متخصصین برتر
۱۱ شهریور ۱۴۰۵، ۱۰:۱۶
حق مطالبه اجرت‌المثل و خلع ید شرکای متصرف در ملک مشاع غیرقابل افراز
پس از فوت پدر، ملک ویلایی مشاع به ارث رسیده: نیمی متعلق به عمو و نیمی به وراث پدر (۲ پسر و ۱ دختر). ملک دو طبقه و چهار واحد، غیرقابل افراز. عمو نصف ملک را در اختیار دارد و دو پسر در دو واحد دیگر سکونت دارند. آیا هر یک از شرکا می‌توانند سایرین را بیرون کرده و مطالبه اجرت‌المثل کنند؟
پاسخ‌ها (3)
۱۱ شهریور ۱۴۰۵، ۱۳:۱۶
بله، شریکی که در ملک مشاع سکونت ندارد می‌تواند علیه شرکای متصرف دادخواست خلع ید (الزام به تخلیه) و مطالبه اجرت‌المثل (اجره‌بهای سهم خود) را تقدیم کند زیرا تصرف بدون اذن سایر شرکا در ملک مشاع مجاز نیست.
۳۱ شهریور ۱۴۰۵، ۱۷:۰۱
درود بر شما؛
هر شریک مشاعی، به صرف مالکیت سهم خود، حق اخراج مستقل سایر شرکا از ملک را ندارد؛ زیرا هر شریک در جزءجزء ملک مشاع مالک است. اما اگر تصرف شریک دیگر بدون اذن یا برخلاف اذن وی باشد، هر شریک می‌تواند با احراز مالکیت، خلع ید مشاعی و اجرت‌المثل ایام تصرف را به نسبت سهم خود مطالبه کند. مبنای آن مواد ۵۸۱، ۵۸۲ و ۳۰۸ قانون مدنی و ماده ۴۳ قانون اجرای احکام مدنی است.
رأی وحدت رویه شماره ۶۷۲ مورخ ۱۳۸۳/۱۰/۱ هیأت عمومی دیوان عالی کشور نیز خلع ید را فرع بر احراز مالکیت دانسته است.
بنابراین در فرض سؤال، هر یک از عمو و وراث، نسبت به تصرفات مازاد بر سهم و بدون اذن سایر شرکا، اصولاً امکان مطالبه اجرت‌المثل سهم مشاعی خود و طرح خلع ید مشاعی دارد؛ لیکن تعیین اینکه کدام متصرف، از چه تاریخی و به چه میزان، ضامن اجرت‌المثل است، به حدود اذن، نحوه تصرف، تقسیم عملی واحدها و ادله موجود بستگی دارد. غیرقابل‌افراز بودن ملک نیز به‌خودی‌خود موجب خروج هیچ شریک از تصرف نمی‌شود.
پیش از طرح دعوا باید سهم هر وارث، وضعیت ثبتی، حدود تصرف هر واحد و سابقه اذن یا ممانعت از انتفاع دقیقاً بررسی شود؛ زیرا تنظیم هم‌زمان یا نادرست خواسته‌های خلع ید، اجرت‌المثل و افراز می‌تواند مستقیماً بر نتیجه پرونده اثر بگذارد. آیا اسناد مالکیت، گواهی انحصار وراثت و نحوه تصرف چهار واحد را دارید تا بر مبنای آنها دقیقاً مشخص شود علیه کدام شریک، از چه تاریخی و با چه خواسته‌ای اقدام شود؟