نظریه مشورتی استیفای حق زوجه و تملک سهم‌الارث ناظر بر ماده ۹۴۶ قانون مدنی

چکیده نظریه شماره 7/1400/997 مورخ 1400/09/17 اداره کل حقوقی قوه قضاییه درباره استیفای حق زوجه از عین اموال به علت امتناع ورثه از تادیه: هرگاه ورثه از ادای قیمت اموال غیرمنقول امتناع کنند، زن می‌تواند حق خود را از عین اموال استیفا کند. همچنین وی می‌تواند به نسبت سهم خود از کل قیمت اموال غیرمنقول ملک را تملک نماید.

استعلام

چنانچه ورثه متوفایی از تأدیه ثمنیه قیمت اعیان و عرصه به زوجه دائمی متوفی امتناع کنند، استیفای حق زوجه از عین اموال چگونه است؟ آیا بر عین اموال به نسبت حق خود مالکیت پیدا می کنند و یا آن که فقط حق عینی نظیر فروش و یا استیفا از منافع دارد؟

نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه

هر چند برابر ماده 946 اصلاحی 6/11/1387 قانون مدنی و تبصره الحاقی به آن مصوب 25/5/1389 زوجه از قیمت اموال غیرمنقول ارث می برد ؛ اما برابر ماده 948 قانون یاد شده هرگاه ورثه از ادای قیمت امتناع کنند زن می تواند حق خود را از عین اموال استیفا کند . بنا به مراتب فوق با لحاظ آن که حق زوجه حقی عینی است؛ گرچه یکی از جلوه های استیفای حق از عین یک مال فروش آن است؛ اما در اجرای ماده یاد شده، این امر مانع از تملک ملک توسط زوجه به نسبت سهم خود از کل قیمت اموال غیرمنقول نیست. حکم مقرر در ماده 123 آیین نامه قانون ثبت املاک مصوب 17/8/1317 وزیر دادگستری با اصلاحات و الحاقات بعدی و رأی شماره 23 مورخ 15/1/1396 هیأت عمومی دیوان عدالت اداری که صدور سند مالکیت نسبت به ثمن عرصه و اعیانی در صورت امتناع از پرداخت قیمت را به رسمیت شناخته است، مؤید این دیدگاه است.