیص اراضی موات شهری، تاریخ 5/4/1358 به عنوان ملاک اصلی تشخیص موات بودن یا نبودن اراضی شهری تعیین شده است. طبق حکم ماده 3 قانون زمین شهری، اراضی موات شهری که سابقه عمران و احیاء نداشته‌اند، در صورت احیاء بدون مجوز قانونی پس از تاریخ مذکور، همچنان در اختیار دولت باقی می‌مانند. همچنین، کمیسیون ماده 12 قانون زمین شهری مرجع تشخیص عمران و تعیین نوعیت زمین است که این امر را از طریق تحقیقات مختلف از جمله معاینه محل و استفاده از عکس‌های هوایی از سال‌های مختلف انجام می‌دهد. برخلاف فرض استعلام، عکس هوایی سال خاصی الزاماً به عنوان ملاک تعیین نوعیت زمین مورد استناد قرار نمی‌گیرد.

استعلام

به استحضار می رساند در خصوص ملاک تشخیص اراضی موات شهری اختلاف نظر است. برخی اعضای کمیسیون موضوع ماده 12 قانون زمین شهری مصوب 1366 با اصلاحات و الحاقات بعدی، سال 1358 را معیار دانسته و با بررسی عکس های هوایی در آن سال اتخاذ تصمیم می نمایند و بر این اساس چنانچه ملک در عکس هوایی سال 1358 سابقه احیاء نداشته باشد، ملک را به عنوان موات معرفی می کنند. بعضی دیگر هرچند عکس هوایی سال 1358 را ملاکی قوی میدانند؛ اما معتقدند عکس سال های قبل که در چندین دوره وجود دارد نیز ملاک است و باید به مجموع ادله میدانی توجه شود و در نتیجه این اقدامات، فقط اراضی که موات بالذات هستند موضوع رأی قرار می گیرند و اراضی که موات عارضی هستند؛ مانند اراضی مسلوب المنفعه، از قلمرو ماده 12 یادشده خارج می شوند. در رویه قضایی نیز در خصوص ملاک موات دانستن اراضی شهری اختلاف نظر است؛ برخی قضات بر اساس دیدگاه نخست فوق الذکر، آرای کمیسیون موضوع ماده 12 قانون زمین شهری را صرف نظر از آثار احیاء قدیمی پیش از سال 1358 که در سال 1358 این آثار به علت عوارض جوی پنهان یا مفقود شده اند، تأیید می کنند و برخی دیگر نظر عکس دارند. خواهشمند است در این خصوص اعلام نظر فرمایید.

نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه

اولا، با توجه به مقدمه قانون لغو مالکیت اراضی موات شهری و کیفیت عمران آن مصوب 1358 که ناظر به زمین های موات داخل محدوده شهری یا خارج از آن است و با عنایت به تعریف حریم در ماده 2 قانون تعاریف محدوده و حریم شهر، روستا و شهرک و نحوه تعیین آن ها مصوب 1384، تاریخ 5/4/1358 که در ماده 3 قانون زمین شهری مصوب 1366 با اصلاحات و الحاقات بعدی قید شده است، ملاک تشخیص موات از غیر موات است که طبق حکم ماده اخیرالذکر، اراضی موات شهری که سابقه عمران و احیاء نداشته، چنانچه بدون مجوز قانونی و از این تاریخ به بعد (5/4/1358) احیاء شده باشد، همچنان در اختیار دولت است.

ثانیا، کمیسیون ماده 12 قانون زمین شهری مصوب 1366 با اصلاحات و الحاقات بعدی، مرجع اظهارنظر در باب تشخیص عمران و احیاء و تأسیسات متناسب و تعیین نوع زمین دایر، بائر و تمیز آن ها از موات در داخل محدوده شهری است که این امر در نتیجه تحقیقات مختلف؛ از جمله از طریق معاینه محل و عکس های هوایی محل وقوع ملک مدنظر در سال های مختلف صورت می گیرد و برخلاف آنچه در فرض استعلام آمده است، عکس هوایی سال خاصی الزاما ملاک تشخیص نوعیت زمین و اثبات آن نیست.