مصوبه شورای عالی شهرسازی و معماری ایران در خصوص طرح جامع شهر تبریز

مصوبه شورای عالی شهرسازی و معماری ایران درخصوص طرح جامع شهر تبریز

مصوب ۱۳۹۵,۰۸,۲۴

با اصلاحات و الحاقات بعدی

شورای عالی شهرسازی و معماری در جلسه مورخ ۲۴ /۸ /۱۳۹۵ طرح جامع تبریز مصوب مورخ ۹ /۸ /۱۳۹۴ شورای برنامه ریزی و توسعه استان آذربایجان شرقی را پیرو جلسات مورخ ۱۱ /۵ /۱۳۹۵ و ۱۹ /۷ /۱۳۹۵ و ۲۶ /۷ /۱۳۹۵ خود و با توجه به صورتجلسات مورخ ۱۱ /۷ /۱۳۹۵ و ۵ /۸ /۱۳۹۵ کمیته فنی، مورد بررسی قرار داد و مشروط به تحقق شروط زیر مصوب نمود. سازمان فضایی و کاربری اراضی ۱ – با بررسی مجدد و با هماهنگی اداره کل راه و شهرسازی استان و شهرداری تبریز کلیهٔ فعالیتهای شکل گرفته در محدودهٔ طرح جامع و تفصیلی قبل، واقع در شمال غرب تبریز از جمله تأسیسات فرودگاه و بخش مسکونی آن، روستاهای واقع در محدودهٔ قبلی،‌ مجموعهٔ کارگاهی مایان و سایر کارگاههای شکل گرفته در طرفین محور صوفیان (خصوصاً در بخش جنوبی محور) کما فی السابق در محدوده تثبیت و با ارائة کاربری هماهنگ با اهداف طرح، تدابیر لازم جهت استفاده از این اراضی جهت استقرار فعالیت های شهری و فراشهری قابل استقرار در محدودهٔ شهر و با رعایت ضوابط استقرار سازمان حفاظت محیط زیست اتخاذ گردد. بدیهی است خروج اراضی زراعی، ‌مراتع و عرصه های طبیعی شمال محور صوفیان ضروری است. لازم است تحقق این بند از سوی دبیرخانهٔ شورای عالی در هنگام ابلاغ اسناد کنترل گردد. ۲ – با توجه به بررسی های مجدد صورت گرفته،‌ هیچگونه ضرورتی بر الحاق اراضی دامنه های شمالی سهند به محدوده شهر وجود ندارد و قطعا تمامی اهداف مورد نظر در الحاق این اراضی اعم از حفاظت یا استقرار فعالیت های بزرگ مقیاس شهر براساس طرح جامع،‌ در حریم شهر قابل تأمین خواهد بود لذا ضمن تأکید بر لزوم صیانت و حفاظت شدید از اراضی جنوب محور کسایی و دامنه های شمالی سهند به عنوان تنها فرصت طبیعی و زیست محیطی حیات شهری تبریز مقرر می نماید: خط محدوده طرح جامع در این بخش بر آخرین محدودهٔ مصوب طرح تفصیلی منطبق گردد و به تبع آن: ۲ – ۱ – کلیه عرصه های نظامی واقع در جنوب محور کسائی با همان کاربری در حریم تثبیت گردد. ۲ – ۲ – شهرک صنعتی تبریز ۴ در حد مجوزات قانونی موجود و مطابق تصمیم کمیته سه نفره (ریاست محترم سازمان محیط زیست، ‌ریاست سازمان برنامه و بودجه کشور و معاون محترم اجرایی رئیس جمهور) و رعایت سایر موارد قانونی ملاک عمل در اسناد طرح لحاظ شود. ضمن اینکه ارتقاء فعالیتهای شهرک به صنایع با فناوری بالا و استقرار صنایع حداکثر تا رده ۳ به دلیل نزدیکی به شهر مورد تأکید جدی می باشد. ۲ – ۳ – عرصه های طبیعی موسوم به پارک عباس میرزا با توجه به اقدامات مثبت شهرداری،‌ جهت تخصیص به پارک بزرگ مقیاس شهری و فراشهری در حریم تثبیت و ضوابط و مقررات نحوه استقرار فعالیتهای شهری و فراشهری مرتبط در آن،‌ در قالب ضوابط و مقررات حریم در سند پهنه بندی ارائه شود. بدیهی است هرگونه تغییر کاربری آن در حریم توسط مراجع استانی مشمول ضوابط مغایرت اساسی است. ۲ – ۴ – با عنایت به مصوبات هیئت وزیران مرتبط با منطقه ویژه علم و فناوری ربع رشیدی،‌ استقرار فعالیتهای مرتبط با مأموریتهای مصوبهٔ مذکور به اراضی شهرک صنعتی تبریز ۴ منتقل و بعنوان «فعالیت مشروط به اخذ مجوزات قانونی – خصوصا محیط زیست» در ضوابط و مقررات حریم حفظ شود. ۲ – ۵ – به استناد بند ۷ مادهٔ واحدهٔ قانون اصلاح قانون تأسیس شرکت شهرک های صنعتی ایران کلیهٔ شهرک ها و نواحی صنعتی مصوب از محدوده و حریم و قانون شهرداری ها مستثنی هستند. ۳ – کاربری های پیشنهادی طرح بر روی اراضی جنگلی موسوم به ارم با توجه به وجود پوشش گیاهی جنگلی در اراضی مذکور مورد تأیید نبوده و لازم است کل اراضی با کاربری طبیعی (جنگل دست کاشت) در محدوده شهر تثبیت گردد. ۴ – در خصوص پارک بزرگ آذربایجان مقرر گردید نقشهٔ ممیزی در مقیاس تفصیلی و پارسل برای کل اراضی زراعی و باغی واقع در شمال غرب تبریز (در محدوهٔ شهر) به تفکیک وضعیت مالکیت، نوع استفاده باغی یا زراعی، ‌احداثات احتمالی و سایر جوانب مؤثر تهیه و بر مبنای آن طراحی شهری مناسب برای اراضی مذکور با حفظ فضاهای باغی و زراعی جهت استفاده به همین منظور به کمیته فنی ۳ ارائه شود. بدیهی است هرگونه تصمیم در خصوص تغییر کاربری به پارک و فضای سبز و یا احداث بناها یا معابر دسترسی جدید در اراضی مذکور،‌ به پس از تهیه و تصویب طرح مذکور موکول خواهد گردید. لازم است تا زمان تهیهٔ طرح مذکور کاربری اراضی به عنوان زراعی و باغی تثبیت گردد. ۵ – ضمن موافقت با پیشنهادات طرح مبنی بر ایجاد مراکز جدید شهری در راستای تمرکززدایی از هستهٔ مرکزی شهر خصوصاً در غرب، مقرر می گردد با عنایت به اینکه پادگان تبریز به عنوان یکی از مراکز شهری نقش اساسی در سازمان فضایی طرح دارد،‌ با هدف افزایش اثربخشی آن،‌ طرح اراضی پادگان با رعایت الزامات مندرج در مصوبات شورای عالی (و تبعاً در مصوبات کمیتهٔ فنی) در مقیاس طراحی شهری و با تأکید بر حفظ ابنیه ارزشمند و درختان موجود تهیه و به کمیتهٔ فنی ۳ ارائه گردد. ۶ – با عنایت به اینکه مطالعات مشاور در خصوص برآورد ظرفیت تأمین آب شرب (در ارتباط با جمعیت پذیری شهر) و شبکهٔ توزیع و سایر موارد لازم بر مطالعات غیرمصوب مشاور آب منطقه ای استان متکی است،‌ لازم است صحت مطالعات مورد استفاده مجدداً حداکثر ظرف مدت دو هفته توسط ادارهٔ کل راه و شهرسازی از آب منطقه ای استان استعلام و موارد مغایرت احتمالی جهت اتخاذ تصمیم به دبیرخانهٔ شورای عالی گزارش شود. ۷ - موزهٔ هنرهای معاصر (نبش میدان آذربایجان) و تالار مرکزی شهر تبریز (محدودهٔ لاله پارک) با کاربری فرهنگی در سند کاربری اراضی پیشنهادی طرح جامع تثبیت گردد. ۸(اصلاحی ۱۸ˏ۱۱ˏ۱۳۹۵) - ساماندهی رودخانه های داخل محدوده ی شهر توسط شهرداری و با هماهنگی وزارت نیرو انجام و کلیه حرایم رودخانه ها مطابق اعلام نظر وزارت نیرو (حداکثر ظرف مدت دو هفته پس از اعلام این مصوبه) بر روی نقشه های طرح جامع پیشنهادی لحاظ گردد. نواحی و مناطق منفصل شهری ۹ – الحاق شهرهای باسمنج و سردرود با توجه به عدم ارائهٔ دلایل فنی و کارشناسی و تبعات مترتب بر این الحاق به محدودهٔ کلانشهر مورد تأیید نیست. همچنین مقرر گردید با توجه به تخلفات گستردهٔ ساختمانی در حریم این دو شهر، که عمدتاً ناشی از عدم وجود درآمد پایدار و تکیه بر درآمد تخلفات مذکور است، در اجرای مصوبهٔ مورخ ۲۴ /۱ /۱۳۷۱ شورای عالی،‌ با حذف حریم شهرهای مذکور،‌ حریم و محدودهٔ شهرهای باسمنج و سردرود بر یکدیگر منطبق شود.

مصوبه شورای عالی شهرسازی و معماری ایران پیرامون اصلاح حریم شهر سردرود رأی شماره ۱۹۷۸ هیأت عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع ابطال بند ۹ مصوبه شورای عالی شهرسازی و معماری ایران به شماره ۳۰۰/۴۴۶۹۴ ـ ۱۳۹۵/۰۸/۲۴ در مورد حذف حریم قانونی شهر سردرود

۱۰ – روستاهای خلجان، الوارعلیا و سهلان با توجه به سابقهٔ وقوع در داخل محدودهٔ طرح جامع کماکان در داخل محدودهٔ شهر تثبیت می گردد. ۱۱ – در خصوص روستای کجاآباد با جمعیت ۵۹۶۵ نفر و آناخاتون با جمعیت ۶۸۱۲ نفر با عنایت به حاشیه نشینی گسترده در اطراف آن و توسعهٔ بی رویه و عدم وجود حیات روستایی در آنها و به جهت افزایش نظارت شهرداری،‌ ضمن موافقت با الحاق این اراضی به محدودهٔ شهر به صورت محدودهٔ منفصل، مقرر گردید طرح تفصیلی نواحی مذکور در قالب تبصرهٔ ۲ مادهٔ ۳ قانون تعاریف در حد بافت کالبدی موجود و بدون هرگونه الحاق اراضی زراعی، باغی،‌ مرتعی و طبیعی و در قالب طرح تفصیلی شهر تبریز به تأیید کمیسیون مادهٔ ۵ استان برسد. ۱۲ – با الحاق روستای کندرود به محدودهٔ شهر به عنوان ناحیهٔ منفصل شهری،‌ با عنایت به وجود نصاب جمعیتی، نزدیکی به محدودهٔ شهر و احتمال درخواست ایجاد نقطهٔ شهری جدید در آتی، و در اجرای تبصرهٔ ۲ مادهٔ ۳ قانون تعاریف موافقت گردید. ۱۳ – با الحاق روستای اوغلی علی رغم اینکه در حال حاضر نصاب جمعیتی مورد نیاز برای الحاق ندارد، با توجه به نرخ رشد بسیار زیاد در دهه های گذشته در حد بافت کالبدی موجود بدون هرگونه الحاق اراضی زراعی،‌ باغی، مرتعی و طبیعی موافقت می نماید. ۱۴ – با الحاق روستاهای نعمت آباد، آرپادره سی،‌ شادآباد علیا، چاوان و زرنق بدلیل عدم وجود نصاب جمعیتی لازم و وجود حیات روستایی در آنها مخالفت گردید. ۱۵ – با الحاق روستای شادآباد مشایخ به دلیل انفصال کالبدی بین شهر و روستا با توجه به وجود ارتفاعات سهند مخالفت گردید. ۱۶ – با الحاق روستای باغ یعقوب و اراضی زراعی و باغی حد فاصل آن به محدودهٔ شهر به صورت متصل با عنایت به عدم نیاز شهر و تهدید و تخریب اراضی زراعی و باغی مخالف و مقرر گردید خط محدوده در این نقطه بر معبر موجود (جاده باسمنج) منطبق گردد. ۱۷ – با توجه به قرارگیری روستای فتح آباد در محدودهٔ اراضی خاوران (داخل محدودهٔ مصوب قبلی شهر) بر لغو هرچه سریع تر کد آبادی این روستا و سایر روستاهای واقع در محدوده طرح جامع توسط وزارت کشور تأکید می نماید. سند پهنه بندی حریم ۱۸ – با عنایت به بند ۱ مصوبهٔ مورخ ۱۱ /۵ /۱۳۹۵ شورای عالی شهرسازی و معماری ایران مبنی بر تأیید استاندار جهت رفع مشکل تداخلات تقسیمات سیاسی شهرستان های هریس، شبستر و بستان آباد با شهرستان تبریز و به نفع حریم آن، ضمن تأیید حریم شهر مطابق پیشنهاد مصوب شورای برنامه ریزی استان، مقرر میکند: حریم شهر در شمال غرب و در محدودهٔ منطقهٔ ویژهٔ اقتصادی سهلان تا حد مرز تقسیمات شهرستان افزایش یابد (مطابق نقشهٔ پیوست) و به تبع آن و سند پهنه بندی حریم مطابق کاربری غالب اراضی در قالب پهنه های زیر ارائه گردد: ۱۸ – ۱ - حفاظت شامل پهنه های آبخیزداری، جنگلکاری و پارک جنگلی واقع در حریم (عباس میرزا و عون بن علی). ۱۸ – ۲ - پهنهٔ مراتع. ۱۸ – ۳ – کشاورزی و باغی شامل باغداری، زراعت آبی و دیم، کشاورزی و باغداری فشرده و ... . ۱۸ – ۴ – سطوح آبی شامل دریاچهٔ سد امند و حرایم و بستر رودخانه ها و مسیل ها. ۱۸ – ۵ – پهنه های سکونت روستایی ۱۸ – ۶ – سایر پهنه های پیشنهادی حذف و فعالیت های مد نظر در قالب ضوابط مجاز، ممنوع و مشروط استقرار فعالیت در هر یک از پهنه های فوق الذکر ارائه و از تخصیص پهنهٔ جدید خودداری گردد. بدیهی است نمایش کاربری ها و تأسیسات موجود و همچنین ۱۱ کاربری مجاز به استقرار در حریم شهر در این سند بلامانع است. ضمن اینکه در هر پهنه، رعایت ضوابط و مقررات دستگاه بخشی مربوطه در ارائة ضوابط استقرار فعالیت ضروری است. ۱۹ – با عنایت به وجود مستنداتی مبنی بر پیشنهاد اتصال آزادراه زنجان – تبریز به بزرگراه تبریز – مرند از طریق معاونت برنامه ریزی و اقتصاد حمل و نقل در سال ۱۳۹۰ برای سازمان برنامه و بودجه، با درج پیشنهاد احداث کنارگذر جنوبی در اسناد طرح موافقت می نماید. ۲۰ – با عنایت به عدم وجود هرگونه سوابق مطالعاتی در برنامه های معاونت برنامه ریزی و اقتصاد حمل و نقل وزارت راه و شهرسازی و اذعان صریح مشاور طرح و همچنین نماینده مدیریت شهری مبنی بر عدم ضرورت احداث کنارگذر شمالی در صورت احداث کنارگذر جنوبی، با پیشنهاد احداث کنارگذر شمالی تبریز مخالفت نمود. ۲۱ – پیشنهاد اتصال قطار شهری (مترو) به خط راه آهن فعلی و آیندهٔ شهر تبریز و همچنین مکان یابی ترمینال های مسافری با توجه به شرایط خاص شهر تبریز، به مطالعات دقیق و بررسی آخرین طرح های مصوب راه آهن و مترو نیاز دارد. لذا لازم است احکام طرح جامع در این رابطه حداکثر ظرف مدت دو هفته، با رعایت موارد فوق مجدداً در شورای هماهنگی ترافیک استان بررسی و ضمن هماهنگی لازم نتیجه آن در اسناد ابلاغی لحاظ شود. بافت های تاریخی شهر ۲۲ – به جهت اهمیت و حفظ یکپارچگی و اصالت بافت تاریخی و همچنین با توجه به آسیب ها و تغییرات چند سال گذشته در بافت تاریخی شهر تبریز مقرر می گردد طرح ویژهٔ بافت تاریخی در محدوده ابلاغ شده توسط شورای عالی شهرسازی و معماری ایران با رعایت ضوابط مصوب ثبت جهانی بازار و با تأکید بر آسیب شناسی روندها و اقدامات گذشته، توسط شرکت عمران و بهسازی شهری ایران با همکاری شهرداری و سازمان میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی در مدت ۱۰ ماه آینده تهیه و جهت تصویب نهایی به شورای عالی شهرسازی و معماری ایران ارسال گردد. ۲۳ – با توجه به جایگاه ویژه بازار تاریخی شهر تبریز و لزوم رعایت کلیهٔ ضوابط و مقررات شهرسازی تعهد شده دولت جمهوری اسلامی ایران در محدوده ثبت جهانی بازار، لازم است عرصه و حریم درجهٔ ۱ و حریم منظری بازار تاریخی تبریز در نقشهٔ کاربری اراضی پیشنهادی طرح جامع درج و کلیهٔ ضوابط و مقررات ساخت و ساز تا تهیه و تصویب طرح ویژه بافت تاریخی، بر اساس ضوابط سازمان یونسکو و بر اساس استعلام از ادارهٔ کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان صورت پذیرد. ضمن اینکه محدوده بافت تاریخی و عرصه و حرایم سایر آثار ثبتی مطابق ضوابط میراث فرهنگی در اسناد طرح لحاظ شود. ۲۴ – با عنایت به اظهارات مدیریت شهری مبنی بر اینکه پروژه میارمیار از پیشرفت چندانی برخوردار نیست، مقرر می گردد در پروژه مذکور تا تهیه طرح تفصیلی ویژه بافت تاریخی، بر اساس ضوابط مصوب میراث جهانی بازار تبریز عمل شود. ۲۵ – پروژه بلوک گلستان و خصوصاً آیسان در حریم منظری اثر ثبت جهانی بازار واقع شده اند و به تصریح بند ۴ ضوابط مندرج در اسناد مربوط به ثبت جهانی اثر، کلیه پروژه های توسعه شهری در این محدوده باید به تأیید سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری برسد، لذا، مقرر می نماید طرح مذکور مجدداً جهت انطباق با ضوابط سازمان میراث فرهنگی مورد بازنگری قرار گرفته و عملیات اجرایی صرفاً بر اساس طرح مصوب سازمان میراث فرهنگی و مصوبات کنوانسیون میراث جهانی در خصوص بازار تبریز ادامه پیدا کند. ۲۶ - ادارهٔ کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان موظف است نسبت به شناسایی، ثبت و مستندسازی کلیهٔ آثار تاریخی، تعیین و تدقیق حرایم، ارائهٔ راهکارهای تجدید بنای آثار تاریخی و جداره های ثبتی تخریبی، ارائهٔ ضوابط ساخت و ساز، مرمت، احیاء، بهسازی، نوسازی و بازسازی و تدقیق ضوابط حفاظت از آثار شناسایی شده با نگاه استفاده سودمند اجتماعی اقدام و نتایج را در طرح تفصیلی شهر تبریز لحاظ نماید. ۲۷ – با عنایت به اینکه تا کنون راهکار احیاء و نوسازی بافت تاریخی شهر عمدتاً با تکیه بر ظرفیت خود بافت انجام می شده است تبعاً این راهکار با سیاست های صیانت از بافت مذکور به عنوان سرمایهٔ کل شهردر تناقص خواهد بود. بدیهی است حفظ و بهسازی بافت تاریخی به عنوان سرمایة شهری هزینه هایی در بر خواهد داشت که باید کل شهر متحمل آن شود. لذا مقرر می گردد با اتخاذ راهکارهای تشویقی (در خارج از بافت های مذکور) حداقل انتظارات اقتصادی شهروندان ساکن در بافت تاریخی تأمین گردد به نحوی که نوسازی بافت با رعایت ضوابط میراثی برای ساکنان صرفهٔ اقتصادی داشته باشد. بافت ناکارآمد شهری ۲۸ – با عنایت به وجود عرصه های وسیع بافت فرسوده و حاشیه ای در تبریز مقرر گردید مشاور طرح با هماهنگی شهرداری و ادارهٔ کل راه و شهرسازی استان نسبت به تعیین دقیق مناطق مذکور در سند کاربری اراضی پیشنهادی طرح اقدام و اسناد دقیق و شفاف حاوی احکام و الزامات کلی طرح جامع را در مناطق مذکور شامل سقف جمعیت پذیری، متوسط تراکم پذیری، موقعیت استقرار و مراکز خدماتی، ساختار شبکه و ... در انطباق کامل با طرح جامع تهیه نماید. بدیهی است این سند، به عنوان طرح فرادست مبنای اقدامات بازآفرینی شهری در محدوده های مذکور خواهد بود. ضوابط و مقررات ۲۹ – علی رغم اذعان مشاور طرح به وجود نواقص مرتبط با ضوابط ملاک عمل ساخت و ساز در عرصه های مسکونی و ارائهٔ پیشنهادات قابل تأمل توسط مشاور در این خصوص، ضوابط و مقررات ساخت و ساز در کاربری مسکونی کماکان با تکیه صرف بر عرض معبر و با سطح اشغال یکسان برای همهٔ پلاک دقیقاً مشابه ضوابط ملاک عمل، به تصویب استان رسیده است. با توجه به اینکه معایب ضوابط ملاک عمل کاملاً مشهود بوده تبعات جبران ناپذیری را خصوصاً در توزیع جمعیت در سطح شهر ایجاد کرده، استفاده از ضوابط ملاک عمل فعلی برای افق ۱۴۰۵ به هیچ وجه مورد تأیید نیست. لذا مقرر می گردد ضوابط و مقررات طرح با تکیه بر احکام و اهداف طرح جامع، پهنه بندی تراکمی شهر با در نظر گرفتن مشخصات کالبدی و عملکردی مناطق شهر مجدداً توسط نمایندگان منتخب سازمان نظام مهندسی، وزارت کشور، سازمان حفاظت محیط زیست، سازمان میراث فرهنگی و سازمان برنامه و بودجه با حضور نمایندگان شهرداری و اداره کل راه و شهرسازی استان حداکثر ظرف مدت یکماه بررسی و متعاقب تصویب توسط دبیر محترم شورای عالی ابلاغ شود. ۳۰ – اگرچه در طرح با بررسی نقشه های ریزپهنه بندی زلزله و سایر جهات موثر، نقشهٔ مکانیابی، عرصه های مجاز، ممنوع و مشروط جهت بلندمرتبه سازی تهیه شده است، اما همهٔ ضوابط ساخت و ساز در این خصوص به طرح تفصیلی موکول شده است. این امر با توجه به تأثیر بسزای این سند در برنامه های طرح جامع مورد تأیید نیست. لذا لازم است ضوابط و مقررات مدون بلندمرتبه سازی با لحاظ چارچوب ابلاغی از طرف شورایعالی و با تکیه بر پهنه های مشخص دارای قابلیت بلندمرتبه سازی ظرف مدت ۳ ماه تهیه و پس از تأیید کمیسیون مادهٔ ۵ جهت تصویب به شورای عالی ارائه و با توجه به تبعات جبران ناپذیر ادامهٔ روند کنونی خصوصاً در عرصه های شمالی و شمال شرقی شهر تا تصویب ضوابط مذکور، صدور پروانهٔ بلندمرتبه (مطابق با تعریف طرح جامع) متوقف گردد. ۳۱ – ضمن تأکید بر توقف هرگونه، عملیات و اقدام اجرایی در اراضی مربوط به مصلی تبریز در خارج از محدوده در شمال شهر مقرر گردید اداره کل راه و شهرسازی استان گزارش دقیقی از اقدامات صورت گرفته در اراضی مذکور ظرف مدت دو هفته از اعلام این مصوبه ارائه نماید. مراتب جهت استحضار و صدور دستور انعکاس و اقدام اعلام می شود. معاون معماری و شهرسازی و دبیر شورای عالی معماری و شهرسازی – پیروز حناچی