رأی شماره ۱۷ مورخ ۱۳۷۰/۰۲/۱۷ هیأت عمومی دیوان عدالت اداری در خصوص انطباق قانونی رأی صادر شده مبنی بر عدم اعتبار قانونی حکم برکناری مستخدم آزمایشی بدون ابلاغ حکم اداری دائر بر تمدید و یا اتمام دوره خدمت آزمایشی از سوی وزارتخانه متبوع ، مستند به مواد (۱۸) ، (۱۹) و (۲۰) قانون استخدام کشوری مصوب ۱۳۴۵/۰۳/۳۱ با اصلاحات و الحاقات بعدی(وحدت رویه)
رأی/نظر مصوب ۱۳۷۰/۰۲/۱۷
موضوع : اعلام تعارض آراﺀ صادره از شعب اول و شانزدهم
تاریخ: ۱۷/۲/۷۰ ـ شماره دادنامه: ۱۷ ـ کلاسه پرونده: ۶۹/۱۵۵
شاکی : قائممقام وزیر امور خارجه
مقدمه و گردش کار : الف ـ شعبه اول در رسیدگی به پرونده کلاسه ۶۲/ ۳۱۵۷موضوع شکایت آقای حسین علی بنیآدم بطرفیت: گزینش وزارت امور خارجه بخواسته: ابطال حکم شماره ۲۰۷۶۴/۱۶ـ۲۱/۶/۶۰ بشرح دادنامه شماره ۱۵۷۵مورخ ۲۹/۱۰/۶۳ چنین رأی صادر نموده است: باتوجه به اینکه حکم برکناری مورد اعتراض خارج از مدت آزمایشی بوده, و تمدید مدت آزمایشی به مستخدم ابلاغ نگردیده و در خلال مدت آزمایشی عدم رضایت سازمان متبوعه به کارمند ابلاغ نشده است و ادعای اینکه وزارت امور خارجه میتوانسته از شش ماه تا دو سال مدت آزمایشی را تغییر دهد, و کارمند شاکی در مدت قانونی برکنار شده است صحیح نیست زیرا استفاده از مواد ۱۸ و ۲۰ قانون استخدامی وقتی است که مدتی در حکم استخدامی تعیین نشده باشد درحالی که در حکم استخدامی شاکی صریحاً مدت آزمایشی شش ماه تعیین شده است و هرگونه تصمیمی میبایست در همین مدت آزمایشی اتخاذ شود و یا به شاکی ابلاغ میشد که مدت آزمایشی وی زیاد گردیده است, که وزارت امور خارجه به این تکلیف خود عمل ننموده و نظر به تحصیلات عالی شاکی که رونوشت مدارک مربوطه ضمیمه پرونده است و توجه به سابقه کار نامبرده در اسلامآباد و توجه به مفاد نامه حجﻩالاسلام محصل همدانی و سایر مراجع مضبوط در پرونده و رعایت مواد ۱۹ و ۲۲ قانون استخدام کشوری حکم شماره ۲۰۷۶۴/۱۲ـ۱۷/۶/۶۰ قانونی نبوده و فسخ میشود.
ب ـ شعبه شانزدهم در رسیدگی به پرونده کلاسه ۶۸/۸۴۶ موضوع شکایت آقای سیدجمالالدین روحانیزاده بطرفیت: وزارت امور خارجه بخواسته: اخراج از خدمت بشرح دادنامه شماره ۵۴۸ـ۲۳/۱۱/۶۸ چنین رأی صادر نموده است: هرچند مدت خدمت آزمایشی شاکی بموجب حکم کارگزینی شماره ۲۸۲۳۸/۱۶ـ۵/۷/۵۹ به مدت شش ماه تعیین گردیده است لیکن باتوجه به مدلول ماده ۱۸ قانون استخدام کشوری که حداکثر مدت خدمت آزمایشی دو سال خواهد بود و برطبق رأی وحدت رویه شماره ۳۵ـ۲/۴/۶۵ هیأت عمومی دیوان عدالت اداری مؤسسات و ادارات دولتی میتوانند مستخدم آزمایشی را تا حداکثر مدت مذکور در ماده فوقالذکر در حال خدمت آزمایشی قرار دهند و شاکی نیز قبل از انقضاﺀ مدت دو سال از کاربر کنار شده است فلذا با لحاظ ماده ۲۰ قانون استخدام کشوری, تخلفی از مقررات مشهود نیست حکم به رد شکایت صادر میشود.
هیأت عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ فوق به ریاست آیتاﷲ سیدابوالفضل موسوی تبریزی و با حضور رؤسای شعب دیوان تشکیل, و پس از بحث و بررسی و انجام مشاوره با اکثریت آراﺀ بشرح آتی مبادرت به صدور رأی مینماید.
رأی :
نظربه اینکه مدت خدمت آزمایشی داوطلبان ورود به استخدام رسمی در مؤسسات و سازمانهای دولتی به صراحت ماده ۱۸ قانون استخدام کشوری حداقل شش ماه و حداکثر دو سال است و ملاک محاسبه مدت خدمت مذکور ابلاغ و حکم اداری است که در این زمینه صادر میگردد. و باعنایت به اینکه تمدید مدت خدمت آزمایشی در مواردی که در حکم اولیه مدت مذکور کمتر از دو سال قید شده تا میزان حداکثر قانونی از طریق صدور حکم و ابلاغ اداری مجدد میسور و عملی است و این امر جزﺀ اختیارات سازمانها و مؤسسات استخدامکننده میباشد. و باتوجه به اینکه مطابق مواد ۱۹ و ۲۰قانون استخدام کشوری افرادی که در دوره خدمت آزمایشی صالح برای ابقاﺀ در خدمت تشخیص داده نشوند بموجب حکم صادره از طرف وزارتخانه یا مؤسسه استخدامکننده برکنار میشوند و این امر الزاماً باید در طول یا پایان دوره خدمت آزمایشی تحقق پذیرد و برکناری خارج از مهلت معینه جهت خدمت آزمایشی و بدون تمدید رسمی و اداری آن فاقد توجیه قانونی است. بناﺀً علیهذا, دادنامه شماره ۱۵۷۵ مورخه ۲۹/۱۰/۶۳ صادره از شعبه اول دیوان عدالت اداری, که متضمن این مفهوم است صحیح و موافق قانون تشخیص میشود. این رأی برطبق ماده ۲۰ قانون دیوان عدالت اداری در موارد مشابه برای شعب دیوان و مراجع دیگر لازمالاتباع است.