مقدمه
جاسک را میشناسید؟ این بندر کوچک در جنوبشرقی هرمزگان، جایی که دریای عمان و تنگه هرمز به هم میرسند، قرنها پیش میزبان دریانوردان و تاجران بوده و امروز نامش با پروژههای بزرگ انرژی و توسعه مکران گره خورده است. اما شهرستان جاسک فقط یک نقطه راهبردی روی نقشه نیست؛ جنگلهای حرا که با جزر و مد دریا نفس میکشند، گلفشانهای فعال، چشمههای آبگرم درمانی و سواحل بکرش را کجا میتوان دید؟ ریشه نامی که از «بدیس» باستانی تا «جاسک» امروزی تغییر کرده، از کجا آمده است؟
در این مقاله قصد داریم شما را با تاریخچه، موقعیت جغرافیایی، اقلیم، جاذبههای طبیعی و تاریخی، اقتصاد و خدمات شهری جاسک آشنا کنیم؛ منطقهای که ترکیبی از میراث کهن و فرصتهای نوظهور توسعه است. اگر میخواهید تصویری کامل و دقیق از این شهرستان راهبردی به دست آورید، تا پایان همراه ما باشید.
اطلاعات پایه و پیشینه تاریخی شهرستان جاسک
مرکز شهرستان جاسک و تقسیمات تابعه
بندر جاسک، مرکز شهرستان جاسک، شهری ساحلی در جنوب شرقی ایران و از نقاط راهبردی استان هرمزگان به شمار میرود. این شهرستان در کرانه دریای مکران (عمان) و در شرق تنگه هرمز واقع شده است. جاسک در ۱۲ دیماه ۱۳۶۶ خورشیدی طبق مصوبه هیئت وزیران از شهرستان بندرعباس جدا شد و بهعنوان شهرستانی مستقل رسمیت یافت.
بر پایه آخرین تقسیمات کشوری، این شهرستان از دو بخش مرکزی و لیردف تشکیل شده است. بخش مرکزی شامل دهستانهای جاسک، کنگان و گابریک است و بخش لیردف نیز دهستانهای پیوشک و سورک را در بر میگیرد. شهر لیردف نیز بهعنوان مرکز بخش لیردف شناخته میشود. شهرستان جاسک با مساحتی بیش از ۱۶ هزار و ۱۳۶ کیلومتر مربع، یکی از پهناورترین شهرستانهای استان هرمزگان محسوب میشود.
پیشینه سکونت، تمدن و شکلگیری شهرستان جاسک
قدمت جاسک به دوران باستان و عصر هخامنشیان بازمیگردد، زمانی که این منطقه بهعنوان یکی از پایگاههای مهم دریانوردی و تجاری ایران شناخته میشد. طبق روایتهای تاریخی، دریاسالار اسکندر مقدونی در سال ۳۲۶ پیش از میلاد هنگام عبور از این ناحیه، از شهری به نام «بدیس» (جاسک کنونی) یاد کرده که آباد و دارای باغها و گندمزارهای وسیع بوده است.
در دوران باستان، این بندر یکی از مراکز مهم آیین میترا بوده و بقایای معبدی به نام آناهیتا در آن، نشان از ریشههای کهن مذهبی این منطقه دارد. در دوره ساسانیان نیز به دلیل موقعیت راهبردی در مسیر تجارت با هند و چین، توجه ویژهای به جاسک میشد؛ آثاری موسوم به اتاقهای ساسانی در دماغه کوه مبارک یادگار همین دوران است.
در سده هفتم هجری، جاسک بهعنوان مرکزی با اقتصاد شکوفا و دریانوردی پیشرفته شناخته میشد. از اوایل قرن هفدهم میلادی، استعمارگران اروپایی به این منطقه راه یافتند؛ انگلیسیها در سال ۱۶۱۴ میلادی جاسک را بهعنوان بندر تجاری خود در شمال خلیج فارس برگزیدند و در سال ۱۶۱۹ میلادی، نخستین تجارتخانه شرکت هند شرقی در این بندر تأسیس شد. در دوران قاجار و پهلوی نیز با احداث ایستگاههای تلگراف و خطوط کابل زیردریایی توسط بریتانیا، جاسک به یکی از ایستگاههای مهم ارتباطی میان اروپا و هند تبدیل شد. همچنین، این بندر در گذشته میزبان یکی از بزرگترین فرودگاههای بینالمللی منطقه بوده است.
تاریخچه نام شهرستان جاسک و تغییرات آن در گذر زمان
نام جاسک در طول تاریخ به شکلهای گوناگونی از جمله بدیس، بادیس، کارپل، کارپلا، جاشک، چاشک، جک و رأسالجاسک ثبت شده است. رایجترین نظریه، ریشه این نام را با واژه «جاشو» به معنای ملاح و دریانورد مرتبط میداند که در زبان بلوچی به شکل «جاشک» یا «جاشو» کاربرد دارد. برخی مورخان نیز بر این باورند که این نام از طایفه ایرانی «جاشو» گرفته شده که در سده هفتم هجری به منطقه مکران مهاجرت کردهاند.
نظریات دیگری نیز مطرح است؛ از جمله اینکه نام جاسک برگرفته از ماهی «کفشک» است که در گذشته در آبهای این منطقه فراوان بوده، یا اینکه به دلیل وجود آهوی آتسک و دشواری تلفظ آن برای پرتغالیها، این نام به «جاسک» تبدیل شده است. در برخی متون کهن نیز ریشه اوستایی واژه مطرح شده و آن را برگرفته از «جاوا» به معنای پاک و خوب دانستهاند. سرانجام در سال ۱۳۲۰ خورشیدی، نام این بندر رسماً از جاشک به جاسک تغییر یافت و در تقسیمات اداری نوین تثبیت شد.
موقعیت جغرافیایی و مشخصات کلی شهرستان جاسک
موقعیت جغرافیایی و مجاورتها
شهرستان جاسک از شهرهای استراتژیک و قدیمی ایران در جنوب شرقی استان هرمزگان است که در کرانه دریای مکران و شرق تنگه هرمز قرار گرفته است. از آنجا که این منطقه از سه سو با آبهای آزاد احاطه شده، از نظر جغرافیایی شکل شبهجزیرهای به خود گرفته است. سیمای طبیعی جاسک ترکیبی از دشتهای ساحلی وسیع و نواحی کوهستانی است؛ رشتهکوههای بشاگرد غربی بخشهای شمالی آن را در بر گرفتهاند و قلههایی مانند «کوه مهر» با ارتفاعی بیش از ۲۰۰۰ متر در این ناحیه دیده میشود.
از نظر مرزهای جغرافیایی:
شمال: به شهرستان بشاگرد در استان هرمزگان و شهرستان منوجان (کهنوج) در استان کرمان محدود میشود.
شرق: با شهرستان زرآباد در استان سیستان و بلوچستان و شهرستانهای نیکشهر و کنارک هممرز است.
غرب: به شهرستانهای سیریک و میناب و بخشی از آبهای تنگه هرمز منتهی میشود.
جنوب: بهطور کامل با آبهای دریای عمان (بحر مکران) احاطه شده است.
فاصله زمینی جاسک تا بندرعباس، مرکز استان، حدود ۳۲۵ تا ۳۳۱ کیلومتر و فاصله هوایی آن تا تهران ۱۲۷۴ کیلومتر برآورد شده است. این موقعیت، در گلوگاه ورودی دریای عمان به خلیج فارس، جاسک را به یکی از مهمترین بنادر راهبردی جنوب ایران تبدیل کرده است. جاسک به دلیل موقعیت ساحلی و دسترسی به آبهای بینالمللی، هم از نظر نظامی و هم از نظر اقتصادی و ترانزیت انرژی (از جمله خط لوله گوره-جاسک) اهمیت بینالمللی دارد.
مساحت و جمعیت شهرستان جاسک
شهرستان جاسک با مساحتی حدود ۱۶۱۳۶ کیلومتر مربع، حدود ۲۴ درصد از کل مساحت استان هرمزگان را در بر میگیرد و یکی از بزرگترین شهرستانهای استان به شمار میرود. ارتفاع مرکز شهرستان از سطح دریا بسیار اندک و در حدود ۴ تا ۵ متر است.
بر اساس سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال ۱۳۹۵، جمعیت کل شهرستان ۵۸۸۸۴ نفر و جمعیت شهر بندر جاسک، بهعنوان مرکز اداری و تجاری شهرستان، ۱۶۸۶۰ نفر ثبت شده است.
از نظر ترکیب قومی و مذهبی، بخش بزرگی از جمعیت را بلوچها تشکیل میدهند و اقوام بشاگردی نیز در نواحی کوهستانی سکونت دارند. مردم جاسک به زبانهای بلوچی، فارسی (با گویش جاشکی) و در مواردی عربی سخن میگویند. از نظر مذهبی، اکثریت ساکنان اهل سنت (فقه حنفی و شافعی) هستند و در کنار آنها جمعیتی از اهل تشیع نیز زندگی میکنند. بیشتر مردم این شهرستان از طریق صیادی، کشاورزی و تجارت امرار معاش میکنند.
طبیعت ، گردشگری و جذابیت های محیطی شهرستان جاسک
طبیعت و تفرجگاهها
شهرستان جاسک که به شکل شبهجزیرهای در کرانه دریای عمان قرار گرفته، از جاذبههای طبیعی بکر و متنوعی برخوردار است. یکی از برجستهترین این جاذبهها، جنگلهای حرا (مانگرو) است که در گویش محلی «تَمَر» نامیده میشوند. این جنگلها در سه منطقه جاسک غربی (خور مرکزی)، جاسک شرقی (خور خلاصی) و گابریک گسترش یافتهاند. ویژگی جالب این درختان آن است که با جزر و مد دریا در آب فرو میروند یا نمایان میشوند و ریشههای آنها توانایی تصفیه آب شور دریا را دارد.
از دیگر جاذبههای طبیعی این منطقه میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
منطقه حفاظتشده گابریک، زیستگاهی برای پرندگان مهاجر و نادر همچون پلیکان خاکستری، فلامینگو، حواصیل و گیلانشاه.
گلفشانهای گتان و بونجی، پدیدهای زمینشناختی شامل ۳۰ گلفشان فعال که بزرگترین آنها مخروطی به ارتفاع ۷۳ متر دارد.
چشمه آب گرم پوراف در ۲۰ کیلومتری شرق جاسک، با خواص درمانی برای دردهای مفصلی و بیماریهای پوستی؛ همچنین چشمه آب گرم سدیج که برای روماتیسم مفید است.
سواحل متنوع، از جمله ساحل سنگ سیاه با ماسههای تیره در دماغه جاسک و سواحل نیلگون دریای عمان با صخرههای مرجانی، مناسب برای شنا و غواصی.
عوارض زمینشناختی نظیر صخرههای شنی در مسیر میناب به جاسک که مناظری کویرگونه میسازند، و کوههای مریخی یا مینیاتوری در بخش لیردف.
منابع آبی همچون رودخانه و سد جگین با آب شیرین که از کوههای بشاگرد سرچشمه میگیرد و از پرآبترین رودهای منطقه است.
میراث تاریخی و آثار کهن شهرستان جاسک
جاسک پیشینهای کهن دارد که به دوران هخامنشیان بازمیگردد، زمانی که به نام «بَدیس» یا «بادیس» شناخته میشد. این شهرستان به دلیل موقعیت راهبردی دریانوردی، در طول تاریخ محل استقرار قدرتهای گوناگونی بوده است. از مهمترین آثار تاریخی این منطقه میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
غار سادرمن: مجموعهای غاری در ۳۰ کیلومتری شمال غرب جاسک، نزدیک روستای گزدان، با قدمتی که به دوران پیش از اسلام (ساسانی) بازمیگردد. در گذشته شامل پنج غار بزرگ و سه غار کوچک بود که امروزه تنها یک غار بزرگ با ستونهای میانی باقی مانده است.
عمارت تلگرافخانه: بنایی که در سال ۱۸۶۹ میلادی توسط انگلیسیها بهعنوان مرکز تجاری کمپانی هند شرقی ساخته شد و بعدها به اولین تلگرافخانه ایران تبدیل شد. این بنا در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است.
برج سیاه و سفید: برجی به ارتفاع حدود ۹ متر که در سال ۱۲۹۷ هجری قمری برای راهنمایی دریانوردان و اعلام خطر به کشتیها ساخته شد.
دخمه و گورستان تاریخی: در ۱۵ کیلومتری شمال شرقی جاسک، در محلی به نام سعادتمند، که تخمین زده میشود متعلق به دوران پیش از اسلام باشد.
اتاقهای ساسانی: دو اتاق تراشیدهشده از سنگ در انتهای دماغه کوه مبارک که یادگار دوران ساسانی هستند.
بنگله سرخ: بنایی تاریخی که در سال ۱۲۹۴ هجری قمری توسط هلندیها ساخته شده است.
دژ پرتغالیها: بقایای قلعهای مربوط به دوران تسلط پرتغالیها بر بنادر جنوبی ایران.
مکان های مذهبی و آیینهای محلی
فرهنگ مردم جاسک ترکیبی از باورهای مذهبی عمیق و آدابی است که پیوند نزدیکی با دریا دارد. اکثر ساکنان این منطقه مسلمان و پیرو مذاهب اهل سنت و تشیع هستند. برخی از مهمترین آیینها و اماکن مذهبی عبارتاند از:
امامزاده امیر دیوان: یکی از مهمترین بناهای مذهبی مورد احترام مردم محلی، بهویژه قوم بلوچ، که برای زیارت به آن مراجعه میکنند.
آیین قبله دعا: مراسمی سنتی برای طلب باران و رفع خشکسالی که با جمعآوری نذورات، طبخ غذای نذری در کنار دریا و خواندن دعا و قرآن توسط معتمدان محلی برگزار میشود.
مراسم زار (اهل هوا): باوری بومی برای درمان بیماریهای روحی و روانی که به باور مردم، ناشی از بادهای مرموز یا جن است. این مراسم توسط بابای زار یا مامای زار و با استفاده از موسیقی (دهل)، گیاهان معطر (اسفند و کندرک) و آواز اجرا میشود.
عید قربان: مردم جاسک این ماه را «ماه عید» مینامند و آیینهایی چون قربانی کردن گوسفندی موسوم به «بَراک» را با آداب خاص خود انجام میدهند.
موسیقی محلی: موسیقی جاسک با حرکات ریتمیک و نمایشی همراه است و از سازهایی همچون دهل، جفتی و قیچک (سُورود) در مراسم شادی و عزا استفاده میشود.
صنایع دستی: هنرهایی نظیر سوزندوزی بلوچ، حصیربافی از برگ نخل، خرسکبافی و ساخت کاردهای بلوچی، نمادی از خلاقیت و فرهنگ بومی مردم این منطقه است.
شرایط اقلیمی و آبو هوای شهرستان جاسک
ویژگیهای اقلیمی شهرستان جاسک
اقلیم این شهرستان با یک فصل طولانی گرم و یک فصل کوتاه خنک شناخته میشود. فصل گرم که با هوای شرجی همراه است، حدود ۹ ماه به طول میانجامد و معمولاً از اوایل اسفندماه آغاز شده و در تیر و مرداد به اوج خود میرسد. در مقابل، فصل خنک تنها حدود ۳ ماه طول میکشد که از اوایل آذرماه شروع شده و تحت تأثیر تودههای هوای خنک غربی قرار میگیرد.
رطوبت نسبی در نوار ساحلی این شهرستان بسیار بالاست و بین ۲۰ تا ۱۰۰ درصد نوسان دارد؛ متوسط رطوبت نسبی ماهانه در برخی مناطق حفاظتشده حدود ۷۰ درصد گزارش شده است. وزش بادهای موسمی و محلی نیز از دیگر ویژگیهای این منطقه است؛ بادهایی نظیر شمالی، ناشی، قوس، سهیلی و لوار در این شهرستان جریان دارند که بر پوشش گیاهی و زندگی روزمره مردم اثرگذارند. جهت غالب باد در منطقه معمولاً از سمت جنوب غربی است.
تغییرات دمای فصلی و روزانه
دمای هوا در جاسک نوسانات چشمگیری را در طول سال تجربه میکند. در فصل تابستان، بیشینه دما معمولاً بین ۴۱ تا ۵۲ درجه سانتیگراد متغیر است و میانگین دمای سالانه شهرستان حدود ۲۷ درجه سانتیگراد برآورد شده است.
در فصل زمستان، هوا معتدل میشود و کمینه دما به ۱۴ تا ۱۷ درجه سانتیگراد میرسد. نکته قابل توجه این است که دمای هوا در سردترین شبهای سال نیز بهندرت به صفر درجه میرسد و در روزهای زمستانی معمولاً از ۱۰ درجه سانتیگراد بالای صفر پایینتر نمیآید. بر پایه آمار میانگین، حداقل دما در دیماه (حدود ۲۱ درجه) و حداکثر آن در خردادماه (حدود ۳۲ درجه) ثبت شده است.
میزان بارش و الگوهای بارندگی
جاسک از مناطق کمباران و خشک ایران به شمار میرود. بارندگی در این منطقه تحت تأثیر تودههای هوای شمالی و غربی در زمستان و تودههای جنوبی در تابستان است. میانگین بارش سالانه بر اساس منابع مختلف متفاوت گزارش شده؛ برخی آن را حدود ۲۰۰ میلیمتر و برخی دیگر میانگین بلندمدت را ۱۱۰.۸ میلیمتر اعلام کردهاند.
الگوی بارندگی در جاسک نامنظم است، بهطوریکه ممکن است در حدود ۹ ماه از سال بارندگی مهمی رخ ندهد و بخش عمده بارش سالانه تنها طی یک یا دو نوبت رخ دهد. این بارشها اغلب رگباری و سیلآسا هستند که میتوانند خسارات فراوانی به همراه داشته باشند و باعث طغیان رودخانههای فصلی شوند.
در سالهای اخیر، تغییرات اقلیمی الگوی بارش را دگرگون کرده و بارندگیها پراکندهتر و کوتاهمدتتر شدهاند. این روند به بروز خشکسالیهای شدید انجامیده، بهگونهای که در برخی دورهها تا ۹۷ درصد مساحت شهرستان با کمبود بارش مواجه بوده و بارش سالانه در سالهای بحرانی تا حدود ۱۱.۵ میلیمتر (کاهش حدود ۹۰ درصدی نسبت به میانگین) کاهش یافته است. علاوه بر این، بالا آمدن سطح آب دریا ناشی از تغییرات اقلیمی نیز تهدیدی جدی برای سواحل پست این شهرستان به شمار میرود.
ویژگیهای اقتصادی و زیرساختی شهرستان جاسک
بخش کشاورزی و محصولات باغی
شهرستان جاسک با برخورداری از منابع آبی راهبردی همچون سد آب شیرین جگین با ظرفیت ۳۲۰ میلیون متر مکعب و زمینهای حاصلخیز دشت جگین، پتانسیل بالایی در بخش کشاورزی دارد. این شهرستان یکی از قطبهای تولید محصولات خارج از فصل به شمار میرود؛ محصولاتی نظیر هندوانه، گوجهفرنگی، پیاز، سیبزمینی، بادمجان، فلفل دلمهای و خیار سبز در آن بهطور گسترده کشت میشوند. هندوانه با حدود ۳ هزار هکتار سطح زیر کشت، بیشترین سهم را در میان محصولات زراعی منطقه دارد. در راستای سیاست تغییر الگوی کشت نیز پنبه برای نخستین بار در سطح ۵۰۰ هکتار از اراضی شرکت سهامی زراعی جگین بهصورت مکانیزه کشت شده است.
در بخش محصولات باغی، جاسک زیستگاه مناسبی برای میوههای گرمسیری است. خرما با ۸۶۸ هکتار، گواوا با ۶۵۶ هکتار، کنار با ۵۵ هکتار و لیموترش با ۱۵ هکتار از مهمترین محصولات باغی این شهرستان هستند. یکی از بزرگترین طرحهای در حال اجرا در منطقه، توسعه ۱۰۰۰ هکتاری مزارع موز با مشارکت بخش خصوصی است که پیشبینی میشود سالانه ۴۰ هزار تن موز تولید کرده و برای ۵ هزار نفر اشتغال ایجاد کند. کشت گیاهان مقاومی همچون آلوئهورا و لیموگراس نیز در سالهای اخیر در جاسک رونق گرفته است.
بخش دامداری و دامپروری
دامداری یکی از مشاغل سنتی و رایج در جاسک است که به دو شکل سنتی و صنعتی انجام میشود. این شهرستان با داشتن حدود ۵ هزار نفر شتر، یکی از مناطق مستعد برای پرورش این دام محسوب میشود؛ چراکه شتر سازگاری بالایی با شرایط بیابانی و گرمای منطقه دارد. علاوه بر شتر، پرورش بز تالی نیز به دلیل مقاومت بالا در برابر بیماریها و سازگاری با اقلیم منطقه، مزیت اقتصادی قابلتوجهی دارد. پرورش گوسفند بومی و گاو نیز برای تأمین نیازهای گوشتی و لبنی اهالی صورت میگیرد.
در حوزه طیور، چندین مرغداری صنعتی در شهرستان به پرورش مرغ گوشتی مشغولاند. پرورش بلدرچین نیز به دلیل طول دوره کوتاه پرورش و بازار فروش مناسب در داخل و خارج از کشور رواج یافته است. با این حال، مسئولان محلی بر ضرورت تخصیص اعتبار برای راهاندازی آزمایشگاه تشخیصی و پست قرنطینه دامی در مبادی ورودی شهرستان، بهمنظور کنترل بیماریها و پیشگیری از قاچاق، تأکید دارند.
صنایع و واحدهای تولیدی
شهرستان جاسک در مسیر تبدیل شدن به یک قطب صنعتی در جنوب کشور قرار دارد. احداث شهرک صنعتی جاسک در مساحتی بالغ بر ۲ هزار هکتار، بهعنوان نخستین شهرک صنعتی مشترک ایران و چین، با تمرکز بر صنایع انرژیبر طراحی شده است. این شهرک قرار است میزبان صنایعی همچون پالایشگاه، پتروشیمی، فولاد، آلومینیوم، منیزیم، نیروگاه و کشتیسازی باشد. همچنین، پروژه راهبردی خط لوله انتقال نفت خام گوره به جاسک و ایجاد پایانه صادراتی نفت در این منطقه، جایگاه جاسک را بهعنوان یک پایگاه راهبردی انرژی خارج از تنگه هرمز تثبیت کرده است.
در حوزه صنایع شیلاتی، این شهرستان سالانه ۶ هزار تن پودر ماهی تولید میکند که با فرآوری ۲۴ هزار تن ماهی تازه همراه است و اشتغالزایی گستردهای در منطقه ایجاد کرده است. صنایع دستی و سنتی نظیر لنجسازی (گلافی)، حصیربافی (با صادرات به آلمان و کشورهای حوزه خلیج فارس) و تراشکاری صدف نیز از دیگر واحدهای تولیدی و هنری فعال در جاسک هستند که بر پایه ظرفیتهای بومی این منطقه شکل گرفتهاند.
محصولات شاخص و ظرفیت صادرات
بندر جاسک بهعنوان پیشران توسعه مکران، دارای ظرفیت سالانه یک میلیون تن صادرات و واردات کالاست. محصولات شاخص صادراتی این شهرستان شامل انواع ترهبار و محصولات کشاورزی نظیر هندوانه، خربزه، پیاز، فلفل، بادمجان، خیار، گوجهفرنگی و کدو حلوایی است که عمده آنها به مقصد کشور عمان و دیگر کشورهای حاشیه خلیج فارس صادر میشوند.
آمارها نشاندهنده رشد چشمگیر فعالیتهای تجاری در این بندر است؛ بهطوریکه در برخی دورهها صادرات کالا از گمرک جاسک رشد ۱۱۱ درصدی را تجربه کرده است. برای افزایش کیفیت محصولات صادراتی نیز شاخصهای جدید بستهبندی محصولات کشاورزی بهمنظور توسعه تجارت با دیگر کشورها در این شهرستان اجرایی شده است. با لایروبی حوضچه بندر و افزایش عمق آن از ۲.۵ به ۴.۷ متر، زیرساختهای لازم برای پذیرش شناورهای بزرگتر و جهش در مبادلات مرزی فراهم میشود.
خدمات عمومی و کیفیت زندگی شهری در شهرستان جاسک
رستورانها، بازارها و فضاهای خرید
شهرستان جاسک از تنوع قابلتوجهی در مراکز تهیه غذا و فضاهای خرید برخوردار است. در میان رستورانها و مراکز غذایی این منطقه میتوان به اسنک ساندویچ لارستان، مجتمع تفریحی و گردشگری دلفین جاسک، بنگلان رستوران، رستوران کوثر، فالوده بستنی قندیل، رستوران سل تی تی، رستوران مروارید جنوب، ساندویچ تک، کافه رستوران ساحلی دلفین، رستوران بستک، رستوران الماس شهر، رستوران گابریک، سفرهخانه استوار، فستفود سیحون، فستفود پردیس و رستوران ۲۰۲۰ اشاره کرد.
از نظر مراکز خرید و فروشگاهی نیز، مجتمع تجاری جاسک، مغازههای کاروانی، بدلیجات مرکزی، قصر کودک، مرکز تعمیرات فوقتخصصی کامپیوتر پایتخت، طلا و جواهری گل نرجس، لوازم آشپزخانه سپهر، پوشاک منصف، لوازم خانگی ارجمندی، فروشگاه کالای خواب محمد، هایپر مارکت افشین کارگزاری، فروشگاههای پوشاک تهران و سید، کیف و کفش اسپوتا و بازارهای بومی در کنار ساحل از جمله مراکز فعال این شهرستان هستند.
مراکز درمانی و بیمارستانها
خدمات درمانی شهرستان جاسک شامل بیمارستان خاتمالانبیاء (ص) و بیمارستان جدید ۳۲ تختخوابی جاسک است که دارای بخشهای CCU، ICU، اتاق عمل، دندانپزشکی، اورژانس، آزمایشگاه، رادیوگرافی و سونوگرافی میباشد.
در کنار بیمارستانها، درمانگاه ولیعصر (عج) تحت نظر سازمان تأمین اجتماعی، درمانگاه شبانهروزی شهید روشنی و کلینیکهای ویژه تخصصی نیز به ارائه خدمات درمانی میپردازند. همچنین مطب دکتر عارف کوپشی، مطب دکتر سارا همتی سیالرز، داروخانهها و مطبهای پزشکان و دندانپزشکان دیگر از جمله خدمات درمانی موجود در این شهرستان هستند.
مراکز آموزشی: دانشگاهها، مؤسسات فنی و علمی
در حوزه آموزش عالی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد بندر جاسک و دانشگاه پیام نور واحد بندر جاسک، دو نهاد آموزشی فعال در این شهرستان به شمار میروند.
خدمات تفریحی، ورزشی، فرهنگی و اجتماعی
از نظر امکانات تفریحی و ورزشی، باشگاه قایقرانی تفریحی جوشن، پارک جنگلی جاسک، استخرهای شنا و پلاژها و سواحل تفریحی از جمله ساحل دریای عمان و ساحل سنگ سیاه از جاذبههای این شهرستان به شمار میروند. تفریحات دریایی متنوعی نظیر قایقسواری، جتاسکی، شاتل، بنانا، غواصی، اسکی روی آب و پدلبورد نیز در این منطقه در دسترس است؛ همچنین پرندهنگری در خور خلاصی و جنگلهای حرا از دیگر فعالیتهای تفریحی محبوب محسوب میشود.
از نظر اماکن فرهنگی و تاریخی، موزه تلگراف، برج سیاه و سفید و دخمه و گورستان تاریخی جاسک از جمله جاذبههای این حوزه هستند. در کنار اینها، آیینها و رویدادهای اجتماعی نظیر مراسم سنتی «پادامنی»، آیینهای ازدواج بومی و جشنهای مذهبی عید قربان و عید فطر نیز بخشی از هویت فرهنگی و اجتماعی مردم جاسک را تشکیل میدهند.
نتیجه گیری
شهرستان جاسک، از دل تاریخ باستانی «بدیس» تا نقش امروزینش در توسعه مکران، نمونهای کمنظیر از پیوند میراث کهن و فرصتهای نوین است. این بندر راهبردی با طبیعتی متنوع از جنگلهای حرا تا گلفشانهای فعال، اقلیمی گرم و خشک با بارشهای نامنظم، اقتصادی متکی بر کشاورزی خارج از فصل و صنایع انرژیبر، و بافت فرهنگی غنی از آیینهای بومی، تصویری کامل از یک منطقه در حال گذار ارائه میدهد.
از موقعیت جغرافیایی حساس در خروجی دریای عمان به خلیج فارس گرفته تا پروژههای بزرگی مانند خط لوله گوره-جاسک و شهرک صنعتی مشترک با چین، این شهرستان بهسرعت در حال تبدیلشدن به یکی از قطبهای راهبردی جنوب کشور است. شناخت دقیق این منطقه، چه برای سفر و گردشگری و چه برای درک نقش اقتصادی آن، دیدی روشن از یکی از مهمترین نقاط جنوب شرقی ایران به دست میدهد.
سوالات متداول
شهرستان جاسک از چه بخشها و دهستانهایی تشکیل شده است؟جاسک از دو بخش مرکزی و لیردف تشکیل شده است. بخش مرکزی شامل دهستانهای جاسک، کنگان و گابریک، و بخش لیردف شامل دهستانهای پیوشک و سورک میشود.
رایجترین نظریه، ریشه نام را به واژه بلوچی «جاشو» به معنای ملاح مرتبط میداند. در سال ۱۳۲۰ خورشیدی، نام رسمی از جاشک به جاسک تغییر یافت.
با توجه به فصل گرم و طولانی این منطقه، زمستان (آذر تا اسفند) که هوا معتدلتر و کمینه دما حدود ۱۴ تا ۱۷ درجه است، مناسبترین زمان سفر محسوب میشود.
جنگلهای حرا (تَمَر)، منطقه حفاظتشده گابریک، گلفشانهای گتان و بونجی، چشمههای آبگرم پوراف و سدیج، و سواحل ساحل سنگ سیاه از مهمترین جاذبههای طبیعی هستند.
جاسک بهعنوان پیشران توسعه مکران، میزبان خط لوله نفتی گوره-جاسک، شهرک صنعتی مشترک ایران و چین، و بندری با ظرفیت صادراتی بالا، جایگاه راهبردی در انرژی و ترانزیت دارد.
اکثریت جمعیت را بلوچها تشکیل میدهند که به بلوچی و فارسی با گویش جاشکی سخن میگویند و عمدتاً پیرو مذهب اهل سنت هستند؛ در کنار آنها جمعیتی شیعه نیز زندگی میکنند.