رای هیات عمومی دیوان عدالت اداری درباره "ابطال ماده 46 تعرفه تصویبی لایحه عوارض شهرداری سرعین مصوب شورای اسلامی سرعین از تاریخ تصویب "

رای هیات عمومی دیوان عدالت اداری درباره "ابطال ماده 46 تعرفه تصویبی لایحه عوارض شهرداری سرعین مصوب شورای اسلامی سرعین از تاریخ تصویب "

شماره دادنامه : 1108 تاریخ دادنامه : 1399/9/18

شماره پرونده: 9700915

مرجع رسیدگی: هیأت عمومی دیوان عدالت اداری

شاکی: آقای امید صفری

موضوع شکایت و خواسته: ابطال ماده 46 تعرفه تصویبی لایحه عوارض شهرداری سرعین مصوب شورای اسلامی سرعین

گردش کار: شاکی به موجب دادخواستیابطال ماده 46 تعرفه تصویبی لایحه عوارض شهرداری سرعینرا خواستار شده و در جهت تبیین خواسته اعلام کرده است که:

"احتراما به استحضار می رساند، شورای شهر سرعین اقدام به تصویب ماده 46 تحت عنوان بهای خدمات آماده سازی نموده که در آن مالکان را ملزم به رعایت مفاد مواد 22 و 23 آیین نامه اجرایی قانون زمین شهری مبنی بر اخذ هزینه آماده سازی زمین در هنگام صدور پروانه ساخت می نماید

لکن ماده 22 و 23 آیین نامه اجرایی قانون زمین شهری، مفهوم آماده سازی زمین را تبیین ساخته و بر اساس آن، آماده سازی شامل عملیات زیربنایی از قبیل تسطیح و آسفالت معابر، تامین شبکه های تاسیساتی آب و برق، جمع آوری و دفع آبهای سطحی و فاضلاب و همچنین عملیات روبنایی احداث مدارس، درمانگاه، واحد انتظامی، فضای سبز، اداره آتش نشانی، اماکن تجاری و نظایر آن می گردد

آقایان مستحضرند تمامی این موارد که در مواد 22 و 23 آیین نامه اجرایی قانون زمین شهری ذکر گردیده است

از وظایف ذاتی شهرداری است که شهرداریها برابر بند 21، 25 و 24 ماده 55 قانون شهرداری ها، موظفند بههزینه خود تمامی این موارد را انجام دهند و نبایستی برای انجام وظایف قانونی از مردم هزینه ای مطالبه شود

لیکن مصوبه معترض عنه هزینه انجام این وظایف را بر عهده مالکان قرار داده که مسلما اجرای این مصوبه تکالیف سنگینی را من غیر حق بر عهده مالکان می گذارد

تنها مقرره ای که تأدیه هزینه و انجام وظایف آماده سازی زمین را بر عهده مالکان اراضی گذاشته است، تبصره 4 ماده واحده قانون تعیین وضعیت اراضی واقع در طرح های دولتی و شهرداری ها است

مطابق این تبصره مالکان اراضی و زمین هایی که در اثر افزایش محدوده شهری ملحق به این محدوده شده است جهت استفاده از مزایای ورود به محدوده ملزم به انجام وظایف آماده سازی زمین و همچنین واگذاری 20% زمین به شهرداری می باشند

خارج از مصداق مذکور انجام تمامی موارد مربوط به آماده سازی زمین به عهده شهرداری است که این تکالیف در تبصره 2 بند 2، بند 21 و 25 ماده 55 قانون شهرداری ها ذکر شده است

پر واضح است که هنگامی که بر اساس تبصره 3 ماده 62 قانون برنامه پنجساله پنجم توسعه، شهرداری بدون مجوز قانونی حق اخذ وجه، خدمات و یا کالا را از شهروندان ندارد، به طریق اولی زمانی که وظیفه ای مطابق قانون به عهده شهرداری گذارده شده است، نمی توان هزینه آن را از شهروندان مطالبه نمود

با همه این اوصاف در مصوبه معترض عنه شهرداری انجام وظایف قانونی مصرح در بند 21، 25 و 24 ماده 55 قانون شهرداری را در هنگام اخذ پروانه ساختمانی موکول به پرداخت هزینه و بهای آماده سازی نموده است که مسلما این موضوع امری خلاف انصاف و قانون می باشد، بنابراین به علت اینکه در هیچ کدام از مقررات قانونی اخذ وجه توسط شهرداری بابت آماده سازی زمین از شهروندان تایید نشده است بلکه تمامی این هزینه ها به عهده شهرداری گذارده شده است، لذا مصوبه معترض عنه نیز برخلاف قانون تصویب شده و از این جهت فاقد اثر قانونی است

نظر به مراتب یاد شده با توجه به مغایرت آشکار مصوبه معترض عنه با بند 24، 21 و 25 ماده 55 قانون شهرداری ها و همچنین تبصره 3 ماده 62 قانون برنامه پنجساله پنجم توسعه، تقاضای ابطال مصوبه معترض عنه را بر اساس بند 1 ماده 12و ماده 13 قانون دیوان عدالت اداری از تاریخ تصویب آن دارم

"

متن مقرره مورد شکایت به شرح زیر است

"ماده 46: بهای خدمات آماده سازی به استناد ماده 22 و 23 آیین نامه اجرایی زمین شهری

شهرداری از کلیه املاک بایر در تمام نقاط شهر در سال 1396 اقدام به دریافت پروانه ساختمانی می کنند

به شرح زیر بهای خدمات آماده سازی اخذ خواهد کرد

1- بهای خدمات آماده سازی ، برای هر مترمربع عرصه در موقع صدور پروانه ساختمانی مسکونی 3 واحده 000؍70 ریال و برای هر مترمربع عرصه، در پروانه ساختمانی مجتمع مسکونی بیش از 3 واحد مبلغ 000؍150 ریال و در پروانه های ساختمانی تجاری–اداری برای هر مترمربع عرصه 000؍200 ریال محاسبه و اخذ خواهد شد

هتل و هتل آپارتمان و طرحهای گردشگری 000؍100 ریال برای هر مترمربع عرصه می باشد

2- بهای خدمات آماده سازی صرفا در زمان صدور پروانه ساختمانی اخذ خواهد شد و در مراجعات اخذ بلامانع–دیوار کشی–نقل و انتقال برای عرصه فاقد پروانه ساختمانی این عوارض اخذ نخواهد شد

3- املاکی که بعد از ابلاغ طرح جامع پروانه ساختمانی دریافت کرده اند و در سال 1396 نسبت به اخذ پایانکار اقدام می نمایند و معبر آنها خاکی می باشد ملزم به پرداخت این عوارض موقع مراجعه به شهرداری برای اخذ (بلامانع–عدم خلافی یا پایانکار ) هستند

4- املاکی که پروانه ساختمانی آنها قبل از سال 1393 صادر گردیده و معبر آنها آماده سازی نشده باشد نیز، مشمول پرداخت بهای خدمات آماده سازی نمی شوند

5- املاکی که قبلا از شهرداری پروانه ساختمانی دریافت و پایانکار نیز اخذ کرده اند مشمول پرداخت عوارض آماده سازی نمی شوند و املاکی که پایانکار اخذ ننموده اند برابر بند سه همین ماده عمل نمایند

6- املاکی که قبلا برای آن پروانه ساختمانی صادر شده و برابر پروانه صادره اعیانی نیز احداث گردیده و مالکمجددا با مراجعه به شهرداری در خواست افزایش بنا می کند در صورت آسفالت بودن معبر، مشمول پرداخت بهای خدمات آماده سازی نمی شوند

7- کلیه زمین های بایر در کوچه و خیابان های جدید الاحداث بعد از طرح جامع سطح شهر که پروانه دریافت نکرده اند موقع دریافت پروانه ساختمانی ملزم به پرداخت عوارض آماده سازی هستند

8- بهای خدمات آماده سازی املاکی که بر آن به معبر تا 8 متر می باشد 60% مبلغ و املاکی که بر آنها از 01؍8 تا 12 متر باشد 80% مبلغ و از 1201 به بالا 100% مبلغ تعیین شده بند یک این ماده می باشد

"

در پاسخ به شکایت مذکور، رئیس شورای اسلامی شهر سرعین به موجب لایحه شماره 958؍97-23؍7؍1397 توضیح داده است که:

"1- همان طوری که مستحضرید ماهیت حقوقی شهرداری ها به عنوان یک موسسه عمومی غیر دولتی بوده و به صورت خودگردان از طریق درآمد محلی اداره می شود و شهرداری سرعین عوارضی وفق تبصره 1 ماده 50 قانون مالیات بر ارزش افزوده، تحت عنوان بهای خدمات و عوارض محلی در بهمن ماه هر سال پس از طی مراحل قانونی به شورای اسلامی شهر پیشنهاد و پس از تصویب شورای اسلامی شهر سرعین و تایید فرمانداری که از طرف وزارت کشور به فرمانداری ها تفویض شده است اقدام به اخذ عوارض می نماید

2- با اخذ پرونده از شهرداری و مطالعه آن خواهان برابر درخواست شماره 96؍2809-24؍2؍1396 با ارائه پیش طرح نسبت به دریافت مجوز تهیه نقشه اقدام نموده اند که برابر پیش طرح اعیانی موجود بایستی تخریب گردد و واحد درآمد شهرداری عطف به بند 7 و سایر بندهای ماده 46 با توجه به تخریب کامل اعیانی موجود و درخواست پروانه جدید نسبت به محاسبه عوارض آماده سازی و سایر عوارض وفق لایحه عوارض مصوب اقدام و باید فیش عوارض ارائه شده در زمان صدور پروانه ساختمان در وجه شهرداری سرعین پرداخت گردد

3- علیهذا با عنایت به مراتب فوق تقاضای صدور حکم به رد دعوی با عنایت به اینکه شهرداری وفق قوانینو مقررات اقدام کرده است

از محضر ریاست مورد استدعاست در ضمن کلیه مدارک و مستندات به پیوست می باشد

"

هیأت عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 18؍9؍1399 با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری و رؤسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رأی مبادرت کرده است

رأی هیأت عمومی

طبق بند 1 ماده 55قانون شهرداری، ایجاد خیابان ها، کوچه ها، میدان ها، باغ های عمومی و مجاری آب و توسعه معابر در حدود مقررات موضوع از وظایف شهرداری ها است و در قوانین موضوعه فقط در تبصره 4 ماده واحدهقانون تعیین وضعیت اراضی و املاک واقع در طرح های دولتی و شهرداری هامصوب سال 1367، در هنگام تقاضای ورود به محدوده و استفاده از امکانات شهری، هزینه آماده سازی به عهده مالکین گذاشته شده است، بنابراین اطلاق ماده 46 تحت عنوان بهای خدمات آماده سازی به استناد ماده 22 و 23 آیین نامه اجراییقانون زمین شهریمصوب شورای اسلامی شهر سرعین و با توجه به دلایل مندرج در رأی شماره 556 مورخ 17؍4؍1399 هیأت عمومی دیوان عدالت اداری، اخذ وجه در سطح شهر تحت عنوان هزینه آماده سازی معابر و شوارع مغایر قانون و خارج از حدود اختیارات است و مستند بهبند 1 ماده 12 و مواد 88 و 13قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداریمصوب سال 1392ازتاریخ تصویبابطال می شود

محمدکاظم بهرامی

رئیس هیأت عمومی دیوان عدالت اداری

کدمنبع: 13699