نظر مشورتی ۷/۱۱۱۶ مورخ ۱۳۸۰/۰۲/۰۶ اداره کل حقوقی قوه قضائیه

سؤال: با توجه به این که تصرف عدوانی در ماده ۶۹۰ قانون مجازات اسلامی جرم تلقی شده ولی در ماده ۱۵۸ قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب به اعاده تصرف متصرف سابق اشاره نموده، در چه مواردی رسیدگی به این دعوی جنبه حقوقی دارد و در چه مواردی مرتکب تحت پیگرد کیفری قرار می گیرد؟

نظریه اداره کل حقوقی قوه قضاییه

الف ـ دعوی تصرف عدوانی در اموال غیرمنقول با استناد به ماده ۱۵۸قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی ۱۳۷۹(*) و ماده ۶۹۰ قانون مجازات اسلامی هم جنبه حقوقی دارد و هم جنبه کیفری و هم چنین در مورد صدور حکم به مجازات اِحراز واقع یعنی عدوانی بودن لازمست نه صرف تصرف.

ب ـ چنانچه شاکی یا مدعی صرفاً درخواست رفع تصرف عدوانی و... نماید این دعوای حقوقی محسوب و وفق ماده ۱۵۸ به بعد قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی ۱۳۷۹ قابل رسیدگی است و صدور حکم به مجازات برخلاف موازین قانونی است لکن اگر شاکی با استناد به ماده ۶۹۰ قانون مجازات اسلامی درخواست تعقیب و رسیدگی را نماید در این صورت حکم به مجازات بلااشکال است.

ج ـ شکایت تصرف عدوانی موضوع ماده ۶۹۰ قانون مجازات اسلامی مستلزم تقدیم دادخواست نیست لکن شکایت تصرف عدوانی و... موضوع ماده ۱۵۸ به بعد قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی ۱۳۷۹ مستلزم تقدیم دادخواست و ابطال تمبر دادرسی است، البته به استثناء موارد مذکور در مواد ۱۶۶ و ۱۷۰ قانون فوق الاشعار، اضافه می نماید قانون سال ۱۳۵۲ در مورد تصرف عدوانی در اموال منقول به قوت خود باقی است.

*ـ ماده ۱۵۸ قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب ۱۳۷۹: دعوای تصرف عدوانی عبارتست از:

ادعای متصرف سابق مبنی براین که دیگری بدون رضایت او مال غیرمنقول را از تصرف وی خارج کرده و اعاده تصرف خود را نسبت به آن مال درخواست می نماید.