رأی شماره ۱۰۴۶ هیأت عمومی دیوان عدالت اداری در خصوص ابطال آییننامه اجرائی اشتغال به کار بهداران تجربی دندان مصوب ۱۴/۱۲/۱۳۸۴
رأی/نظر مصوب ۱۳۸۶/۰۹/۲۵
تاریخ: ۲۵/۹/۱۳۸۶ شماره دادنامه: ۱۰۴۶ کلاسه پرونده: ۸۶/۱۶
مرجع رسیدگی: هیأت عمومی دیوان عدالت اداری.
شاکی: آقای ساعد عرفانی.
موضوع شکایت و خواسته: ابطال آییننامه اجرائی اشتغال به کار بهداران تجربی دندان مصوب ۱۴/۱۲/۱۳۸۴.
مقدمه: شاکی به شرح دادخواست تقدیمی و لایحه تکمیلی آن اعلام داشته است، ۱- در قانون استفاده از کمک دندانپزشکان تجربی مصوب سال ۱۳۵۴ تصویب آییننامه اجرایی پیشبینی نگردیده است. علاوه بر این در زمان تصویب قانون در ۷/۴/۱۳۶۶ در مجلس شورای اسلامی، تبصره ۷ قانون که مجوز تدوین آییننامه اجرایی را به وزارت بهداشت میداد، حذف شده و نمایندگان مجلس جهت جلوگیری از تبعات بعدی تبصره ۷ را حذف نمودند. بنابراین خوانده اساساً صلاحیت و اختیار تدوین آییننامه اجرایی را نداشته است. ۲- مواد متعددی از آییننامه در حقیقت از مصادیق قانونگذاری و تصویب قانون بوده که این امر خارج از صلاحیت قوه مجریه میباشد. تبصره ۲ ماده یک که عمل مجرمانه را پیشبینی و مجازات تعیین نموده دقیقاً خلاف قانون میباشد. همچنین مطابق تبصره ۶ قانون که طرح اجازه استفاده از قانون کمک دندانپزشکان تجربی مصوب ۷/۴/۱۳۶۶ در صورت انجام تعهد خدمت، پروانه اشتغال در سراسر کشور صادر خواهد شد. که این مجوز تام و فاقد مهلت و محدودیت میباشد. در حالیکه طبق آییننامه اجرایی مجوز مقید به مهلت و دارای محدودیت صادر میگردد و هر زمان مسئولین وزارت بهداشت اراده نمایند، مجوز مذکور باطل خواهد شد (تبصره بند س ماده ۹) آییننامه اجرایی مطابق اصل ۱۳۸ قانون اساسی و اصول و قواعد زمانی میتواند تدوین شود که در قانون اختیار تصویب آن به مرجعی داده شده باشد و نیز آییننامه مذکور باید به تصویب هیأت وزیران برسد. بنابه مراتب تقاضای ابطال آییننامه مورد شکایت را دارد. مشاور وزیر و مدیرکل دفتر امور حقوقی، معاونت توسعه مدیریت و منابع وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی در پاسخ به شکایت فوق طی لایحه شماره ۲۰۷۰۷۲ح/ن مورخ ۱۴/۶/۱۳۸۶ اعلام داشتهاند، تبصره ۶ ماده واحده قانون اجازه استناده قانونی از قانون کمک دندانپزشکان تجربی مصوب ۱۳۵۴ مصوب ۷/۴/۱۳۶۶ مجلس شورای اسلامی اشعار میدارد، در صورت انجام تعهد خدمت فوقالذکر پروانه اشتغال در سراسر کشور به استثناء مراکز استان برای نامبردگان صادر خواهد شد. تبصره مذکور فقط ناظر به صدور پروانه جهت افرادی که تعهد موضوع تبصره ۳ قانون را انجام دادهاند. در تمامی کشور بجزمراکز استانها میباشد و اشارهای به صدورپروانه دائم ندارد. باتوجه به اینکه
عنوان قانون «قانون اجازه استفاده قانونی از قانون کمک دندانپزشکان تجربی مصوب ۱۳۵۴» میباشد بنابراین قانون مذکور از قانون کمک دندانپزشکان تجربی تبعیت نموده و مطابق تبصره ۵ قانون یاد شده آییننامهها و برنامهها از طرف وزارت بهداری با همکاری نظام پزشکی مرکز تهیه و پس از تصویب وزیر بهداری به مورد اجرا گذارده خواهد شد. از آییننامه اجرایی قانون اجازه استفاده از قانون کمک دندانپزشکان تجربی مطابق با موازین قانونی میباشد. تبصره ۲ ماده یک آییننامه مذکور مبین دخالت غیر مجاز در امور پزشکی و تأسیس مراکز درمانی بدون مجوز بر طبق مواد ۱ و ۳ قانون مربوط به امور پزشکی و ماده ۳ آییننامه سایر حرفههای پزشکی و وابسته پزشکی و اصلاحیههای بعدی آن بوده و کلیه مندرجات آییننامه فوقالذکر بر طبق قوانین و مقررات مربوط تنظیم گردیده است. هیأت عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ فوق با حضور رؤسا و مستشاران و دادرسان علیالبدل شعب دیوان تشکیل و پس از بحث و بررسی و انجام مشاوره با اکثریت آراء بـه شرح آتی مبادرت بـه صدور رأی مینماید.
رأی هیأت عمومی
به موجب ماده ۸ قانون تشکیل وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی مصوب ۱۳۶۴ نظارت و کنترل و برنامهریزی کلیه مؤسسات و واحدهای بهداشتی، درمانی و پزشکی بخش خصوصی و غیر دولتی کشور که در امر بهداشت و درمان فعالیت دارند، به وزارت بهداشت درمان آموزش پزشکی محول شده و در قسمت اخیر ماده مزبور تصریح گردیده است که «آییننامههای اجرائی مربوط ظرف مدت یک سال توسط این وزارت تهیه و به تصویب هیأت وزیران خواهد رسید.» همچنین طبق تبصره ۴ ماده واحده قانون تعیین وضع شغلی دندانسازان تجربی مصوب ۱۳۶۴ آییننامه اجرائی قانون اخیرالذکر توسط وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و وزارت علوم، تحقیقات و فناوری تهیه و به تصویب هیأت وزیران میرسد. بنابراین وضع قواعد آمره تحت عنوان آییننامه اجرائی اشتغال به کار بهداران تجربی دندان مصوب ۱۴/۱۲/۱۳۸۴ توسط وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی که به شرح فوقالذکر در صلاحیت هیأت وزیران قرار داشته است، خارج از حدود اختیارات وزارتخانه مذکور تشخیص داده میشود و مستنداً به ماده ۴۲ قانون دیوان عدالت اداری مصوب ۱۳۸۵ ابطال میشود./
هیأت عمومی دیوان عدالت اداری
معاون قضائی دیوان عدالت اداری
مقدسیفرد