معرفی شهرستان قائنات | استان خراسان جنوبی

مقدمه

آیا تا به حال به سرزمینی فکر کرده‌اید که هم‌زمان پایتخت طلای سرخ جهان باشد، غاری با اسکلت انسان‌های نئاندرتال داشته باشد و در دل خود بیش از ۱۷۰ اثر تاریخی را جای داده باشد؟ شهرستان قائنات دقیقاً همین جای شگفت‌انگیز است؛ سرزمینی در شرق ایران که سابقه‌اش به سی‌هزار سال پیش می‌رسد، اما هنوز هم کمتر شناخته‌شده است.

شاید بپرسید: چرا باید قائنات را بشناسیم؟ یا اینکه در این گوشه از خراسان جنوبی چه چیز خاصی وجود دارد که ارزش شناخت داشته باشد؟

شهرستان قائنات با مرکزیت شهر قائن، در شمال استان خراسان جنوبی قرار گرفته و از شرق با افغانستان هم‌مرز است. این موقعیت منحصر به فرد، در کنار قرارگیری در مسیر بزرگراه آسیایی مشهد به زاهدان، این شهرستان را به یک قطب ترانزیتی، تاریخی و کشاورزی تبدیل کرده است.

از غار خونیک با یافته‌های پارینه‌سنگی و قلعه کوه اسماعیلیان گرفته تا مزارع ارغوانی زعفران در فصل برداشت، از مسجد جامع ۱۱۰۰ ساله تا مجتمع فولادی مدرن، قائنات ترکیبی کم‌نظیر از تاریخ، طبیعت، فرهنگ و اقتصاد است. در این مقاله قرار است با تمام ابعاد این شهرستان کهن آشنا شوید؛ از پیشینه تاریخی و جغرافیا گرفته تا اقتصاد، جاذبه‌های گردشگری و کیفیت زندگی روزمره مردمش.

اگر می‌خواهید قائنات را آن‌طور که واقعاً هست بشناسید، تا پایان این مقاله با ما همراه باشید.

اطلاعات پایه و پیشینه تاریخی شهرستان قائنات

مرکز شهرستان قائنات و تقسیمات تابعه

شهرستان قائنات با مرکزیت شهر قائن، در شمال استان خراسان جنوبی و شرق ایران جای گرفته است. این شهرستان از چهار سو با همسایگان متفاوتی هم‌مرز است: از شمال با شهرستان‌های خواف و گناباد در استان خراسان رضوی، از غرب با شهرستان‌های فردوس و سرایان، از جنوب با شهرستان بیرجند و از شرق با شهرستان زیرکوه و کشور افغانستان.

موقعیت این شهرستان در مسیر بزرگراه آسیایی مشهد به زاهدان، اهمیت ترانزیتی ویژه‌ای به آن بخشیده و فاصله‌اش تا مرز افغانستان حدود ۱۸۰ کیلومتر است. قائنات در تاریخ ۲۷ بهمن ۱۳۵۸ با تصویب هیئت وزیران به عنوان شهرستانی مستقل به رسمیت شناخته شد.

بر اساس آخرین تقسیمات کشوری، این شهرستان از ۳ بخش و ۸ دهستان تشکیل شده و در دل خود ۳۷۳ روستا و ۱۲۹۳ آبادی خالی از سکنه را جای داده است. برخی منابع نیز از ۹ دهستان نام می‌برند که شامل نیم‌بلوک، سده، پیشکوه، پسکوه، قائن، زهان، زیرکوه، پترگان و شاسکوه می‌شوند و مراکز آن‌ها آبادی‌هایی چون اسلام‌آباد، بیهود و حاجی‌آباد هستند.

پیشینه سکونت، تمدن و شکل‌گیری شهرستان قائنات

قائنات را می‌توان یکی از کهن‌ترین زیستگاه‌های بشر در شرق ایران دانست؛ جایی که برخی آن را «موزه سیر تاریخ» در خراسان جنوبی می‌نامند. ریشه‌های سکونت در این سرزمین به دوران پارینه‌سنگی میانی باز می‌گردد و یافته‌های باستان‌شناختی در غار خونیک، واقع در ۱۸ کیلومتری جنوب قائن، این ادعا را به اثبات رسانده است. در این غار، ابزارهای سنگی و بقایای اسکلت انسان‌های نئاندرتال کشف شده که قدمت آن‌ها به ۱۲ تا ۳۵ هزار سال پیش از میلاد می‌رسد.

در متون اساطیری ایران، بنای شهر قائن را به کی‌لهراسپ، پدر گشتاسب، نسبت داده‌اند. این منطقه در دوره هخامنشی بخشی از ساتراپی چهاردهم به شمار می‌رفت و در عصر ساسانی نیز جایگاه ویژه‌ای به عنوان یکی از مراکز مهم قدرت و شهرهای استراتژیک داشت.

در دوران اسلامی، قائن بزرگ‌ترین شهر ایالت پهناور قهستان بود و به دلیل قرارگیری در تقاطع راه‌های تجاری سیستان، کرمان و سواحل دریای عمان به سوی خراسان، اهمیت اقتصادی چشمگیری داشت. مقدسی، جغرافی‌دان بزرگ قرن چهارم هجری، این شهر را با عبارتی ماندگار توصیف کرده و آن را دروازه تجارت با عمان، بارانداز کرمان و انبار خراسان خوانده است.

از اواخر قرن پنجم هجری، قائنات به یکی از پایگاه‌های اصلی فداییان اسماعیلیه تبدیل شد و قلعه‌کوه قائن نقش مرکز فرماندهی قلاع منطقه قهستان را بر عهده گرفت. در طول تاریخ، شخصیت‌های بزرگی چون ناصرخسرو قبادیانی، مارکوپولو، شاه‌عباس صفوی و لطفعلی‌خان زند نیز ردپایی در این سرزمین کهن به جای گذاشته‌اند.

تاریخچه نام شهرستان قائنات و تغییرات آن در گذر زمان

نام این شهرستان در طول قرون متمادی دستخوش تحولات زبانی و ریشه‌شناختی گوناگونی بوده است:

• آرتاگوانا یا آرتاکونا: برخی محققان بر این باورند که قلعه‌کوه قائن همان شهر آرتاگوانای دوره هخامنشی است؛ شهری که به عنوان کاخ تابستانی پادشاهان کاربرد داشت و در دوران یورش اسکندر مقدونی از آن یاد شده است.

• کائن یا کاین: در منابع دوره ساسانی و سده‌های نخستین اسلامی، این شهر با نام «کاین» یا «کائن» شناخته می‌شد.

• قهستان: این نام که معرّب واژه فارسی «کوهستان» است، در گذشته به ایالت گسترده‌ای اطلاق می‌شد که قائن مرکز آن بود. هرچند برخی به اشتباه ریشه آن را در واژه «قوه» به دلیل وجود قنوات دانسته‌اند، اما پژوهش‌های تاریخی ریشه کوهستانی آن را تأیید کرده است.

• تونوکاین: مارکوپولو در سفرنامه خود این منطقه را «تونوکاین» نامیده که ترکیبی از نام دو شهر بزرگ ایالت قهستان، یعنی تون (فردوس امروزی) و قائن است.

• قائن (وجه تسمیه‌های گوناگون): برای این نام فرضیات متعددی مطرح شده؛ از انتساب به طایفه‌ای از ترکان یا هپتالیان گرفته تا برگرفتگی از واژه «کائن» به معنای موجود، یا ارتباط با نام «قابیل» در تورات. با این حال، تحلیل‌های تاریخی جدیدتر نشان می‌دهند که این نام احتمالاً از خاندان کهن ایرانی «کارن» (قارن) گرفته شده که در این منطقه نفوذ قابل توجهی داشتند.

• قائنات: پس از فروپاشی ایالت قهستان در آغاز دوره صفویه، این سرزمین به مناطق کوچک‌تری تقسیم شد. در روزگار نادرشاه افشار، با انتقال کرسی ولایت از قائن به بیرجند، نام کل ولایت به «قائنات» تغییر یافت.

موقعیت جغرافیایی و مشخصات کلی شهرستان قائنات

موقعیت جغرافیایی و مجاورت‌ها

شهرستان قائنات در حد فاصل ۳۳ تا ۳۴ درجه عرض شمالی و ۵۸ تا ۶۰ درجه طول شرقی قرار گرفته است. این منطقه که با لقب «پایتخت طلای سرخ جهان» در جهان شناخته می‌شود، از شمال به شهرستان‌های خواف و گناباد در خراسان رضوی، از غرب به شهرستان سرایان، از جنوب به شهرستان بیرجند و از شرق به شهرستان زیرکوه و کشور افغانستان محدود می‌شود.

یکی از ویژگی‌های بارز جغرافیایی این شهرستان، داشتن مرز مشترک ۱۳۰ تا ۱۶۹ کیلومتری با افغانستان است. همین مرز مشترک در کنار قرارگیری در مسیر بزرگراه آسیایی مشهد-زاهدان-چابهار (کریدور شمال به جنوب شرق کشور) و مجاورت با بازارچه‌های مرزی، موقعیتی استراتژیک و ترانزیتی برای این شهرستان رقم زده است.

از نظر فاصله، شهر قائن تا مرکز استان (بیرجند) حدود ۱۰۰ تا ۱۰۵ کیلومتر و تا مشهد ۳۷۲ کیلومتر فاصله دارد. شهر قائن بر روی دشتی هموار با ارتفاع تقریبی ۱۴۴۰ متر از سطح دریا بنا شده است.

از نظر ناهمواری‌ها، دو رشته‌کوه مهم این شهرستان را در بر گرفته‌اند: رشته ارتفاعات غربی با جهت شمالی-جنوبی به نام کوهستان قهستان که از جنس آهک بوده و مواد اولیه کارخانه سیمان را تأمین می‌کند، و ارتفاعات شاسکوه و آهنگران در شرق که وجودشان موجب بهبود آب‌وهوا و افزایش بارندگی منطقه شده است.

مساحت و جمعیت شهرستان قائنات

وسعت شهرستان قائنات در منابع مختلف بین ۱۷٬۷۲۲ تا ۱۷٬۸۳۲ کیلومتر مربع گزارش شده است که این رقم معادل یک‌هفدهم مساحت کل خراسان بزرگ است. برای درک بهتر این وسعت، باید گفت که این شهرستان از استان‌هایی چون گیلان، قم و چهارمحال و بختیاری بزرگ‌تر است. البته در آمارهای مربوط به تقسیمات جدیدتر کشوری، مساحت این شهرستان بالغ بر ۷۵۰۲ کیلومتر مربع ذکر شده است.

از نظر جمعیتی، بر اساس سرشماری سال ۱۳۸۵، جمعیت این شهرستان ۱۳۷٬۳۵۷ نفر بوده است. در برآوردهای جدیدتر، جمعیت کل شهرستان بالغ بر ۱۱۱٬۳۴۲ نفر ذکر شده و شهر قائن با جمعیتی حدود ۴۰٬۲۲۶ نفر بر اساس سرشماری ۱۳۹۰، دومین شهر پرجمعیت استان خراسان جنوبی به شمار می‌رود.

این شهرستان بر اساس آخرین تقسیمات کشوری از ۳ تا ۵ بخش (مرکزی، نیم‌بلوک و سده)، ۸ تا ۱۳ دهستان و صدها روستا تشکیل شده است. بیشتر مردم به کشاورزی و دامپروری مشغول‌اند و محصولات استراتژیکی همچون زعفران و زرشک عمده تولیدات آن‌ها را شکل می‌دهند.

طبیعت، گردشگری و جذابیت‌های محیطی شهرستان قائنات

طبیعت و تفرجگاه‌ها

طبیعت قائنات ترکیبی دیدنی از رشته‌کوه‌های آهکی و دشت‌های پهناور است که جاذبه‌هایی منحصر به فرد پدید آورده است:

غار جوجه در ۲۵ کیلومتری شرق قائن یکی از شگفت‌انگیزترین غارهای طبیعی منطقه به شمار می‌رود که با تشکیلات بلوری، استالاکتیت‌ها و استالاگمیت‌های زیبا چشم هر بازدیدکننده‌ای را خیره می‌کند.

غار خونیک در جنوب قائن نیز از اهمیت باستان‌شناختی جهانی برخوردار است؛ کشف ابزارهای سنگی و بقایای اسکلت انسان‌های پیش از تاریخ در این غار، آن را به یکی از مهم‌ترین سایت‌های باستان‌شناسی منطقه تبدیل کرده است. از دیگر غارهای قابل بازدید می‌توان به غارهای فارسان، ترشو و پهلوان اشاره کرد.

چشمه معدنی آب ترش قائن در کیلومتر ۱۰ جاده قائن-گناباد قرار دارد و به عنوان قطب آب‌درمانی شناخته می‌شود. مردم محلی از آب این چشمه برای تهیه نان کماچ نیز بهره می‌برند.

منطقه نمونه گردشگری بوذرجمهر با وسعت ۵۰۹ هکتار، شامل باغستان‌ها و کوهپایه‌های زیبایی است که کنار آرامگاه این شاعر بزرگ، درخت بنه‌ای کهنسال با قدمت بیش از ۷۰۰ سال را نیز در دل خود جای داده است.

در فصل برداشت زعفران، مزارع ارغوانی‌رنگ این محصول چشم‌اندازی بی‌نظیر خلق می‌کنند که گردشگران بسیاری را از سراسر جهان به این دیار می‌کشانند.

میراث تاریخی و آثار کهن شهرستان قائنات

میراث تاریخی قائنات روایتگر نقش محوری این سرزمین در دوره‌های ساسانی، سلجوقی و اسماعیلی است.

قلعه کوه قائن (قلعه حسین قائنی) بزرگ‌ترین دژ دفاعی خراسان جنوبی پس از قلعه شاهدژ است که بر فراز کوهی مرتفع بنا شده. این قلعه در دوران اسماعیلیان نقش مرکز فرماندهی منطقه قهستان را ایفا می‌کرد و دارای بخش‌های امیرنشین، سربازخانه و بیش از ۳۰ برج دیدبانی است.

دژ زیرزمینی نیگ یکی دیگر از آثار شگفت‌انگیز باستانی این منطقه است؛ زیستگاهی مخفی با راهروها و اتاق‌های متعدد که در دل تپه نیگ جای گرفته است.

خانه سلطانی که متعلق به دوره زندیه است، با معماری ارزشمند خود اکنون به موزه مردم‌شناسی تبدیل شده و آیین‌هایی چون مراسم شب یلدا (کف‌زنی) و شیوه‌های کشاورزی سنتی را به نمایش می‌گذارد.

آب‌انبار بازار قائن که متعلق به دوره تیموری است، امروزه میزبان موزه آب است؛ تنها موزه از این نوع در استان که وسایل قدیمی حفر قنات و تقسیم آب را در خود نگه داشته است.

از دیگر بناهای کهن می‌توان به آرامگاه بزرگمهر قائنی با معماری چهارطاقی و چلیپایی متعلق به قرون ششم و هفتم هجری، و آرامگاه شیخ ابوالمفاخر از حکمای بزرگ ایران اشاره کرد.

مکان‌های مذهبی و آیین‌های محلی

شاخص‌ترین بنای مذهبی این شهرستان، مسجد جامع قائن است که با قدمتی ۱۱۰۰ ساله، بلندترین عمارت شهر به شمار می‌رود. این مسجد احتمالاً بر روی بقایای یک آتشکده ساسانی بنا شده و ویژگی منحصر به فردی دارد: دو قبله متفاوت. ایوان اصلی آن با ۱۸ متر ارتفاع، شاهکاری از معماری ایلخانی و صفوی است که با تزیینات معرق و نقاشی‌های شیوه اصفهانی آراسته شده. منبر چوبی نفیس این مسجد که متعلق به سال ۱۰۸۲ هجری قمری است، از برترین نمونه‌های هنرهای دستی منطقه محسوب می‌شود.

در اطراف شهرستان نیز اماکن مذهبی دیگری قرار دارند؛ از جمله آرامگاه امامزاده زید در داخل شهر، امامزاده زیدالنار در روستای آفریز و امامزاده عبدالله در کارشک که میعادگاه زائران هستند.

آیین‌های محلی قائنات با فرهنگ کار و باورهای مذهبی در هم آمیخته‌اند. مراسماتی چون کاکل و شکرگزاری در کشاورزی، آیین‌های ماه محرم مانند علم‌بندان، و جشن‌های مرتبط با برداشت زعفران از اصیل‌ترین سنت‌های این دیار به شمار می‌روند. صنایع دستی منطقه از جمله جاجیم‌بافی، پلاس‌بافی و پخل‌بافی نیز در کنار مهمان‌نوازی و خون‌گرمی مردم، بخش مهمی از هویت فرهنگی این شهرستان را می‌سازند.

شرایط اقلیمی و آب‌وهوای شهرستان قائنات

ویژگی‌های اقلیمی شهرستان قائنات

شهرستان قائنات به طور کلی دارای اقلیم نیمه‌بیابانی و ملایم است، اما این اقلیم در نواحی شرقی و غربی به سمت بیابانی تغییر جهت می‌دهد. بر اساس طبقه‌بندی کوپن، این منطقه در ردیف مناطق سردسیر قرار می‌گیرد که تابستان‌هایی با تابش خورشیدی زیاد و زمستان‌هایی سرد و سخت دارد.

یکی از بارزترین ویژگی‌های این منطقه، تعداد زیاد روزهای یخبندان است که به طور متوسط به ۹۵ تا ۱۰۰ روز در سال می‌رسد و اوج آن در دی‌ماه (ژانویه) است. همچنین این منطقه با دوره خشکی طولانی حدود ۲۲۰ روز روبرو است که معمولاً از اواخر فروردین آغاز شده و تا اواخر آبان ادامه می‌یابد.

باد غالب در این شهرستان از سمت شرق و شمال شرق می‌وزد و شدیدترین بادهای ثبت‌شده در این منطقه سرعتی تا ۹۰ کیلومتر بر ساعت داشته‌اند.

تغییرات دمای فصلی و روزانه

نوسانات دما در قائنات چه از نظر زمانی و چه مکانی بسیار زیاد است. میانگین دمای سالانه در این شهرستان حدود ۱۴ تا ۱۴.۹ درجه سانتی‌گراد گزارش شده است. گرم‌ترین ماه سال مرداد و سردترین ماه بهمن است. بیشینه مطلق دمای ثبت‌شده در ایستگاه‌های هواشناسی منطقه ۴۲+ درجه و کمینه مطلق ۲۳- درجه سانتی‌گراد بوده است.

شهر قائن در بسیاری از ایام سال، به‌ویژه در فصل تابستان، به عنوان سردترین شهر استان خراسان و گاهی سردترین شهر کشور شناخته می‌شود. نفوذ بادهای سردسیری در زمستان باعث کاهش شدید دما می‌شود. نوسانات دمایی قابل توجهی در روزهای بهاری نیز مشاهده می‌شود؛ برای نمونه در اردیبهشت ماه، دمای روزانه ممکن است بین ۱۵ تا ۳۱ درجه سانتی‌گراد در نوسان باشد.

میزان بارش و الگوهای بارندگی

متوسط بارندگی سالانه در شهرستان قائنات حدود ۱۷۵ میلیمتر است، هرچند این میزان در شهر قائن به بیش از ۲۰۰ میلیمتر می‌رسد. قائنات به عنوان پرباران‌ترین شهرستان استان خراسان جنوبی شناخته می‌شود.

فصل بارندگی از آبان‌ماه آغاز می‌شود و تا خردادماه ادامه می‌یابد، در حالی که میزان بارش تابستانی تقریباً به صفر می‌رسد. بیشترین بارش‌ها معمولاً در اواخر زمستان و اوایل بهار رخ می‌دهد که ناشی از نفوذ توده هواهای باران‌آور مدیترانه‌ای به این منطقه است. حداکثر بارش ۲۴ ساعته ثبت‌شده ۴۰ میلیمتر بوده و به طور متوسط در ۸ روز از سال، بارندگی بیش از ۱۰ میلیمتر گزارش می‌شود.

با وجود این میزان بارش، منطقه همچنان با چالش‌های خشکسالی در دوره‌های بلندمدت دست و پنجه نرم می‌کند که تأثیرات عمیقی بر زندگی مردم و منابع آبی منطقه داشته است.

ویژگی‌های اقتصادی و زیرساختی شهرستان قائنات

بخش کشاورزی و محصولات باغی

قائنات به دلیل شرایط اقلیمی خاص خود، از جمله اختلاف دمای شدید شب و روز و ارتفاع مناسب، خاستگاه اصلی باکیفیت‌ترین زعفران جهان به شمار می‌رود. این شهرستان با داشتن ۵٬۲۰۰ هکتار اراضی زیر کشت زعفران، بزرگ‌ترین تولیدکننده این محصول در استان است و سالانه حدود ۲۲ تن زعفران خشک از مزارع آن برداشت می‌شود.

آلو بخارا نیز از دیگر محصولات باغی مهم منطقه است؛ ۱۰۰ هکتار باغ آلو در این شهرستان وجود دارد که ظرفیت تولید سالانه بیش از ۳۰۰ تن را دارند. محصولات راهبردی دیگری نظیر زرشک و عناب نیز در این منطقه به وفور تولید می‌شوند و بخش بزرگی از معیشت مردم را تأمین می‌کنند.

بخش دامداری و دامپروری

محدوده خضری دشت بیاض و بخش نیم‌بلوک قطب‌های اصلی دامپروری این شهرستان هستند. تنها در منطقه خضری دشت بیاض، بیش از ۳٬۵۰۰ رأس دام سبک و سنگین نگهداری می‌شود.

با وجود پتانسیل بالای این بخش، پراکندگی دامداری‌ها چالش‌هایی از نظر بهداشتی ایجاد کرده است. همین موضوع مسئولان را به سمت احداث مجتمع‌های دامپروری متمرکز سوق داده تا هم سلامت عمومی ارتقا یابد و هم زمینه اشتغال‌زایی فراهم شود. در سطح کلان شهرستان، ۵۳٬۸۱۳ بهره‌بردار در بخش‌های مختلف دامداری فعال‌اند که نشان‌دهنده نقش حیاتی این صنعت در اقتصاد بومی است.

صنایع و واحدهای تولیدی

صنعت در قائنات در سال‌های اخیر رشد چشمگیری داشته که نماد اصلی آن مجتمع فولاد قائنات است. واحد احیای مستقیم این مجتمع با ظرفیت تولید سالانه ۸۰۰ هزار تن آهن اسفنجی به بهره‌برداری رسیده و فازهای بعدی آن برای تولید شمش فولادی با پیشرفت فیزیکی حدود ۹۰ درصد در حال اجراست.

از دیگر واحدهای صنعتی فعال در منطقه می‌توان به این موارد اشاره کرد:

• کارخانه سیمان قاین به عنوان یکی از واحدهای قدیمی و استراتژیک منطقه

• تولید گاز اکسیژن اطمینان قهستان که نیازهای صنعتی و پزشکی را تأمین می‌کند

• واحدهای صنایع غذایی نظیر آرد والسی و کارخانه‌های فرآوری محصولات کشاورزی

• کاشی ترنج قهستان و واحدهای پلاستیک‌سازی

محصولات شاخص و ظرفیت صادرات

برترین محصول صادراتی این شهرستان زعفران است که برند بین‌المللی آن با نام «قائنات» در سازمان جهانی مالکیت فکری (WIPO) به ثبت رسیده است. حدود ۲۰ درصد از زعفران تولیدی این شهرستان به بازارهای جهانی صادر می‌شود. علاوه بر طلای سرخ، محصولات دیگری چون زرشک و عناب نیز دارای نشان جغرافیایی ملی بوده و ظرفیت بالایی برای صادرات دارند.

در حوزه صنعت، با تکمیل زنجیره فولاد و تولید آهن اسفنجی، پتانسیل‌های صادراتی جدیدی برای منطقه گشوده شده است. همچنین منابع معدنی غنی منطقه موجب شده تا ثبت نشان جغرافیایی برای ۱۴ ماده معدنی در دستور کار قرار گیرد تا جایگاه صادراتی آن‌ها تقویت شود.

خدمات عمومی و کیفیت زندگی شهری در شهرستان قائنات

رستوران‌ها، بازارها و فضاهای خرید

رستوران ها

• رستوران‌ آریا

• رستوران رضوان

• کترینگ‌ فدوی

• کترینگ صدف

• کترینگ عابدین‌زاده

• پیتزا ساندویچ بهارستان

• ساندویچی دولپی

• فست‌فود بهشت

بازار های سنتی و مراکز خرید مدرن

• روز بازار شهرداری قاین

• پنج‌شنبه بازار

• پاساژ حاج پرویز عباسی (مجتمع امام رضا)

مراکز درمانی و بیمارستان‌ها

• بیمارستان شهدا قاین

مراکز آموزشی: دانشگاه‌ها، مؤسسات فنی و علمی

• دانشگاه بزرگمهر قائنات

• دانشگاه آزاد اسلامی واحد قائنات

• دانشگاه پیام نور مرکز قائنات

• آموزشکده فنی قائن

• آموزشکده فنی و حرفه‌ای امام خمینی (ره)

• مجتمع آموزش عالی سلامت قائنات

خدمات تفریحی، ورزشی، فرهنگی و اجتماعی

خدمات تفریحی و فضای سبز شهری

• پارک رهگذر

• باغ ملی

• بوستان یاس

• پارک کوثر

• پارک پنگوئن

• پارک جنگلی قهستان

خدمات ورزشی و تندرستی

• سالن ورزشی عفاف

• سالن چند منظوره شهید علی‌آبادی

• زورخانه شیر خدا

• باشگاه بدنسازی اوتانا

• باشگاه رزمی استاد مصطفی کارگر

خدمات فرهنگی و هنری

• نگارخانه باران

نتیجه گیری

شهرستان قائنات را نمی‌توان در یک جمله خلاصه کرد، اما اگر بخواهیم چکیده‌ای از آنچه خواندید ارائه دهیم، می‌توان گفت: قائنات سرزمینی است که گذشته‌اش به سی‌هزار سال پیش می‌رسد، حال‌اش با طلای سرخ زعفران می‌درخشد و آینده‌اش با فولاد و صنعت شکل می‌گیرد.

در این مقاله دیدیم که این شهرستان از چهار سو با همسایگان متفاوتی احاطه شده، در دل خود بیش از ۱۷۰ اثر تاریخی و طبیعی را جای داده و با بزرگ‌ترین تولید زعفران استان، نامش را در سازمان جهانی مالکیت فکری به ثبت رسانده است. از قلعه کوه اسماعیلیان و مسجد جامع هزار ساله تا غار خونیک پارینه‌سنگی و مجتمع فولاد مدرن، قائنات تلاقی نادر تاریخ، فرهنگ و توسعه است.

اگر به دنبال مقصدی برای سفر هستید که در هر قدم داستانی برای گفتن دارد، یا اگر می‌خواهید با یکی از قطب‌های اقتصادی کمتر دیده‌شده شرق ایران آشنا شوید، شهرستان قائنات انتخابی است که شگفت‌زده‌تان خواهد کرد.

سوالات متداول