نظر مشورتی ۷/۲۹۴۹ مورخ ۱۳۸۷/۰۵/۱۹ اداره کل حقوقی قوه قضائیه
رأی/نظر مصوب ۱۳۸۷/۰۵/۱۹
سؤال: آیا رسیدگی به شکایت تصرف عدوانی موضوع ماده ۶۹۰ قانون مجازات اسلامی مانند دعوی تصرف عدوانی موضوع ماده ۱۵۸ قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب ۱۳۷۹ مستلزم رسیدگی به سبق تصرف شاکی یا مدعی و لحوق تصرفات متهم و عدوانی بودن تصرفات متصرف است؟
نظریه اداره کل حقوقی قوه قضاییه
رسیدگی و اتخاذ تصمیم به شکایت تصرف عدوانی براساس ماده ۶۹۰ قانون مجازات اسلامی موکول به احراز مالکیت شاکی است و نیاز به احراز سبق تصرف شاکی ویا رعایت مهلت مقرر بنحو مذکور در قانون جلوگیری از تصرف عدوانی مصوب ۱۳۵۲ و قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی وانقلاب در امور مدنی مصوب ۱۳۷۹ نیست، اما درخصوص تصرف عدوانی(*) موضوع قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی وانقلاب در امور مدنی مصوب ۱۳۷۹ برای تحقق تصرف عدوانی مطابق قانون سابق ولاحق سه(*) شرط لازم است اول سبق تصرف خواهان دوم لحوق تصرف خوانده، سوم عدوانی بودن تصرف خوانده که با احراز شرایط فوق تصرف عدوانی مصداق پیدا می کند.*
* ـ توضیح مؤلفان: با صدور نظریه شماره ۸۵۱/۷ مورخ ۱۲/۲/۱۳۹۰ اداره کل حقوقی قوه قضاییه از این نظریه و مشابه آن عدول کرده است مع ذلک برای آشنایی علاقمندان با استدلال های مختلف و استنباط های گوناگون از قوانین هر دو نظریه آورده شده است.
*ـ ماده ۱۵۸ قانون آیین دادرسی و دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب ۱۳۷۹: دعوای تصرف عدوانی عبارتست از:
ادعای متصرف سابق مبنی براین که دیگری بدون رضایت او مال غیرمنقول را از تصرف وی خارج کرده و اعاده تصرف خود را نسبت به آن مال درخواست می نماید.
*ـ ماده ۱۶۱ قانون آیین دادرسی و دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب ۱۳۷۹: در دعاوی تصرف عدوانی، ممانعت از حق و مزاحمت، خواهان باید ثابت نماید که موضوع دعوا حسب مورد، قبل از خارج شدن ملک از تصرف وی و یا قبل از ممانعت و یا مزاحمت در تصرف و یا مورد استفاده او بوده و بدون رضایت او و یا به غیر وسیله قانونی از تصرف وی خارج شده است.