آئین‌ نامه زندانها و مؤسسات صنعتی و کشاورزی وابسته به زندانها

آئین‌ نامه زندانها و مؤسسات صنعتی و کشاورزی وابسته به زندانها

مصوب ۱۳۵۴,۰۴,۱۹

با اصلاحات و الحاقات بعدی

با اختیار حاصل از مواد ۱۸ و ۵۴ قانون مجازات عمومی‌ مصوب سال ۱۳۵۲ آئین‌ نامه زندانها و مؤسسات صنعتی و کشاورزی وابسته به زندانها بشرح زیر تصویب میگردد: ماده ۱ ـ زندان محلی است که در آنجا متهمان یا محکومان بدستور یا حکم مقام صلاحیتدار قانونی موقتاً یا برای مدت زمان معین و یا بطور دائم نگهداری میشوند. ماده ۲ ـ کلیه زندانها و مؤسسات صنعتی و کشاورزی وابسته به آنها در سراسر کشور تحت نظر رئیس اداره زندانهاست و وابسته بشهربانی کشور میباشد. باب اول ـ تشکیلات اداره زندانها ماده ۳ ـ اداره زندانها تشکیل میشود از سازمان مرکزی، زندانها و مؤسسات صنعتی و کشاورزی وابسته بآنها. فصل اول ـ سازمان مرکزی و وظائف مسئولین آن ماده ۴ ـ در رأس سازمان مرکزی زندانها رئیس اداره زندانها قرار دارد که بتعداد لازم دارای معاون و بازرس ویژه خواهد بود.

ماده ۵ ـ رئیس اداره زندانها تحت نظر رئیس شهربانی کشور در اجرای قوانین و آئین‌ نامه‌های مربوط، اداره امور سازمانی و فنی و تربیتی زندانها و مؤسسات صنعتی و کشاورزی را در سراسر کشور بر عهده دارد. ماده ۶ ـ سازمان مرکزی زندانها تشکیل میشود از قسمتهای انتظامی، اداری، قضائی، فنی و دوایر وابسته بهریک از آنها. بخش اول ـ قسمت انتظامی‌ و دوایر تابعه ماده ۷ ـ در رأس قسمت انتظامی ‌معاون انتظامی ‌قرار دارد، معاون انتظامی ‌قائم مقام رئیس اداره زندانها است وظایف ویژه او عبارت است از نظارت و مراقبت در حفظ انتظامات و بازرسی زندانها، نحوه نگهداری و حفاظت اسلحه و مهمات در پوشش خارجی زندان، جلوگیری از ورود اشیاء و مواد ممنوعه بداخل زندان، اعزام و بدرقه زندانیان در خارج و معاودت بموقع آنان بزندان، اجرای برنامه دو نوبت سرشماری از زندانیان و سایر امور انتظامی ‌و انضباطی زندانیان. ماده ۸ ـ دایره ضد اطلاعات زیر نظر قسمت انتظامی ‌قرار دارد، و مکلف است کلیه اطلاعات حاصله از وضعیت کارکنان و امور جاریه و روزانه مربوط بزندان را به اطلاع معاون انتظامی ‌رسانیده و دستورهای صادره از طرف نامبرده را طبق مقررات انجام دهد. بخش دوم ـ قسمت اداری و دوایر تابعه ماده ۹ ـ در رأس قسمت اداری، معاون اداری قرار دارد وظایف ویژه او عبارت است از نظارت و مراقبت در امور دوایر دبیرخانه، مالی، کارگزینی، آمار و طرح و بررسیها، روابط عمومی‌ زندانها، بایگانی و دایره شهرستانها. ماده ۱۰ ـ دایره دبیرخانه مسئول دریافت و ثبت نامه‌های وارده، صدور و ارسال پاسخ آنها به مراجع مربوطه، بایگانی اسناد، تهیه و تنظیم دفاتر مورد نیاز میباشد. ماده ۱۱ ـ دایره امور مالی مسئول تهیه و تنظیم بودجه سالانه و پیش بینی و تدارک مواد اولیه و وسائل مربوط به تغذیه، پوشاک، و نظافت زندانیان میباشد و فراهم ساختن وسائل کار برای بثمر رسانیدن فعالیتهای انتظامی ‌و اداری و فنی و قضائی زندانها نیز بعهده این دایره خواهد بود، رئیس امور مالی موظف است در حسن تنظیم پیشنهادها و اسناد مالی مطالعه و بررسی نموده و پیش بینی‌های لازم را بعمل آورد، و در حفظ اموال دولتی اقدام و در مصرف اعتبارات رعایت صرفه جوئی را بنماید. ماده ۱۲ ـ دایره کارگزینی مسئول اجرای مقررات استخدامی ‌و پیش بینی احتیاجات سازمانی از لحاظ تأمین کادر مورد نیاز و انجام کلی امور کارگزینی از قبیل: انتصاب، انتقال، مرخصی، معذوریت، ترفیع و مزایا، بازنشستگی و نگاهداری پرونده‌های استخدامی‌ و تهیه آمار کارکنان و غیره خواهد بود. ماده ۱۳ ـ دایره آمار و طرح و بررسیها مکلف است از کلیه زندانیان برحسب جنسیت، سن، مذهب، وضع سلامتی و تأهل، سواد، نوع جرم، سابقه کیفری، مدت محکومیت آمار تهیه نموده و درباره نتایج حاصله از اجرای برنامه های اصلاحی و تربیتی و درمانی در زندانها بررسی و مطالعات ضروری بعمل آورد اخذ تماس دائم با مؤسسات علمی ‌و کسب اطلاع از نظر و تصمیمات مجامع بین ‌المللی مربوط به علوم انسانی در زندانها و تهیه طرحهای مؤثر بمنظور پیشگری از وقوع جرم، و تهذیب اخلاق زندانیان، و عادت دادن آنان بکار و زندگی شرافتمندانه از وظایف ویژه این دایره میباشد. ماده ۱۴ ـ دایره روابط عمومی ‌و انتشارات مسئول تنظیم برنامه های بازدید از زندانها است و سعی خواهد کرد با استفاده از وسائل ارتباطات جمعی در آشنائی افکار عمومی ‌با مسائل زندان اقدام نماید و نیز تهیه و ارائه برنامه های تفریحی و هنری برای زندانیان، انتشار مجله و نشریات ماهانه و سالانه متضمن گزارش آماری درباره نتیجه گیری از فعالیتهای انجام شده در پیشرفت امور مربوط به زندان از جمله وظائف این دایره میباشد. ماده ۱۵ ـ دایره بایگانی مسئول تنظیم و نگهداری پرونده‌ها و سوابق کیفری زندانیان بر اساس شماره ترتیب عکس آنها خواهد بود . تهیه سجل کیفری و اعلام پیشینه مجرمین به مراجع تقاضا کننده از وظایف این دایره میباشد. ماده ۱۶ ـ در دایره امور زندانهای شهرستانها امور مربوط به زندانهای شهرستانها متمرکز شده و کارها برحسب نوع موضوع بدوایر ذیربط فرستاده میشود هر دایره مکلف است برحسب سابقه اقدامات لازم را معمول و پاسخ مقتضی تهیه و به دایره امور زندانهای شهرستانها ارسال دارد. این دایره پس از بررسی پاسخهای واصله نسبت به صدور آنها به مراجع مربوطه اقدام مینماید. بخش سوم ـ قسمت فنی و دوایر تابعه ماده ۱۷ ـ در رأس قسمت فنی معاون فنی قرار دارد، وظائف ویژه او عبارتست از نظارت و مراقبت در امور مربوط به مهندسی ساختمان و تأسیسات زندانها، تهیه وسائل و لوازم مربوط به آموزش علمی‌ و حرفه ای و تربیت بدنی و تفریحی زندانیان، امور بهداری، تشخیص هویت زندانیان، تهیه و پیشنهاد طرحهای لازم برای تکمیل و بهبود امور مذکور و پیگیری اجرای طرحهای تنظیمی. ماده ۱۸ ـ دایره خدمات مکلف است در تهیه نقشه‌ها و طرحهای جدید ساختمانی و تعمیرات ابنیه تدارک وسائل نقلیه و مهمات و تجهیزات و همچنین در حسن اداره فروشگاههای تعاونی زندانها اقدامات لازم بعمل آورد. ماده ۱۹ ـ دایره آموزش و پرورش مسئول تهیه وسائل و تنظیم برنامه های آموزشی علمی ‌و حرفه ای زندانیان و همچنین تنظیم و اجرای برنامه دوره های آموزش مقدماتی و حین خدمت کارکنان زندانها میباشد. ماده ۲۰ ـ دایره بهداری مکلف است کلیه احتیاجات درمانی و بهداشتی زندانیان خصوصاً وسائل معالجه مسلولان، معتادان، بیماران آمیزشی و روانی را با جلب همکاریها وکمکهای مالی و فنی سازمانهای ذیربط در زندانها فراهم سازد. ماده ۲۱ ـ دایره کارخانجات و حسابداری صنعتی زندانها موظف است زیر نظر بنگاه تعاون و صنایع زندانیان و با استفاده از جمیع وسائل و امکانات و اعتبارات بنگاه و سایر سازمانها اعم از دولتی و بخش خصوصی نسبت باداره و گسترش کارگاههای آموزشی و تولیدی صنعتی و کشاورزی و تهیه کار برای محکومان و بازاریابی برای فروش محصولات تولیدی کارخانه‌های زندان اهتمام و اقدام لازم بعمل آورد. ماده ۲۲ ـ دایره تشخیص هویت موظف است از کلیه زندانیان اعم از محکوم یا بازداشتی هنگام ورود به زندان انگشت نگاری نموده و پس از بررسی و تشخیص هویت آنها از هر کدام با شماره دائم و ثابت عکس برداری فوری بعمل آورده و آنان را با مدارک بازداشت متضمن تعیین پیشینه و شماره عکس بزندان مربوطه معرفی نماید. بخش چهارم ـ قسمت قضائی و دوایر تابعه ماده ۲۳ ـ در رأس قسمت قضائی معاون قضائی قرار دارد وظائف ویژه او عبارتست از نظارت و مراقبت در: حسن اجرای مقررات و نظامات مربوط به ورود زندانی، تقویم و ثبت احکام، رسیدگی به پرونده‌های زندانیان و آزادی بموقع آنان، رسیدگی و نظارت بر حسن اجرای مقررات مربوط به تعدد و احتساب محکومیت، امور مربوط به آزادی مشروط و عفو و بخشودگی، تهیه مقدمات و اجرای تشریفات قضائی و اداری در مورد پذیرش و تشخیص زندانیان و انتقال آنان از یک زندان بزندان دیگر و اعزام بمراجع قانونی، رسیدگی بشکایات و رفع مشکلات زندانیان. معاون قضائی در کلیه این امور در صورت لزوم با دادیار ناظر زندان مشورت مینماید. ماده ۲۴ ـ دایره بازرسی موظف است بوسیله بازرسان در کلیه امور اداری، انتظامی، قضائی و فنی زندانها نظارت مستقیم و مستمر داشته باشد و چنانچه تخلفی از هر یک از مأموران و یا سوء جریان در امور زندانها کشف شود مراتب را فوراً به رئیس سازمان قضائی گزارش نموده و طبق مقررات نسبت به تعقیب موضوع و تنظیم و ارسال پرونده به مراجع صالحه اقدام کند. ماده ۲۵ ـ دایره رسیدگی به امور زندانیان مسئول وارسی نامه های زندانیان و ارسال آنها به مقامات مربوطه و مکاتبه درباره بیماری، نقل و انتقال، اعزام، عفو و بخشودگی زندانیان مرکز و شهرستانها میباشد. ماده ۲۶ ـ دایره تقویم و اجرای احکام مکلف است نامه‌های مربوط به بازداشت زندانیان و محکومیت آنها را در دفاتر کل و اسمی ‌و تقویم و دفتر مخصوص پیشینه داران به ثبت رسانیده و برای آنها کارت تقویم با تعیین روز آزادی هر کدام تهیه و صادر نماید. نامه‌های مربوط به آزادی بایستی در دفتر مخصوص آزادی زندانیان ثبت شده و همانروز بزندان مربوطه ابلاغ شود. این دایره موظف است در مورد تقویم احکام براساس مقررات مربوط بتعدد محکومیتها، طبق دستور دادسراهای مربوطه اقدام کند و یکهفته قبل از روز آزادی زندانی برگ مخصوص آزادی زندانی را بر طبق سوابق موجود تهیه و به زندان مربوطه ابلاغ نماید. هرگاه در این مدت حکم یا نامه لازم ‌الاجرای دیگری راجع به زندانی برسد بایستی در اسرع وقت بزندان مربوطه اطلاع داده شود و قبل از آزادی زندانی درباره او بموقع اجراء گذارده شود. تهیه و نگاهداری دفاتر آزادی و ثبت احکام تعلیقی و ثبت نام محکومان به جزای نقدی، و مشمولان عفو، بطور کلی نظارت در صحت و حسن اجرای احکام و آزادی بموقع زندانیان از وظایف دایره تقویم و اجرای احکام میباشد. بخش پنجم ـ بازرسان ویژه کارشناسان علمی ‌و فنی و تربیتی ماده ۲۷ ـ بازرسان ویژه تحت نظر رئیس اداره زندانها مسئول بررسی و نظارت بر اجرای دقیق مقررات و آئین ‌نامه‌ها و قوانین مربوطه خواهند بود و تعالیم صادره از طرف رئیس اداره زندانها یا معاونان او را انجام میدهند. ماده ۲۸ ـ در هر موردیکه اظهارنظر در امری محتاج بداشتن اطلاعات فنی، علمی، تربیتی، حرفه ای و بهداشتی است اداره زندان یا شورای طبقه بندی میتواند از وجود مشاوران متخصص استفاده نماید. فصل دوم ـ انواع زندانها و مؤسسات صنعتی و کشاورزی وابسته به زندانها ماده ۲۹ ـ انواع زندانها و مؤسسات صنعتی و کشاورزی وابسته بزندانها که برحسب ضرورت در نقاط مختلف کشور تأسیس میگردد بشرح زیر است:

۱ ـ بازداشتگاه.

۲ ـ مرکز پذیرش و تشخیص

۳ ـ زندان بسته با حفاظت کامل

۴ ـ زندان نیمه باز با حفاظت متوسط

۵ ـ مؤسسات صنعتی و کشاورزی وابسته بزندانها.

۶ ـ دارالتأدیب. بخش اول ـ بازداشتگاه ماده ۳۰ ـ بازداشتگاه محل نگهداری کسانی است که تحت تعقیب بوده و طبق دستور یا قرار مقامات قضائی تا اتخاذ تصمیم نهائی در آنجا بازداشت میباشند. ماده ۳۱ ـ در بازداشتگاه متهم شبها در اطاق انفرادی نگهداری میشود و روزها بطور گروهی با سایر متهمان از برنامه های آموزشی و حرفه ای و تفریحی و ورزشی استفاده مینماید مگر اینکه به لحاظ عدم شایستگی اخلاقی و نوع و اهمیت جرم ارتکابی اجتماع او با سایر متهمان مصلحت نباشد که در این صورت پس از تصویب شورای طبقه بندی روزها هم بطور انفرادی نگهداری میشود. بخش دوم ـ مرکز پذیرش و تشخیص ماده ۳۲ ـ مرکز پذیرش و تشخیص به منزله یک واحد زندان محلی است برای شناخت شخصیت محکومان که در تهران و مراکز استانها تشکیل میشود. این مرکز در تهران زیر نظر رئیس اداره زندانها و در مراکز استانها زیر نظر رئیس زندان آن استان انجام وظیفه مینماید. تبصره ـ در صورت لزوم مرکز پذیرش و تشخیص دارای دو قسمت جداگانه میباشد که یک قسمت آن به مردان و قسمت دیگر بزنان اختصاص خواهد یافت. ماده ۳۳ ـ محکومان حداکثر دو ماه در مرکز پذیرش و تشخیص بوسیله متخصصین علمی، تربیتی و حرفه ای تحت آزمایشهای پزشکی، روانپزشکی، روانشناسی، و جامعه شناسی قرار گرفته و استعداد و میزان معلومات و اطلاعات علمی‌ و حرفه ای آنان از جهت شناخت شخصیت بررسی و تعیین میگردد، مددکار اجتماعی در خصوص سوابق زندگی محکوم تحقیقات لازم بعمل آورده و گزارش کاملی از گذشته محکوم از بدو طفولیت تا زمان تنظیم گزارش در محیط‌های مختلف خانوادگی، تحصیلی، حرفه ای محلی و غیره با اظهارنظر خود تهیه مینماید. در انقضای مدت اقامت محکوم در مرکز پذیرش و تشخیص کلیه گزارشهای متخصصین در پرونده شخصیت محکوم متمرکز میشود تا در شورای طبقه بندی طرح شود. ماده ۳۴ ـ مرکز پذیرش و تشخیص دارای شورائی است بنام شورای طبقه بندی که براساس نظریه های متخصصین مذکور در ماده ۳۳ نسبت به تفکیک و طبقه بندی زندانیان، تعیین و تغییر نوع زندان و انتقال زندانی، اتخاذ تصمیم مینماید. ماده ۳۵ ـ شورای طبقه بندی هفته ای یکبار بریاست دادیار ناظر زندان و با شرکت رئیس مرکز پذیرش و تشخیص و معاون انتظامی‌ او، و نیز کارشناسان مذکور در ماده ۳۳ تشکیل میشود. در مورد محکومان دادگاههای نظامی‌ حضور نماینده دادستان ارتش در جلسه شورای طبقه بندی ضروری است. ماده ۳۶ ـ رئیس هر بازداشتگاه از تاریخ وصول حکم محکومیت قطعی زندانی، موظف است گزارشی متضمن نظریه پزشک، مددکار اجتماعی زندان، و رونوشت حکم قطعی دادگاه با اظهار نظر خود نسبت به رفتار محکوم در مدت بازداشتگاه بمرکز پذیرش و تشخیص که بازداشتگاه در حوزه آن قرار دارد ارسال نماید تا در شورای طبقه بندی نسبت بآن اتخاذ تصمیم نمایند. تبصره ـ در مورد محکومان به حبس‌های جنحه ای درصورت وجود تقاضای محکوم یا نظر دادگاه مبنی بر اشتغال بکار در زندان باید مراتب در گزارش رئیس بازداشتگاه صریحاً منعکس شود. ماده ۳۷ ـ شورای طبقه بندی پس از وصول گزارش رئیس بازداشتگاه نسبت باعزام محکوم بمرکز پذیرش و تشخیص دستور لازم صادر مینماید. ماده ۳۸ ـ محکومان حسب سابقه، سن، جنسیت، نوع جرم، مدت مجازات، وضع جسمانی و روانی و چگونگی شخصیت به تشخیص شورای طبقه بندی، بزندانها یا مؤسسات صنعتی و کشاورزی اعزام میگردند. تبصره :زنان بطور کلی و جوانان بین ۱۸ تا ۲۵ سال در زندانهای جداگانه نگهداری میشوند و شورای طبقه بندی بکیفیت مذکور در مواد ۳۳ و ۳۵ و ۴۰ درباره آنان تصمیمات لازم اتخاذ خواهد نمود.

ماده ۳۹ ـ در مورد محکومان به مجازاتهای کوتاه مدت (یک سال کمتر) و مجرمین اتفاقی و آن دسته از محکومان دادگاههای نظامی ‌که اعزام آنان به مرکز پذیرش و تشخیص لازم نباشد و نیز محکومانی که قبلا در مرکز پذیرش و تشخیص سابقه اقامت دارند چنانچه شورای طبقه بندی با توجه به گزارش و مدارک مربوطه، اعزام محکوم را بمرکز پذیرش و تشخیص ضروری نداند در این حالت نوع زندان و نحوه بکار گماردن محکوم را تعیین مینماید. تبصره ۱ ـ در مورد آن دسته از محکومانی که از لحاظ اهمیت جرم ارتکابی مراقبت‌های بیشتری ضرورت داشته باشد این مراقبت طبق نظر دادستان مجری حکم، براساس روشهای لازم حفاظتی از طرف مراجع مربوطه بموقع اجراء گذارده میشود. تبصره ۲ ـ در مورد آن دسته از محکومانی که به حکم قطعی محکوم شده ولی با قرار قانونی آزاد هستند هنگام معرفی بزندان موقتاً به یکی از زندانهای بسته اعزام و پرونده آنها فوراً از طرف زندان مربوطه به شورای طبقه بندی ارسال و شورا نسبت بآن اتخاذ تصمیم خواهد نمود. ماده ۴۰ ـ در کلیه موارد پیش بینی شده در مواد فوق شورای طبقه بندی پرونده شخصیت زندانی را مورد بررسی قرار داده سپس رئیس شورا پس از تبادل نظر با اعضاء نسبت به اعزام محکوم بیکی از زندانها، و نوع کاریکه بآن گمارده میشود اتخاذ تصمیم مینماید در مورد محکومان دادگاههای نظامی ‌طبق نظر نماینده دادستان ارتش رفتار خواهد شد. ماده ۴۱ ـ درصورت ضرورت و پیش آمد امر فوق ‌العاده که محتاج باتخاذ تصمیم فوری از طرف شورای طبقه بندی باشد بتقاضای رئیس مرکز پذیرش و تشخیص یا دادیار ناظر زندان یا رئیس زندان مربوطه شورای طبقه بندی در وقت فوق العاده تشکیل میگردد. ماده ۴۲ ـ رئیس مرکز پذیرش و تشخیص موظف است خلاصه ای از گزارش متخصصین و تصمیم شورای طبقه بندی تهیه نموده و به زندانی که محکوم به آنجا اعزام میشود ارسال نماید. بخش سوم ـ زندان بسته با حفاظت کامل ماده ۴۳ ـ زندان بسته با حفاظت کامل عبارت از زندانی است که کاملا محصور بوده و دارای برجهای دیده بانی باشد. در پوشش خارجی زندان بسته باندازه کافی مأموران مسلح مأمور مراقبت و پاسداری میباشند. این نوع زندان برای نگهداری آندسته از محکومینی است که به تشخیص شورای طبقه بندی نگهداری آنان در سایر زندانها و مؤسسات وابسته بآن مصلحت نباشد. تبصره ـ در این نوع زندان محکوم شبها در اطاق انفرادی نگهداری میشود و روزها بطور انفرادی یا گروهی از برنامه های آموزشی و حرفه ای و تفریحی استفاده مینماید و یا در کارگاههای داخل زندان بکار گمارده میشود. بخش چهارم ـ زندان نیمه باز با حفاظت متوسط ماده ۴۴ ـ زندان نیمه باز با حد متوسط حفاظت زندانی است که محصور بوده و زندانیان بطور گروهی با تعداد کافی مأمور مراقب بدون اسلحه بکار اعزام میگردند و پس از خاتمه کار مجدداً به آسایشگاه‌های خود عودت داده میشوند. ماده ۴۵ ـ این نوع زندان مخصوص نگهداری افراد زیر است: ۱ ـ محکومان جرائم غیرعمدی. ۲ ـ کسانیکه به حبس جنحه ای محکوم شده اند. ۳ ـ کسانیکه به حبس جنائی محکوم شده اند بشرطی که یک دوم از مجازات خود را در زندانهای بسته طی کرده باشند. تبصره در مورد محکومیت حبس توأم باجزای نقدی ملاک احتساب جمع مدت محکومیت حبس و مدتی است که محکوم از بابت جزای نقدی باید در زندان بسر برد مگر اینکه جزای نقدی پرداخته شده باشد که در اینصورت فقط مدت محکومیت حبس ملاک عمل خواهد بود. ۴ ـ در مورد محکومان به حبس دائم پس از تحمل هفت سال از مجازات در زندان بسته، ممکن است باین نوع زندان منتقل شوند. تبصره شرط پذیرش محکومان مذکور، در زندان نیمه باز، نداشتن سابقه محکومیت مؤثر دیگر و احراز شایستگی اخلاقی و قابلیت اصلاح و وجود اعتماد بزندانی به تشخیص و تصمیم شورای طبقه بندی است. بخش پنجم ـ مؤسسات صنعتی و کشاورزی وابسته بزندانها ماده ۴۶ ـ مؤسسات صنعتی و کشاورزی وابسته به زندانها با سرمایه گذاری دولت یا بخش خصوصی بوجود آمده و زندانیان برای کار و آموزش در امور صنعتی و کشاورزی به آنجا اعزام میشوند. ماده ۴۷ ـ مؤسسات صنعتی و کشاورزی ممکن است در داخل زندان یا خارج آن ایجاد شده باشد مؤسسات صنعتی و کشاورزی در داخل زندان اصطلاحاً کارگاه نامیده میشود و مؤسسات صنعتی و کشاورزی خارج از زندان نوعی از زندان باز میباشد. ماده ۴۸ ـ مؤسسات صنعتی و کشاورزی خارج از زندان ممکن است بدون پوشش و حفاظت خارجی باشد در این مؤسسات زندانیان بطور آزاد در محوطه آن رفت و آمد نموده و بکار اشتعال دارند. ماده ۴۹ ـ مؤسسات صنعتی و کشاورزی خارج از زندان علاوه بر کارگاههای صنعتی و کشاورزی باید واجد محلهای کافی جهت خوابگاه و سالن غذاخوری، سالن پذیرائی بمنظور ملاقات با خانواده زندانیان و سالن سینما و تلویزیون و سایر وسائل تفریحات سالم باشد. ماده ۵۰ ـ محکومینی که به مؤسسات صنعتی و کشاورزی خارج از زندان اعزام میگردند عبارتند از:

۱ ـ محکومان به جرائم غیرعمدی.

۲ ـ محکومان به حبس جنحه ای پس از گذراندن یک سوم از مدت مجازات و در صورتیکه میزان محکومیت زائد بر سه سال باشد پس از گذراندن نصف از مدت محکومیت در یکی از زندانهای بسته یا نیمه باز.

۳ ـ کلیه محکومان به حبس جنائی پس از گذراندن دو سوم از مدت محکومیت در یکی از زندانهای بسته یا نیمه باز.

۴ ـ محکومان به حبس دائم پس از گذراندن ۱۰ سال از مدت محکومیت در یکی از زندانهای بسته یا نیمه باز. تبصره ۱ ـ در مورد محکومیت حبس با جزای نقدی در صورتیکه جزای نقدی پرداخته نشده باشد ملاک احتساب جمع مدت محکومیت حبس و حبس بازاء جزای نقدی است. تبصره ۲ ـ شرط پذیرش محکومان مذکور در فوق در مؤسسه صنعتی و کشاورزی خارج از زندان نداشتن سابقه محکومیت مؤثر کیفری دیگر و احراز شایستگی اخلاقی و قابلیت اصلاح و وجود اعتماد به زندانی به تشخیص شورای طبقه بندی است. ماده ۵۱ ـ آن عده از زندانیانی که واجد شرایط اشتغال بکار در مؤسسات صنعتی و کشاورزی خارج از زندان میباشند در صورتیکه در مؤسسات مذکور برای آنان شغلی متناسب با استعداد و تخصص آنها نباشد میتوانند با استفاده از روش نیمه آزادی در مؤسسات دولتی یا خصوصی بکار گمارده شوند، در اینصورت علاوه بر شرایط مذکور در ماده ۵۰ باید از مابقی مجازات آنان بیش از یکسال باقی نمانده باشد. ماده ۵۲ ـ رؤساء و معاونین مؤسسات صنعتی و کشاورزی موظف هستند بمحض ورود محکومانی که در این مؤسسات گمارده میشوند آنان را به برنامه خاص مؤسسه و تکالیف خود آشنا نموده و از آنها تعهد اخلاقی اخذ نمایند که مقررات مؤسسه را رعایت نموده و از آن تخلف ننمایند. ماده ۵۳ ـ محکومانی که از روش نیمه آزادی استفاده مینمایند روزها بدون مراقبت مأمور بمحل کار رفته، و شبها به آسایشگاه نزدیکترین مؤسسه صنعتی و کشاورزی خارج از زندان یا محلهای خاصی که برای این منظور در نظر گرفته شده مراجعت مینمایند. تبصره ۱ ـ شرط پذیرش محکومانیکه از روش نیمه آزادی استفاده مینمایند احراز شایستگی از نظر اخلاقی و حرفه ای و وجود اعتماد به زندانی به تشخیص و تصمیم شورای طبقه بندی میباشد. تبصره ۲ ـ رئیس زندان یا رئیس هر یک از مؤسسات صنعتی و کشاورزی باید توسط مددکاران اجتماعی یا مأمورین مربوطه بطور غیرمستقیم طرز رفتار و اخلاق و نظم و ترتیب در انجام کار محکومی‌ را که از روش نیمه آزادی استفاده مینماید کنترل نماید. ماده ۵۴ ـ محکومانی که از روش نیمه آزادی استفاده مینمایند نیز باید بنحو مذکور در ماده ۵۲ تعهد اخلاقی بدهند نتایج تخلف از مقررات بهرحال باید صریحاً به محکوم تفهیم شود. ماده ۵۵ ـ محکومانی که از روش نیمه آزادی استفاده مینمایند، در تمامی ساعات اشتغال حق خروج از محل کار را ندارند و پس از خروج از زندان یا مؤسسه مستقیماً به محل کار خود رفته و باید بموقع مراجعه نمایند. ساعات ورود و خروج آنها دقیقاً در محل کار باید ثبت شود، توقف در طول راه بمنظور تماس با اشخاص و یا انجام امور شخصی بهرعلت مطلقاً ممنوع است. مددکار اجتماعی زندان یا مؤسسه مربوطه موظف به کنترل غیر مستقیم محکوم است و تخلفات و حوادث احتمالی باید وسیله مددکار یا کارفرما باطلاع رئیس زندان یا مؤسسه برسد. ماده ۵۶ ـ بنگاه تعاون و صنایع زندانیان باید چگونگی کار و میزان دستمزد زندانی و هزینه‌های صرف غذا و ایاب و ذهاب او را ضمن قرارداد با کارفرما تعیین نماید. در هر صورت دستمزدیکه بزندانی پرداخت میشود از دستمزد کارگر آزاد برای کار مشابه نباید از ۵۰% کمتر باشد. ماده ۵۷ ـ در هر مورد که محکوم مقررات مربوط به زندانهای نیمه باز یا مؤسسات صنعتی و کشاورزی و یا مقررات مربوط به روش نیمه آزادی را رعایت ننموده و یا بنا به گزارش مسئولین امر شایستگی اخلاقی جهت کار یا اقامت در محلهای مذکور را نداشت و همچنین مرتکب فرار گردید بلافاصله یا پس از دستگیری به زندان بسته اعزام و مراتب جهت اتخاذ تصمیم به شورای طبقه بندی اعلام خواهد شد. بخش ششم ـ دارالتأدیب ماده ۵۸ ـ دارالتأدیب محلی است جهت نگهداری و اصلاح و تربیت اطفال بزه کار کمتر از ۱۸ سال تمام و از سایر زندانها بکلی جدا میباشد. ماده ۵۹ ـ دارالتأدیب از سه قسمت بشرح زیر تشکیل میشود:

۱ ـ بازداشتگاه

۲ ـ مرکز پذیرش و تشخیص

۳ ـ زندان دارالتأدیب ماده ۶۰ ـ بازداشتگاه اختصاص به اطفالی خواهد داشت که ‌هنوز از طرف مراجع قضائی درباره آنان تصمیم نهائی اتخاذ نگردیده است. تبصره ـ نحوه نگاهداری اطفال در بازداشتگاه دارالتأدیب همان است که در ماده ۳۱ این آئین ‌نامه مذکور است. ماده ۶۱ ـ وظائف و اختیارات مرکز پذیرش و تشخیص دارالتأدیب همان است که در ماده ۳۳ این آئین ‌نامه مذکور است. تبصره ۱ ـ درصورت لزوم در مراکز استان، هر مرکز پذیرش و تشخیص دارالتأدیب دارای دو قسمت جداگانه میباشد که یک قسمت آن به پسران و قسمت دیگر به دختران اختصاص خواهد داشت. تبصره ۲ ـ مرکز پذیرش و تشخیص دارالتأدیب وابسته به مرکز پذیرش و تشخیص استان بوده و شورای طبقه بندی هر استان نسبت به اطفال زندانی در دارالتأدیب نیز اتخاذ تصمیم خواهد نمود. ماده ۶۲ ـ زندان دارالتأدیب محل نگهداری اطفالی است که درباره آنها تصمیم نهائی اتخاذ شده است و این بخش از دارالتأدیب دارای مؤسسات آموزش علمی ‌و حرفه ای میباشد. تبصره ۱ ـ اطفال روزها بطور دسته جمعی در این مؤسسات به کار آموزش و آموزش علمی ‌پرداخته و شبها در اطاقهای اختصاصی بسر میبرند. تبصره ۲ ـ حفاظت پوشش خارجی دارالتأدیب به عهدۂ مأموران انتظامی ‌و اداره امور داخلی آن بعهده مددکاران اجتماعی و مربیان علمی ‌و حرفه ای است که زیر نظر رئیس دارالتأدیب طبق تصمیمات شورای طبقه بندی انجام وظیفه می‌نمایند. ماده ۶۳ ـ رئیس و معاونان دارالتأدیب از بین افسرانی انتخاب میشوند که در خصوص تعلیم و تربیت اطفال بزهکار بصیرت و اطلاعات کافی داشته باشند. فصل سوم ـ وظائف مسئولین زندانها و مؤسسات صنعتی و کشاورزی ماده ۶۴ ـ کارکنان زندانها و مؤسسات صنعتی و کشاورزی باید دارای تحصیلات و تخصص کافی باشند. ماده ۶۵ ـ مسئولان زندانها و مؤسسات صنعتی و کشاورزی باید قبل از شروع بخدمت یک دورة کارآموزی علمی ‌و عملی مربوط بوظائف خود طی نموده و سپس در رشته تخصصی بکار گمارده شوند. ماده ۶۶ ـ برای بالا بردن سطح اطلاعات و معلومات رؤساء و مدیران زندانها و مؤسسات صنعتی و کشاورزی در تهران یا مراکز استانها جلسات آموزشی و تبادل نظر بطور سالیانه تشکیل و با ارائه تجربیات گذشته و توجه ببرنامه های آینده درباره پیشرفت کار سازمانهای مربوطه تدابیر لازم و مؤثر اتخاذ میگردد. ماده ۶۷ ـ وظائف رؤسای زندان و مؤسسات صنعتی و کشاورزی عبارت است از:

ـ نظارت در حسن اجرای مقررات آئین‌ نامه

ـ اجرای برنامه‌ها و نظرات شورای طبقه بندی درباره تعیین محل اقامت زندانیان و آموزش علمی‌ و حرفه ای و کار آنان.

ـ محافظت و مراقبت کامل از زندانیان، تهیه وسائل رفاهی برای تأمین بهداشت، تغذیه، تربیت بدنی و تفریحات سالم آنان.

ـ بازرسی مداوم و کسب اطلاعات لازم از وضعیت عمومی ‌و فردی و رسیدگی به شکایات زندانیان، مراقبت در طرز خدمات، اوضاع و احوال شخصی و نحوه رفتار مأموران زندان با آنان.

ـ بررسی و مراقبت در حسن جریان امور انتظامی، اداری، فنی، بهداشتی و تربیتی مأموران زندان و زندانیان.

ـ اهتمام و اقدام در تهیه وسائل و موجبات تهذیب اخلاق و اصلاح و تربیت زندانیان.

ـ همکاری و مساعدت در انجام مراجعات و اجرای برنامه های اصلاحی انجمنهای حمایت زندانیان و بنگاه تعاون و صنایع زندانیان.

ـ مراقبت در اجرای برنامه روزانه دو نوبت سرشماری از زندانیان

ـ گزارش نتایج حاصله از اجرای برنامه‌های اصلاحی به مقامات بالاتر

ـ گزارش اتفاقات و آمار روزانه.

ـ رئیس زندان بمحض اطلاع از وقوع هرگونه حادثه ای در زندان باید شخصاً در محل حاضر شده ضمن اتخاذ تدابیر لازم و عاجل برای برقراری نظم و آرامش اقدام کند و مراتب را در اسرع وقت به مقامات بالاتر گزارش دهد.

ـ در صورتیکه زندانی از زندان فرار نماید باید برای دستگیری او سریعاً اقدام کند و مراتب را ضمن معرفی مسئولان امر فوراً به رئیس اداره زندانها و مقامات قضائی محل گزارش دهد. ماده ۶۸ ـ معاون زندان بر حسب وظیفه و عنوان اختصاصی مندرج در مواد ۷ تا ۲۷ به قائم مقامی‌ رئیس زندان در ایفای تکالیف مقرره با مشارالیه‌ همکاری و معاضدت نموده دستور‌های قانونی او را بموقع اجراء میگذارد و در غیاب رئیس زندان معاون ارشد قائم مقام رئیس زندان بوده و مسئولیت امور را بعهده خواهد داشت. ماده ۶۹ ـ رئیس قرارگاه مسئول پیش بینی اقدامات لازم بمنظور حفظ انتظامات زندان و مراقبت در حسن خدمات مأموران انتظامی، افسران نگهبان، پاسهای (جبهه. برجها. محوطه. امکنه) پوشش خارجی و داخلی زندان میباشد و وظائف او عبارت است از:

- اجرای برنامه ورزشی مأموران خدمت روزانه و مراسم نیایش صبحگاه و شامگاه در زندان.

- حضور و غیاب و بازدید لباس و آشنا نمودن مأموران زندان به مقررات زندانها و قرائت بخشنامه‌ها و ابلاغ دستورهای اداری به آنان.

- بازدید اسلحه و تجهیزات زندان و نظارت در طرز نگاهداری و تعمیرات و نظافت آن.

ـ ترتیب اعزام و بدرقه زندانیان به مراجع قضائی. صدور دستورهای لازم و خاطر نشان ساختن مقررات بدرقه به مأموران اعزام. ماده ۷۰ ـ مدیر داخلی زندان مسئول حفظ نظم و آرامش در داخله زندان است بایستی بروحیه و شخصیت مأموران زندان و زندانیان آشنائی و بصیرت کامل داشته باشد تا بتواند نسبت بطرز رفتار و خدمات آنها اظهار نظر لازم بنماید. وظائف مدیر داخلی زندان بشرح زیر میباشد:

ـ مراقبت در جلوگیری از ورود مواد ممنوعه و مخدر. بازرسی مرتب از امکنه زندان و زندانیان.

ـ اجرای برنامه سرشماری و حضور و غیاب زندانیان در دو مرتبه صبح و عصر.

ـ نظارت بر تقسیم غذا، پوشاک، اجرای برنامه استحمام هفتگی و حفظ نظافت زندانیان

ـ رسیدگی به شکایات و تقاضاهای زندانیان، اهتمام در رفع مشکلات و تسلیم شکوائیه‌ها و نامه‌های آنان به مقامات بالاتر.

ـ معرفی زندانیان بیمار به بهداری، کسب اطلاع و خبر از وضعیت داخلی اطاقها و روابط زندانیان با یکدیگر، نظارت در حسن جریان مربوط بامور ملاقات و مکاتبات زندانیان.

ـ اجرای دقیق مقررات آئین‌ نامه داخلی زندان.

ـ مدیر داخلی زندان بایستی ضمن سرکشی مرتب کلیه اماکن و اطاقها و طرز خدمت پاسها را تحت نظر و مراقبت مستمر قرارداده چنانچه اشکال و نقصی در امورجاریه و ساختمان و لوازم استحفاظی و آبریزهای زندان مشاهده نماید سریعاً نسبت برفع نواقص مشهود اقدام و چگونگی امر را به رئیس زندان گزارش کند. ماده ۷۱ ـ رئیس دفتر زندان مکلف است در حسن جریان کلیه امور مربوط بدبیرخانه و بایگانی و تقویم و ابلاغ اجرای احکام نظارت و مراقبت نماید. کارهای جاری و بدون وقفه و تأخیر و بموقع انجام شده پاسخ نامه‌های رسیده در اسرع وقت تهیه و به مقصد ارسال شود. کلیه نامه‌ها و احکام و قرارهای رسیده در دفاتر مربوطه ثبت، پس از ابلاغ بزندانیان و اجرای مفاد آن در پرونده مربوط بهر زندانی درج و بایگانی گردد.

دفاتر داخلی هر زندان عبارتند از:

ـ دفترنامه ها و احکام و قرارها ـ دفتر ثبت اسامی ‌زندانیان ـ دفتر حضور و غیاب زندانیان ـ دفتر تقویم و احتساب محکومیتها با تعیین تاریخ دقیق آزادی زندانیان ـ دفتر ثبت اسامی‌ زندانیان پیشینه دار ـ دفتر ثبت احضاریه‌ها ـ دفتر آزادی زندانیان ـ دفتر ورود و خروج زندانیان ـ دفتر ملاقات.

ـ نظارت کامل در اجرای محکومیتهای نقدی زندانیان در زندانها از وظائف خاصه مسئول اجرای احکام هر زندان میباشد. ماده ۷۲ ـ وظائف افسران نگهبان خارج بشرح زیر میباشد:

ـ اجرای برنامه حضور و غیاب روزانه مأموران خدمت.

ـ بازدید لباس و ابلاغ دستورها و بخشنامه‌های اداری به آنان و اعزام آنها به پاس.

ـ مطالعه وقایع نگهبانی روز قبل بمنظور حصول اطمینان از اینکه موضوعی بدون مجوز اداری و قانونی بی تکلیف و بحال رکود نمانده باشد، تحویل و تحول امور مربوطه و درج نواقص مشهود در دفتر نگهبانی.

ـ پذیرش و تطبیق وضعیت زندانیان تازه وارد با عکس و مدارک رسیده ، تنظیم صورتمجلس حاکی از ذکر اقدام و مشخصات کامل ‌البسه و لوازم و اشیاء و اسناد عادی و قیمتی و هر چیزی که زندانی همراه خود دارد در سه برگ، ثبت مراتب در دفتر نگهبانی و درج شماره صفحه و وقعه دفتر مزبور روی اوراق صورتمجلس تنظیمی ‌و تحویل آن برئیس اموال و انبار زندان، افسر نگهبان باید مراقبت نماید لوازم شخصی زندانی کلا پس از ضد عفونی شدن و تنظیف کامل در کیسه مخصوص لفاف شده و شماره کیسه روی برگ صورتمجلس تنظیمی‌قید، یکبرگ از آن به زندانی برگ دوم بانبار و برگ سوم برای درج در پرونده مربوطه به بایگانی داده شود، پس از انجام این تشریفات و تنظیف شخصی زندانی به قرنطینه در داخله زندان معرفی خواهد شد.

ـ بمحض وصول برگ آزادی بایستی فوراً مراتب را به افسر نگهبان داخله اطلاع دهد و زندانی را احضار نماید و پس از ملاحظه و بررسی پیشینه و عکس او اطمینان کامل حاصل کند که زندانی معرفی شده‌ همان شخص مورد نظر است که بایستی آزاد شود. البسه و لوازم و اشیاء و اسناد عادی و قیمتی و هر چیزیکه زندانی موقع ورود خود بزندان همراه داشته و اشیائی که در طول اقامت خود در زندان بانبار تحویل داده است باید طبق صورتجلسه و مدارکی که در پرونده موجود است و یک نسخه از آن وسیله زندانی ارائه میشود به او مسترد نماید و زندانی را با گزارش کتبی بامضاء رئیس بایگانی و رئیس شعبه تقویم و اجرای احکام برئیس زندان یا قائم مقام او معرفی و پس از کنترل اسناد مربوطه و اخذ نشانیهای لازم بدون وقفه و تأخیر نسبت بآزادی او اقدام کند.

ـ زندانیانی را که از طرف محاکم نظامی ‌و عادی و شعب بازپرسی یا مقامات صلاحیتدار دیگری احضار شده اند قبلا از داخل زندان احضار نموده آنان را تحت نظر و مراقبت لازم قرار داده طبق مقررات مربوط به بدرقه زندانیان با درج مراتب و ساعت اعزام و ذکر مشخصات مأموران بدرقه در دفتر نگهبانی بمراجع احضارکننده اعزام میدارد. در موقع مراجعت نیز بایستی از آنان بارزسی دقیق بعمل آورده پس از بررسی لازم و اطمینان از اینکه مشخصات زندانیان معاودت شده بزندان با سوابق آنان تطبیق مینماید، مراتب را ضمن ذکر ساعت مراجعت در دفتر نگهبانی ثبت و زندانیان مربوطه را با اجرای تشریفات مقرره بافسر نگهبان داخله زندان تحویل و رسید اخذ نماید. مأموران بدرقه مکلفند زندانی را طبق مقررات مربوط به آئین ‌نامه بدرقه زندانیان تحت مراقبت کامل مستقیماً از زندان به مرجع احضار کننده معرفی نموده و پس از خاتمه تحقیقات بدون تأخیر مستقیماً بزندان عودت و تحویل دهند. افسر نگهبان مکلف است صحت مراتب فوق را کاملا بررسی و پس از حصول اطمینان کامل مراتب را در دفتر نگهبانی با ذکر ساعت اعزام و مراجعت قید نماید.

ـ افسر نگهبان خارج وسائط نقلیه زندان و رانندگان خدمت روزانه را تحت نظر و اختیار خود گرفته و درصورت وصول گزارش بایستی در رفع معایب و نواقص فنی و آماده نگاهداشتن وسائط مذکور برای استفاده از آن در مواقع ضروری اقدام کند.

ـ نظارت کامل بر حسن جریان امور انتظامی ‌و گزارش فوری حوادث و اتفاقات یا احتمال بروز وقایع غیرمنتظره به رئیس قرارگاه و رئیس زندان و مقامات مربوطه و اقدامات فوری اولیه برای حفظ نظم و آرامش زندان، نظارت مستمر بر طرز خدمات و کار کلیددارهای زندان و اجرای مقررات درباره ورود اشخاص بزندان و بازرسی دقیق از زندانیان و ملاقات کنندگان وارسی دقیق از وسائط نقلیه و موادیکه برای مصرف آشپزخانه و فروشگاهها بزندان وارد میشود از وظائف خاص افسر نگهبان خارج میباشد. تبصره ـ مقامات مجاز برای ورود بزندانها عبارتند از: دادستان کل ـ رئیس شهربانی کشور ـ معاون شهربانی کشور ـ دادستانها ـ دادیار ناظر زندانها - قضات دادگاه بخش مستقل ـ رئیس و معاون اداره زندانها ـ رئیس و معاون شهربانی محل و کسانی که از طرف رئیس شهربانی به آنها کتباً اجازه ورود بزندان داده شده است ـ کارکنان و متخصصان زندان (ورود با اسلحه بداخل زندانها ممنوع میباشد). ماده ۷۳ ـ وظائف کمک نگهبان خارج عبارتست از:

ـ معاونت در انجام وظائف محوله بافسر نگهبان. ثبت و ضبط دستورهای کتبی، اداری و قضائی و بخشنامه‌ها، تطبیق مشخصات کامل زندانیان با پیشینه و عکس آنان و اطمینان از صحت اقدام در موقع آزادی زندانیان.

- نظارت کامل در بازرسی زندانیان تازه وارد، ملاقات کنندگان ، وارسی دقیق از وسائط نقلیه و موادیکه برای مصرف آشپزخانه و فروشگاهها بزندان وارد میشوند.

- تهیه صورت زندانیان ورودی و خروجی روزانه و ثبت آن در دفتر مخصوص، عهده دار شدن مسئولیت مستقیم نگهبانی خارج و اجرای نظامات زندان در ساعاتی که افسر نگهبان بصرف غذا یا استراحت شب (از ساعت ۲۴ تا ۶ صبح) مبادرت میورزد.

ـ کمک نگهبان موظف است اوقاتی که شخصاً مسئولیت امور نگهبانی خارج را بعهده دارد درصورت حدوث واقعه یا اطلاع از احتمال وقوع اتفاقات در زندان افسر نگهبان را فوری از جریان امر مطلع ساخته و دستورهای صادره از طرف نامبرده را بموقع اجراء گذارد. ماده ۷۴ ـ وظائف افسران بازرسی خارج:

ـ سرکشی و مراقبت مرتب و مستمر از طرز کار و خدمات پاسهای جبهه، برجها و پوشش خارجی زندان در تمام مدت شبانه روز، نظارت در اجرای مقررات مربوط به ورود اشخاص بزندان، بازرسی بدنی از زندانیان تازه وارد، ملاقات کنندگان، وارسی دقیق از وسائط نقلیه و موادیکه برای مصرف آشپزخانه و فروشگاهها بزندان وارد میشود.

ـ اعزام بموقع زندانیانی که از طرف مقامات قضائی و صلاحیتدار احضار شده اند و اجرای کامل مقررات مربوط به بدرقه زندانیان، نظارت در حسن نگهداری، تعمیرات، نظافت، وارسی مرتب اسلحه و تجهیزات زندان، نظافت آشپزخانه، ظروف غذاخوری، لوازم طبخ، و حفظ نظافت و مراقبت کامل از زندانیانیکه در محوطه مشغول کار هستند. ماده ۷۵ ـ افسران نگهبان داخله زندان که ممکن است مسئولیت حفظ نظم و نگهداری زندانیان یک یا چند بند بآنان واگذار شود موظفند همه روزه مستحفظان جمعی را حاضر و غایب نموده و پس از بازدید لباس و قرائت بخشنامه ها و دستورهای اداری برای آنان و سرشماری و تطبیق تعداد زندانیان با آمار آنان از وقایع روز قبل اطلاع حاصل کرده با قید وضعیت موجود و احیاناً نواقص مشهود در واقعه تحویل و تحول، نگهبانی را از نگهبان روز قبل تحویل گرفته و شروع بکار نماید.

وظائف نگهبان داخله عبارت است از:

ـ مطالعه مندرجات وقایع دفتر نگهبانی، تنظیم گزارش و اقدام درباره وقایع مندرجه و بلا اقدام روز قبل، بازرسی بدنی از زندانیانی که وسیله افسرنگهبان خارج بداخله زندان معرفی شده اند و آنانیکه برای بازرسی و محاکمه یا آزادی و یا شرکت در کارگاهها و کلاسهای درس زندان بخارج از بندها فرستاده میشوند بمنظور حصول اطمینان کامل از اینکه اشیاء و مواد ممنوعه بداخل زندان راه نیافته و مراسلات و نوشتجات و اشیاء و اموال دولت بخارج برده نشوند.

ـ اجرای کامل مقررات آئین نامه زندان و نظارت کامل در حسن جریان امور انتظامی‌ در داخله زندان، سرکشی و بازرسی مرتب از اطاقها، بررسی وضع زندانیان و روابط آنها با یکدیگر، اعمال مراقبت مداوم و دقیق در مورد اینکه کسی با اسلحه سرد یا گرم وارد زندان نشود.

ـ احضاریه ها و احکامی ‌را که از طرف مقامات قضائی صادر و بزندان ارسال شده اند برؤیت و امضاء زندانی مربوطه رسانیده و با درج مراتب در دفتر نگهبانی و ذکر ساعت و تاریخ ابلاغ گواهی شده بدفتر زندان اعاده مینماید.

ـ افسر نگهبان موظف است با نظارت کامل و مراقبتهای لازمه از اوضاع و احوال و روحیه زندانیان و طرز خدمات مأموران زندان آشنائی و اطلاع کامل حاصل نموده تخلفات آنان را در هر مورد با اظهارنظر صریح برئیس زندان گزارش نماید و در صورت احتمال یا اطلاع از بروز وقایع مهمه از هر قبیل که باشد در اسرع وقت مراتب را بافسر نگهبان خارج و رئیس یا معاون زندان اطلاع داده در حفظ نظم و آرامش زندان اقدامات سریع و ممکنه معمول دارد. ماده ۷۶ ـ افسران بازرس داخله در ایفای وظائف محوله با افسرنگهبان بخصوص در ساعات استراحت و صرف غذای نامبرده مسئولیت مشترک بعهده داشته در حفظ نظامات داخلی زندان، مراقبت در انجام وظائف نگهبانان، اجرای کامل مقررات آئین ‌نامه زندان، حفظ بهداشت و نظافت زندانیان و امکنه زندان، سرکشی مرتب از اطاقها، مراقبت در کشف و رفع کلیه معایب ساختمانی و فنی ابنیه داخلی، و هر گونه اقدام ضروری و فوری برای پیش گیری خطرات احتمالی و جلوگیری از بوجود آمدن زمینه و وسیله برای خودکشی، ورود صدمه به زندانی یا فرار زندانیان و مسائل مشابه آن شخصاً مسئول میباشند. ماده ۷۷ ـ درجه داران و افراد و ردیف افراد زندان برحسب وظائف و تکلیفی که بعهده دارند مکلفند زیرنظر افسر نگهبان انجام وظیفه نموده و از حیث حسن اخلاق و رفتار شایسته سرمشق نیکوئی برای زندانیان باشند. مأموران زندان بایستی از بر قرار کردن هرگونه ارتباطی با زندانی از قبیل بردن پیغام زندانی یا نامه بخارج از زندان، دریافت وجه و قرض و امانت، مبادله اشیاء و وجوه و امثال آن و دخالت در زندگی خصوصی آنها مطلقاً اجتناب نمایند. ماده ۷۸ ـ وظائف نگهبانان زندان:

ـ صحبت کردن در موقع نگهبانی، خوابیدن و نشستن و خارج شدن از محوطه پاسگاه، غذا خوردن، استعمال دخانیات، انجام حرکاتی که باعث انصراف خاطر آنان از خدمت و مراقبت از زندانیان و تکالیف مقرره آنها شود ممنوع میباشد.

- نگهبانان باید بر طبق آئین‌ نامه داخلی همیشه مجهز و ملبس به لباس رسمی‌ تمیز و نظیف و مرتب بوده مواقعی که در داخله زندانها مأموریت داشته باشند بدون اسلحه انجام وظیفه نمایند.

ـ اسلحه و تجهیزات زندان بایستی در پوشش خارجی زندان در جای امن و مستحکم نگهداری و مراقبت شود هنگامیکه نگهبانان زندانی را طبق دستور رسمی ‌و کتبی مقامات صلاحیتدار قانونی برای محاکمه یا بازپرسی یا انتقال بزندان دیگر از زندان خارج مینمایند باید مسلح باشند و در طول راه حق توقف و مذاکره و حرف زدن با کسی را ندارند و مکلفند زندانی را برابر مقررات مربوطه تحت مراقبت کامل از جای خلوت مستقیماً به مرجع احضار کننده بدرقه نموده پس از انجام کار او را بلافاصله و بهمان نحو مستقیماً بزندان معاودت داده و بافسر نگهبان خارج تحویل نمایند.

ـ نگهبانان بهنگام نگهبانی بدرقه و حفاظت زندانیان از ادای احترامات نظامی ‌معاف خواهند بود.

ـ اگر زندانی مبادرت به فرار نماید، نگهبان موظف است ضمن استمداد از اطرافیان با تمام قوا او را تعقیب نموده و چنانچه از بکار بردن جمع تلاشهای ممکنه موفق بدستگیری او نشود سه مرتبه با صدای رسا و بلند ایست داده هرگاه بازهم توقف ننمود با رعایت اطراف و جوانب و توجه باینکه باعث قتل یا جرح کسی نگردد بوسیله استعمال اسلحه و خالی کردن تیر هوائی و در مقام ناچاری با نشانه گیری ساق پای زندانی از فرار او جلوگیری نماید.

ـ هرگاه نگهبان بدون اجازه رسمی، از بازداشت هر زندانی اطلاعی بخارج از زندان داده یا اطلاعات و پیام‌ها و نوشته‌ها یا اجناس و اشیائی از طرف زندانیان بخارج برساند یا از خارج برای آنان بیاورد به نسبت اهمیت تخلف تحت تعقیب قرار خواهد گرفت.

ـ نگهبان در مواقعیکه خلافی از یکنفر زندانی مشاهده نماید، بدون اینکه حق داشته باشد او را مجازات یا حتی ملامت کند بایستی مراتب را با ذکر جزئیات امر کتباً بافسر نگهبان گزارش دهد. چنانچه در مقام رسیدگی خلاف گزارش او ثابت شود، مواخذه و تنبیه خواهد شد.

ـ افشاء اسرار شخصی و خصوصی زندانیان از طرف نگهبانان و عموم مأموران زندانها مطلقاً ممنوع و مرتکب مستوجب تنبیه انضباطی خواهد بود. ماده ۷۹ ـ رئیس شعبه اموال و انبار که صاحب جمع اموال زندان شناخته میشود مکلف است بر طبق مقررات آئین ‌نامه مربوطه در محافظت و نگهداری اثاثیه و اموال دولتی بعلاوه لوازم و اشیاء و اسناد متعلق بزندانیان مراقبت و اهتمام شایسته بعمل آورده و وظائف مشروح زیر را انجام دهد:

ـ پیش بینی و اقدام بموقع و لازم در تهیه تقاضا‌ها و تدارک اثاثیه و ملزومات و مایحتاج داخلی زندان از قبیل لباس و پوشاک مأمورین و زندانیان، تأمین احتیاجات مربوط بسوخت و روشنائی و استحمام و نظافت و بهداشت زندانیان و امکنه زندان و هرگونه ضروریات دیگر.

جلوگیری از تفریط و تضییع و حیف و میل شدن اموال و اثاثیه دولتی و لوازم شخصی زندانیان و اشیائی که بطور امانت میسپارند.

ـ تهیه و تنظیم دفاتر مربوط به ثبت نامه‌های اداری، وصول و تحویل اموال و ملزومات و اشیاء دولتی، نوشت افزار اداری، ملبوس دولتی زندانیان و مأموران زندان، ثبت اموال و اثاثیه دولتی بر طبق نمونه رسمی ‌و منطبق با مقررات آئین ‌نامه اموال دولتی، ثبت درخواستهای مربوطه به تهیه اشیاء و لوازم مورد احتیاج، ثبت ‌البسه و لوازم شخصی و اسناد عادی و قیمتی زندانیان و هرچیزی که زندانی موقع ورود زندان همراه خود داشته است، دفتر موجودی انبار، دفاتر مورد لزوم دیگر.

ـ قفسه بندی برای تفکیک و نگهداری کیسه‌های محتوی لباس و اشیاء زندانیان به ترتیب شماره ردیف (لباس و لوازم شخصی هر زندانی به محض ورود او بزندان باید وسیله متصدی انبار تنظیف و ضد عفونی شده در کیسه مخصوص با ذکر شماره در برگ صورتمجلس تنظیمی تحویل و تحول که یک نسخه آن با قبض انبار بزندانی تسلیم میشود لفاف شده و در حفظ و حراست آن از گزند موش و بید و آفات دیگر دقت و مراقبت کافی بعمل آید)

ـ تنظیم اسناد و درخواست رسمی‌ برای تهیه و تدارک اجناس مورد لزوم بامضاء و گواهی رئیس زندان و مقامات مالی مربوطه.

ـ مراقبت در نظافت و حفاظت کامل اموال دولتی و امانات زندانیان، دقت و مراقبت کافی در تحویل و تحول صحیح و سالم امانات زندانیان در موقع آزادی یا انتقال آنان و ارسال صورتمجلس تنظیمی‌ بامضاء و گواهی زندانی متضمن اعلام روز آزادی او از طریق دفتر زندان به دادسرای ابلاغ کننده قرار یا حکم. ماده ۸۰ ـ مدیران و نگهبانان و کارکنان پوشش داخلی زندانهای زنان بایستی از بین بانوان کارمند و متخصص زندان انتخاب شوند و ورود مردان بزندان زنان در معیت مدیر داخلی زندان انجام پذیرد. ماده ۸۱ ـ دوایر و شعب خدمات اجتماعی و مددکاران اجتماعی زندان بایستی برای شناسائی شخصیت زندانیان و کشف و حل معضلات و مشکلات شخصی و خانوادگی و اجتماعی آنان تحقیقات لازم را نموده اطلاعات حاصله را جهت نگهداری در پرونده شخصیت زندانی به رئیس زندان گزارش و زیر نظر مستقیم رئیس زندان با ابراز شفقت و جلب اعتماد مددجویان برای راهنمائی آنها بزندگی عادی و سالم اجتماعی اهتمام و اقدام شایسته و مؤثر بعمل آورند. ماده ۸۲ ـ مربیان اخلاقی و روحانی زندان بایستی با همکاری و تشریک مساعی مددکاران اجتماعی در اوقات و فرصتهای مقتضی با زندانیان تماس گرفته ضمن موعظه اخلاقی و یا مذهبی نسبت بتهذیب اخلاق، و تزکیه نفس، تدارک روانی و تحکیم مبانی ایمان و اعتقاد آنان بخداشناسی، حل عقده‌های روحی، تسکین‌ آلام درونی، ایجاد خوش بینی و امید بزندگی در آنان و سازگار کردن زندانیان با محیط اجتماعی آنان، تلاش و کوشش لازم را بنمایند. ماده ۸۳ ـ مربیان علمی ‌و حرفه ای و تربیتی زندان موظفند در اجرای برنامه های وزارتخانه‌های مربوطه با همکاری مسئولان امر نسبت به آموزش و پرورش و بالا بردن سطح اطلاعات و مهارت علمی‌ و فنی زندانیان در حد احتیاجات زندگی آنان کوشش‌های لازمه را بعمل آورده و وسائل تحصیلات آنان را با استفاده از کمکهای سازمانهای دولتی از هر حیث پیش بینی و فراهم سازند. ماده ۸۴ ـ روانشناسان تربیتی زندان مکلفند با همکاری مددکاران اجتماعی و استفاده از پرونده شناسائی شخصیت زندانیان ضمن اتخاذ روش تحلیل علل ناسازگاری و ناراحتیهای روانی آنان را مورد بررسی و امعان نظر قرار داده پس از گزارش نظرات خود بشورای طبقه بندی نسبت به مداوای آنان ممارست و اقدام لازم بعمل آورند و در صورت تشخیص بیماریهای حاد روانی بیمار را به روانپزشک معرفی نمایند. ماده ۸۵ ـ روانپزشک زندان موظف است با همکاری روانشناس تربیتی زندان نسبت به بستری کردن بیماران روانی و معالجه آنان اقدام نموده در صورتیکه عارضه بیماری آنان منجر بجنون یا اختلال مشاعر تشخیص شود مراتب را در اسرع وقت از طریق رئیس پزشکی قانونی به اطلاع مقامات قضائی رسانیده برای انتقال و معالجه آنان در محل مخصوص تدابیر شایسته و قانونی اتخاذ نماید. ماده ۸۶ ـ تعداد کارمندان و مأموران مراقب و انتظامی ‌و مربیان اخلاقی و متخصصین در زندانها و مؤسسات صنعتی و کشاورزی به تناسب موقعیت و احتیاجات محل و تعداد محکومین به پیشنهاد رؤسای زندانها و مؤسسات مذکور وسیله اداره کل زندانها تأمین خواهد شد. ماده ۸۷ ـ مؤسسات صنعتی و کشاورزی خارج زندان بر حسب موقعیت محلی و وسعت و مقتضیات دیگر به تشخیص رئیس مؤسسه دارای تعدادی مأمورین گشتی مجهز به بیسیم و وسائل ارتباطی و دوربین بوده و حامل اسلحه نمیباشند. ماده ۸۸ ـ مأمورین گشتی موظف هستند ضمن اجرای دستوراتیکه از طرف رئیس مؤسسه به آنان ابلاغ میشود در روز حداقل سه بار صبح و ظهر و عصر از زندانیان سرشماری و حضور و غیاب بعمل آورند و ضمن گشت زندانیان مشغول به کار را تحت نظر گرفته و از هرگونه تماس آنان با افراد خارج و یا خروجشان از محوطه مؤسسه یا فرار آنان جلوگیری کنند و در صورت بروز هر حادثه یا مشاهده‌ هر تخلف فوراً مراتب را به رئیس مؤسسه گزارش دهند. ماده ۸۹ ـ محکومان در طول اقامت در زندان و یا در مؤسسات صنعتی و کشاورزی و یا در مدت استفاده از روش نیمه آزادی از حیث تحولات حاصله در خصوصیات اخلاقی و تشخیص سلامت بدنی و روحی تحت مراقبت و بررسی متخصصین زندان یا مؤسسه مربوطه قرار دارند. ماده ۹۰ ـ در هر زندان یا مؤسسه صنعتی و کشاورزی ماهی یکبار کمیسیونی با شرکت رئیس و متخصصین زندان یا مؤسسه تشکیل میشود و خلاصه نظریات کمیسیون نسبت بزندانی در پرونده شخصیت هر فرد منعکس میگردد. ماده ۹۱ ـ رؤسای زندانها و مؤسسات صنعتی و کشاورزی مکلف هستند درصورت درخواست مقامات قضائی فوراً مستخرجه ای از پرونده شخصیت زندانی در مورد وضع رفتار و اخلاق او در طول اقامت در زندان یا مؤسسات صنعتی و کشاورزی و یا مدت استفاده از رژیم نیمه آزادی تهیه و ارسال نمایند. باب دوم ـ نوع و کیفیت کار زندانیان و چگونگی تقسیم درآمد کار آنان فصل اول ـ نوع و کیفیت کار زندانیان ماده ۹۲ ـ زندانیان پس از آزمایش‌های لازم، و تشخیص استعداد، و ذوق و تخصص آنان، به تصمیم شورای طبقه بندی با توجه به مقررات این آئین ‌نامه، در کارگاههای داخل زندان و مؤسسات صنعتی و کشاورزی داخل یا خارج زندان، بکار گمارده میشوند. تبصره ۱ ـ اشتغال بکار متهمان در بازداشتگاه برای کسب درآمد و تأمین مخارج خانواده منوط به تقاضای آنان و موافقت دادستان و تصویب شورای طبقه بندی است. تبصره ۲ ـ در مورد محکومان به حبس جنحه ای اشتغال بکار منوط به تقاضای محکوم و یا نظر دادگاه صادر کننده حکم میباشد. ماده ۹۳ ـ در حوزه قضائی هر شهرستان، بنگاهی بنام بنگاه تعاون و صنایع زندانیان مرکب از فرماندار، دادستان، رئیس شهربانی و رئیس زندان تشکیل میشود و طرز اداره آن طبق اساسنامه مورخ ۱۷/۷/۱۳۳۳ مصوب هیئت وزیران میباشد. تبصره ـ اعضاء بنگاه تعاون و صنایع زندانیان در تهران مرکب خواهد بود از دادستان شهرستان تهران، نماینده نخست وزیری و رؤسای ادارات انتظامی ‌وزارت کشور و شهربانی کشور و رئیس اداره زندانها یا نمایندگان آنان. ماده ۹۴ ـ وظائف بنگاه تعاون و صنایع زندانیان عبارتست از: ایجاد کار برای زندانیان، تقسیم دستمزد زندانیان بر طبق مقررات این آئین‌ نامه، تأمین وسائل رفاه و اعاشه خانواده زندانیان بی بضاعت، داد و ستد مواد اولیه و محصولات تولیدی زندانها و مؤسسات صنعتی و کشاورزی، اداره کارگاههای واقع در زندانها و مؤسسات صنعتی و کشاورزی ، اقدام به بهبود وضع آنها، ایجاد مؤسسات آموزشی و تفریحی و ورزشی و حرفه ای در زندانها و مؤسسات صنعتی و کشاورزی، تنظیم قرارداد با بخش خصوصی بمنظور ایجاد کار و تعیین دستمزد زندانی و بطور کلی تأمین احتیاجات کارگاهها و مؤسسات کشاورزی و فروش محصولات تولیدی. ماده ۹۵ ـ کارهای آموزشی و تولیدی در زندان عبارتند از:

ریسندگی. بافندگی. خیاطی. کفاشی. نجاری. فلزکاری. فرشبافی. زیلوبافی. حصیربافی. ‌الکترومکانیک. چاپ. تهیه وسائل فنی راهنمائی و شماره گذاری وسائط نقلیه. صنایع فنی و ساختمانی. کشاورزی. دامپروری و امثال آن. ماده ۹۶ ـ محکومان باید به حرفه‌هائی که مستلزم دیدن دوره‌های تعلیماتی برای کسب مهارت و تخصص باشد گمارده شوند تا در طول زمان بتوانند با طی مراحل مختلف آموزشی در رشته مخصوص به اخذ گواهینامه نائل آیند. ماده ۹۷ ـ زندانیان میتوانند با موافقت رئیس زندان در ساعات بیکاری و فراغت در آسایشگاه خود بکارهای هنری اشتغال داشته باشند. مواد اولیه و لوازم این نوع کارها بسرمایه بنگاه تعاون و صنایع زندانیان تهیه و در اختیار زندانی گذارده میشود و سرمایه از درآمد حاصله از فروش محصولات اینگونه فعالیتهای هنری وضع و با توافق قبلی زندانی یکربع از بقیه درآمد بسود صندوق بنگاه مذکور و باقیمانده آن بحساب پس انداز ثابت زندانی منظور خواهد شد. ماده ۹۸ ـ بمنظور تأمین مخارج تأسیس کارخانه‌ها و تهیه ماشین آلات مورد نیاز در زندانها برای اشتغال کامل زندانیان بکار و آموزش حرفه ای اعتبار لازم در بودجه عمومی‌ پیشنهاد میگردد و همچنین از کمکهای مندرج در اساسنامه انجمن حمایت زندانیان و اساسنامه بنگاه تعاون و صنایع زندانیان برای این منظور استفاده خواهد شد. ماده ۹۹ ـ در موقع انتقال زندانی به زندان یا مؤسسه دیگر باید در اسرع وقت حساب او با فروشگاه تصفیه و موجودی پس انداز بانکی و ذخیره بانکی زندانی بطور تفکیک به صندوق پس انداز بانک ملی محل اقامت جدید او حواله و موجودی هر حساب جداگانه به دفاتر جدید منتقل و سپرده شود. ماده ۱۰۰ ـ اگر محکومی ‌برخلاف مقررات این آئین‌ نامه از کارکردن خود داری نماید با نظر شورای انتظامی ‌تنبیه خواهد شد. فصل دوم ـ چگونگی تقسیم درآمد کار زندانیان ماده ۱۰۱ ـ پاداش کار روزانه زندانیان بتناسب درجه مهارت و کاردانی هر یک از آنان و نوع و میزان کاریکه انجام میدهند وسیله بنگاه تعاون و صنایع زندانیان تعیین میشود. ماده ۱۰۲ ـ انجام خدمات عمومی ‌و رفاهی مؤسسات صنعتی و کشاورزی و زندانها اعم از نظافت امکنه و محوطه داخلی و تمیز کردن مواد غذائی بطور نوبت کار بعهده زندانیان خواهد بود ولی آن عده از زندانیان که به تشخیص شورای طبقه بندی بطور مداوم باین نوع کارها گمارده میشوند مستحق دریافت دستمزد خواهند بود. تبصره ـ استفاده از زندانی در امور نگهبانی و انتظامی‌ زندان ممنوع است. ماده ۱۰۳ ـ مزد ماهیانه کار زندانی بشرح زیر تقسیم میگردد.

۱ ـ ۵۰% بحساب بانکی سرپرست عائله تحت تکفل زندانی واریز می گردد.

۲ ـ ۲۵% بحساب پس انداز ثابت بانکی زندانی واریز میشود که در موقع آزادی باو پرداخت گردد.

۳ ـ ۲۰% بخود زندانی برای مخارج ضروری پرداخت میشود.

۴ ـ ۵% برای بیمه حوادث ناشی از کار. تبصره ـ افزایش دستمزد و پرداخت هرگونه اضافه کار بزندانیان که در کارگاههای زندان کار میکنند با ذکر دلائل و نظریه رئیس کارخانه ها و حسابداری صنعتی زندان و جلب نظر بنگاه تعاون و صنایع زندانیان به پیشنهاد معاون فنی زندان موکول به موافقت شورای طبقه بندی میباشد. ماده ۱۰۴ ـ در صورتیکه زندانی فاقد عائله تحت تکفل باشد مبلغ ۵۰% دستمزد نیز بحساب پس انداز ثابت زندانی واریز میگردد. ماده ۱۰۵ ـ بنگاه تعاون و صنایع زندانیان موظف است کلیه زندانیان کارگر را در مقابل حوادث ناشی از کار بر طبق مقررات بیمه نزد یکی از شرکتهای بیمه دولتی بیمه نماید. ماده ۱۰۶ ـ پرداخت وجه حساب پس انداز ثابت زندانی هنگام آزادی موکول به ارائه تسویه حساب فروشگاه زندانی خواهد بود. ماده ۱۰۷ ـ کارخانه‌های زندانها و مؤسسات صنعتی و کشاورزی و بنگاه تعاون و صنایع زندانیان بایستی دارای دفاتر رسمی‌ زیر باشند:

دفتر روزانه، دفتر کل، دفتر درآمد، دفتر اموال، دفتر سفارشات، دفتر صندوق، دفتر دستمزد زندانیان، دفتر انبار، دفتر حساب درآمد و هزینه شخصی زندانیان، بمنظور تعیین و اعلام موجودی هفتگی پس انداز قابل برداشت آنها به فروشگاههای زندان. ماده ۱۰۸ ـ موقع انتقال زندانی بزندان یا مؤسسه دیگر باید در اسرع وقت حساب او با فروشگاه تسویه و موجودی پس انداز بانکی بصندوق پس انداز بانک ملی محل اقامت جدید او حواله شود. باب سوم ـ مقررات عمومی‌ فصل اول ـ طرز پذیرش و آشنا نمودن زندانیان تازه وارد به مقررات زندانها ماده ۱۰۹ ـ پذیرش زندانی از زمانی آغاز میگردد که بازداشتی یا محکوم بموجب برگ رسمی‌ بامضاء و مهر مقام صلاحیتدار صادر کننده قرار یا حکم، متضمن مشخصات کامل متهم یا محکوم شهرت، نام، نام پدر، سن، شماره شناسنامه، شغل، نوع جرم و اتهام یا محکومیت، نوع و میزان مجازات، شماره قرار یا حکم، تاریخ شروع بازداشت وسیله مأمور شناخته شده قبلی که باید کارت شناسائی رسمی ‌ملصق بعکس خود را ارائه دهد به بازداشتگاه یا زندان تحویل میگردد. ماده ۱۱۰ ـ هیچ فردی نباید زندانی شود مگر به دستور رسمی‌ مقامات صلاحیتدار قانونی. ماده ۱۱۱ ـ جلب و معرفی محکومان به زندانها از طریق اجرائیات دادسراها یا تحت نظارت دادیاران اجرای احکام وسیله مقامات انتظامی‌انجام میشود. محکومان کمیسیون تشدید مجازات وسیله مأموران آگاهی جلب و با احکام صادره به زندان تحویل میگردند. ماده ۱۱۲ ـ از هر زندانی به محض معرفی به اداره زندان تحت مراقبت مأمورانیکه او را بزندان آورده اند در قسمت تشخیص هویت انگشت نگاری و عکاسی میشود و پس از تنظیم دو برگ انگشت نگاری حاکی از تعیین پیشینه با ذکر شماره عکس زندانی بانضمام مدرک رسمی ‌بازداشت به دفتر زندان تسلیم میگردد. ذکر شماره عکس در کلیه مکاتبات مربوط به بازداشتیها و محکومان اضافه بر شماره کلاسه دفاتر ثبت کل و ثبت قرارها و محکومیتها اجباری است. ماده ۱۱۳ ـ در زندانها باید دفاتر ثبت کل حاوی نکات زیر صفحه بندی و بامضاء و مهر رئیس زندان رسیده و مشخصات زندانی به محض ورود و قبل از تحویل او بداخله زندان بشرح زیر در آن ثبت شود:

ـ ذکر هویت کامل بازداشتی یا محکوم، شهرت، نام، نام پدر، نام مستعار، وضع خانوادگی، جنسیت، مذهب، شغل، سن، میزان سواد، پیشینه کیفری، شماره عکس و علائم مخصوص بدنی، تابعیت.

- نوع جرم (اتهام یا محکومیت)

ـ نوع مجازات یا قرار.

ـ مدت محکومیت.

ـ تاریخ شروع بازداشت، تاریخ آزادی از زندان.

ـ شماره قرار یا حکم یا نامه رسیده.

ـ مرجع صدور قرار یا حکم یا نامه رسیده.

صحت انطباق مشخصات فوق با زندانی معرفی شده باید در ذیل نامه رسیده بامضاء آورنده نامه و خود زندانی تأیید و پس از ثبت مراتب در دفتر ثبت کل صحت آن بامضای زندانی معرفی شده در ستون آخر دفتر مذکور گواهی شود. ماده ۱۱۴ ـ پس از ثبت مشخصات کامل زندانی در دفتر (ثبت کل و ثبت قرارها و احکام و دفتر اسمی ‌و نماینده) برای هر زندانی به ترتیب شماره دائمی ‌عکس بدل پرونده تشکیل میشود. ماده ۱۱۵ ـ برای هر زندانی کارت شناسائی ملصق به عکس و همچنین کارت بایگانی به ترتیب حروف‌ الفباء تهیه و در ردیف مربوطه نگهداری میگردد. ماده ۱۱۶ ـ شماره مکاتبات اداری درباره زندانی باین شرح خواهد بود:

بازداشتیها ـ (شماره عکس، شماره ردیف بزه مورد اتهام، شماره مربوط به نوع بزه مورد اتهام، شماره ترتیب دفتر ثبت کل، علامت ممیزه زندان).

محکومان (شماره عکس، شماره ردیف بزه مورد اتهام، شماره مربوط به نوع بزه مورد اتهام، شماره ترتیب دفتر ثبت کل، علامت ممیزه زندان) و بایگانی پرونده‌ها به ترتیب شماره‌های مربوط به عکس دائم زندانیان انجام میشود. ماده ۱۱۷ ـ کلیه پرونده‌های زندانیان اعم از بازداشتی یا محکوم بایستی ملصق به عکس و حاوی برگ انگشت نگاری و شرح حال و خلاصه پیشنیه شخصی، خانوادگی و اجتماعی و کیفری آنها بامضای مدیر بایگانی زندان باشد. ماده ۱۱۸ ـ برای هر زندانی باید کارت شناسائی ملصق به عکس شامل مشخصات کامل او بشرح مندرج در ماده ۱۰۹ تهیه و در هرگونه نقل و انتقالی بعنوان معرف و مبین احوال شخصی زندانی مورد استناد و استفاده لازم قرار گیرد. ماده ۱۱۹ ـ رئیس زندان یا قائم مقام او مکلف است هر روز اول وقت اداری از زندانیان تازه وارد بازدید نموده و‌ الزام اجرای مقررات و مراعات نظم و انضباط را در محیط زندان و بازداشتگاه به آنها تفهیم و دفترچه راهنمائی مقررات و وظائف زندانیان را بین آنها توزیع نماید. فصل دوم ـ سر شماری و بازرسی دقیق زندانیان و اماکن زندانها ماده ۱۲۰ ـ در موقع پذیرش هر زندانی باید بازرسی دقیق از او بعمل آید. انجام بازرسی دقیق درباره زندانیانی که بهر عنوان از زندان خارج شده و مجدداً بازگشت داده میشوند همچنین بازرسی دقیق روزانه بهنگام خارج شدن آنها از آسایشگاه و موقع مراجعت از کار ‌الزامی ‌است. ماده ۱۲۱ ـ زندانیان باید دائماً تحت نظارت و مراقبت مسئولان انتظامی ‌و نگهبانان زندان بوده و از آنها حداقل روزی دو نوبت صبحها قبل از شروع ورزش و شبها موقع ورود به آسایشگاه سرشماری بعمل آید. ماده ۱۲۲ ـ محل کار و آسایشگاه و اشیاء زندانی را میتوان هر موقع بصلاحدید رئیس زندان یا قائم مقام او در حضور و یا غیاب زندانی بازرسی نمود. تمرد یا مقاومت در برابر مأموران بازرسی و سرپیچی از اجرای دستور آنان مستوجب تنبیهات انضباطی متمرد خواهد بود. ماده ۱۲۳ ـ برای حفظ آرامش و امنیت داخله زندان و بازداشتگاه باید حداقل ماهی یکبار کلیه اماکن زندان و بازداشتگاه و لوازم و اشیاء زندانیان وسیله گروهی مرکب از یکنفر افسر، یکنفر درجه دار و یکنفر پاسبان تحت تعلیم و نظارت رئیس زندان یا قائم مقام او بازرسی شده و با تنظیم صورتمجلس بامضای مأموران مربوطه گزارش انجام کار مرتباً در پوشه مخصوص بازرسی زندان یا بازداشتگاه بایگانی شود. ماده ۱۲۴ ـ در مورد کشف مواد و اشیاء و لوازم ممنوعه بایستی صورتمجلس تنظیمی ‌حاکی از چگونگی بدست آمدن مواد و اشیاء و لوازم مکشوفه بامضای متخلف مربوطه رسیده چنانچه ارتکاب عمل جزائی و قابل تعقیب کیفری باشد پرونده امر به دادسرا ارسال و به تخلف زندانی از نظر انتظامی‌ وسیله شورای انتظامی ‌زندان رسیدگی بعمل آید. فصل سوم ـ طرز نگهداری و حفاظت اسناد و البسه و لوازم شخصی زندانیان ماده ۱۲۵ ـ جزئیات و مشخصات کامل اشیاء و لوازم و ملبوس شخصی زندانیان و اسناد آنها از قبیل پول خارجی، چک، اسناد بانکی، دفترچه پس انداز بانکی، دفترچه بیمه، دفترچه انجام خدمت زیر پرچم گواهینامه رانندگی، کارت شناسائی و غیره با تعیین ارزش اسناد بهادار باید بهنگام ورود آنان به زندان یا بازداشتگاه در سه برگ صورتمجلس شده و در دفاتر نگهبانی و مسئول انبار زندان یا بازداشتگاه در حضور زندانی و افسر نگهبانی و مسئول انبار زندان یا بازداشتگاه در سه برگ صورتمجلس شده و در دفاتر نگهبانی و انبار ثبت گردیده. ملبوس زندانی پس از ضد عفونی شدن بانضمام اشیاء و اسناد و لوازم دیگر او در کیسه مخصوص لفاف شده شماره کیسه در برگ صورتمجلس تنظیمی ‌قید یک نسخه از آن به زندانی تحویل نسخه ثانی به انبار و نسخه سوم در پرونده زندانی بایگانی میشود. ماده ۱۲۶ ـ هر زندانی میتواند در اسرع وقت بوسائل ممکنه بیکی از نزدیکان مورد اعتماد خود اطلاع دهد که در زندان حضور یافته نسبت به تحویل اشیاء و لوازم و ملبوس شخصی او با حضور خود زندانی اقدام نماید. در هر نوبت صورتمجلس تحویل و تحول بایستی در دفاتر نگهبانی و انبار زندان یا بازداشتگاه ثبت شود. ماده ۱۲۷ ـ هرگاه زندانی کتباً تقاضا نماید که اشیاء و لوازم و ملبوس شخصی خود را وسیله پست سفارشی یا بوسائل مطمئن دیگر برای یکی از بستگان خویش ارسال دارد نسبت به بسته بندی و لاک و مهر آن با تنظیم صورتمجلس بامضای خود زندانی و افسرنگهبان و مسئول انبار حاوی مشخصات و جزئیات و تعداد محتویات بسته اقدام و هزینه بسته بندی و حمل آنرا باید زندانی شخصاً بپردازد. ماده ۱۲۸ ـ در صورتیکه زندانی نتواند شخص مطمئنی را برای تحویل دادن اسناد و اشیاء و لوازم قیمتی خود معرفی نماید تعیین تکلیف و محل و نحوه سپردن و نگهداری آن در محلی غیر از زندان از قبیل صندوق امانات پستی یا یکی از بانکها و غیره موکول بنظر دادیاران ناظر زندان خواهد بود. ماده ۱۲۹ ـ هنگام انتقال زندانی از هر زندان به زندان دیگر باید تشریفات تحویل و تحول و بسته بندی لوازم و اسناد و ملبوس و اشیاء دیگر او با تنظیم صورتمجلس و ثبت مراتب در دفاتر نگهبانی و انبار کاملا انجام شده در صورتیکه وزن بسته مربوطه بیش از ده کیلوگرم باشد پرداخت هزینه حمل اضافه بار در صورت استطاعت مالی بعهده خود زندانی خواهد بود. فصل چهارم ـ برنامه روزانه زندانیان ماده ۱۳۰ ـ برنامه روزانه زندانها بایستی بدون تبعیض و استثناء درباره کلیه آنها یکسان بموقع اجراء گذارده شود.

برنامه زندانها و بازداشتگاه ها از اردیبهشت تا شهریورماه (روزهای بلند):

روزهای عادی : ساعت ۴۵/۴ بیدار باش. استحمام. نظافت شخصی. تمیز و مرتب کردن آسایشگاه. پوشیدن لباس. نماز صبح به جماعت یا فرادی برای مسلمانان با رعایت و تطبیق وقت شرعی.

ساعت ۳۰/۶ سرشماری و ورزش. نیایش صبحگاهی بر افراشتن پرچم.

ساعت ۳۰/۷ صرف صبحانه.

ساعت ۸ تا۳۰/۱۱ کار در کارگاه. شرکت در کلاسهای آموزش علمی ‌و حرفه ای.

ساعت ۳۰/۱۱ تا ۳۰/۱۳ صرف ناهار و استراحت.

ساعت ۳۰/۱۳ نماز ظهر و عصر به جماعت یا فرادی برای مسلمانان.

ساعت ۱۴ تا ۱۷ کار در کارگاه. شرکت در کلاس آموزش علمی‌ و حرفه ای.

ساعت ۱۷ تا ۳۰/۱۷ دعای شامگاه و فرود آوردن پرچم.

ساعت ۳۰/۱۷ تا ۳۰/۱۸ تفریحات سالم، استماع سخنرانیهای اخلاقی و مذهبی، استفاده از کتابخانه و مکاتبه و نماز مغرب و عشاء بجماعت یا فرادی برای مسلمانان با تطبیق و رعایت وقت شرعی.

ساعت ۳۰/۱۸ تا ۴۵/۱۹ صرف شام.

ساعت ۴۵/۱۹ تا ۳۰/۲۰ سرشماری و ورود به آسایشگاه.

ساعت ۲۱ خاموشی و سکوت. ماده ۱۳۱ ـ برنامه زندانها از اردیبهشت ماه تا آخر شهریور ماه در روزهای تعطیل:

ساعت ۵ بیدار باش. نظافت شخصی. تمیز و مرتب کردن آسایشگاه. پوشیدن لباس و نماز صبح به جماعت یا افرادی برای مسلمانان با تطبیق و رعایت وقت شرعی.

ساعت ۳۰/۷ تا ۹ سرشماری. صرف صبحانه. نیایش صبحگاهی و برافراشتن پرچم.

ساعت ۹ تا ۳۰/۱۱ استحمام و انجام امور شخصی.

ساعت ۳۰/۱۱ تا ۱۳ صرف ناهار و استراحت.

ساعت ۱۳ تا ۱۴ نماز ظهر و عصر به جماعت یا فرادی برای مسلمانان و استماع وعظ و خطابه.

ساعت ۱۴ تا ۱۷ ملاقات با بستگان در حدود نصاب مقرره.

ساعت ۱۷ تا ۳۰/۱۷ دعای شامگاه و فرود آوردن پرچم.

ساعت ۳۰/۱۷ تا ۳۰/۱۸ تفریحات سالم. استماع سخنرانیهای اخلاقی و مذهبی. ادای نماز مغرب و عشاء به جماعت یا فرادی برای مسلمانان با تطبیق و رعایت وقت شرعی.

ساعت ۳۰/۱۸ تا ۴۵/۱۹ صرف شام.

ساعت ۴۵/۱۹ تا ۳۰/۲۰ سرشماری و ورود به آسایشگاه.

ساعت ۲۱ خاموشی و سکوت.

برنامه زندانها و بازداشتگاه ها از اول مهر ماه تا آخر فروردین ماه (روزهای نسبتاً کوتاه):

روزهای عادی بیدارباش ساعت ۱۵/۶ و روزهای تعطیل ساعت ۳۰/۶ فاصله بیدار باش تا ساعت ۸ انجام امور مذکور در برنامه روزهای بلند از بیداری تا ساعت ۸ از ساعت ۸ تا ساعت ۲۲ اجرای برنامه مزبور. پایان برنامه مزبور و خاموشی ساعت ۲۲ ماده ۱۳۲ ـ زندانیان مکلف به رعایت و اجرای مواد ۱۳۰ و ۱۳۱ این آئین ‌نامه‌هستند مگر بیمارانیکه در مراکز بهداشتی زندان بستری میشوند در اینصورت با صدور گواهی معذوریت از طرف رئیس بهداری زندان برای مدتیکه در گواهینامه تصریح میگردد از اجرای برنامه روزانه معاف خواهند بود. ادای نماز به جماعت یا فرادی فقط برای مسلمانان و اختیاری است. ماده ۱۳۳ ـ زندانی در ساعت کار و آموزش ملزم به حضور مرتب در کارگاهها و کلاسهای درس خواهد بود و حق خروج از آنجا را ندارد مگر با اجازه رئیس زندان، در کلاسهای درس و کارگاهها سیگار کشیدن ممنوع میباشد. ماده ۱۳۴ ـ بعنوان انگیزه تشویقی در موقع امتحانات زندانی میتواند با کسب اجازه کتبی از مسئول زندان تا ساعت ۲۴ با رعایت سکوت کامل و مشروط بعدم مزاحمت زندانیان دیگر از روشنائی استفاده نماید. ماده ۱۳۵ ـ پس از خاموشی (ساعت ۲۱ در برنامه روزهای بلند و ساعت ۲۲ در برنامه روزهای نسبتاً کوتاه) باید سکوت کامل در محوطه زندان حکمفرما باشد. در موقع کار و تحصیل و گردش و ورزش و تفریحات سالم و انجام وظائف جاریه رعایت نزاکت و ادب و احترام و متانت در گفتار و رفتار و کردار در همه جا و در تمام ساعات شبانه روز برای همه‌ الزامی ‌است. ماده ۱۳۶ ـ فریاد زدن و آواز خواندن به صدای بلند جر و بحث گفتگوهای سیاسی مشاجره و ارتکاب هر عمل فردی یا دسته جمعی که نظم و آرامش داخلی زندان را مختل سازد، صبحت و اشاره کردن و تماس گرفتن بهر نحوی از انحاء از پنجره‌های زندان با خارج مطلقاً ممنوع است. ماده ۱۳۷ ـ ساعات کار و استراحت زندانیان در مؤسسات صنعتی و کشاورزی داخل یا خارج زندان با توجه به موقعیت محل و نوع و کیفیت کار از طرف رئیس مؤسسه مربوطه تعیین و بموقع اجراء گذارده خواهد شد. فصل پنجم ـ اشیاء مجاز و ممنوعه زندانیان ماده ۱۳۸ ـ زندانیان در زندان مجاز هستند فقط از لوازم و اشیاء شخصی زیر استفاده نمایند:

- خمیر دندان و مسواک غیر فلزی

- جای صابون غیرفلزی و صابون و شامپو و ابر حمام

- شانه غیرفلزی

- ریش تراش باطری دار

- دو عدد دستمال

- دو عدد حوله کوچک

- دو جفت جوراب

- لباس زیر بنا به ضرورت بهداشتی

- نوشت افزار (کاغذ. پاکت. مداد. خودکار)

- آلبوم عکس خانوادگی

- حلقه نامزدی ماده ۱۳۹ ـ باستثنای لوازم نامبرده در ماده ۱۳۸ نگهداری و استفاده از اشیاء دیگر و وسائل چوبی و فلزی برنده و نوک تیز مانند چاقو. قیچی. تیغ. سوزن. مواد خوراکی. خواربار. لبنیات. تره بار. میوه جات. ترشی. مربا. نفت. بنزین و غیره در آسایشگاه که برخلاف اصول بهداشتی و انتظامی ‌زندانها است بکلی ممنوع میباشد. ماده ۱۴۰ ـ نگهداری اسناد و مجلات و کتب و روزنامه در آسایشگاه ممنوع است. زندانی فقط میتواند یک جلد کتاب و مجله و یک شماره روزنامه برای مطالعه در آسایشگاه خود نگهداری نماید. ماده ۱۴۱ ـ زندانی حق آوردن لوازم و ابزار کار از کارگاهها و آموزشگاهها را بداخل زندان یا بازداشتگاه ندارد. فصل ششم ـ روابط زندانی با مأموران زندان ماده ۱۴۲ ـ هر زندانی میتواند شفاهاً یا کتباً تقاضای ملاقات با رئیس زندان را بنماید. ماده ۱۴۳ ـ اعتراض، اعتصاب، شکایت و تقاضای ملاقاتهای دستجمعی زندانیان بکلی ممنوع است. ماده ۱۴۴ ـ هر زندانی بمحض اطلاع از وقوع حوادث و پیش آمدهای احتمالی سوء و اختلافات و کدورتهائی که احیاناً بین افراد زندانی بوجود میآید و اعمالی که بنحوی از انحاء بر خلاف مقررات آئین ‌نامه و نظامات داخلی زندانها در شرف تکوین است بایستی مراتب را سریعاً به افسر نگهبان یا بهر یک از مقامات مسئول زندان گزارش دهد. فصل هفتم ـ تشویق و تنبیه زندانیان ماده ۱۴۵ ـ تندخوئی. دشنام. ادای‌ الفاظ رکیک یا تنبیه بدنی زندانیان و اجرای تنبیهات خشن و مشقت بار و موهن و بکار بردن ادوات آهنی از قبیل کند و زنجیر و امثال آن که مغایر با حقوق بشر است در زندانها بکلی ممنوع است. استفاده از دستبند فقط در موارد زیر مجاز خواهد بود:

- برای جلوگیری از فرار زندانی (هنگام بازپرسی یا محاکمه برداشته میشود).

- بدستور رئیس زندان مشروط براینکه این محدودیت برای جلوگیری از ایذاء و آزار باشخاص یا صدمه به خود زندانی یا حیف و میل ساختن اموالی که در دسترس او است ضرورت داشته باشد. ماده ۱۴۶ ـ هرگاه زندانی در مدت اقامت در زندان مستمراً از خود حسن اخلاق و رفتار نشان دهد و در کارگاهها و آموزشگاههای زندان یا خارج زندان امتیازات تحصیلی و حرفه ای بدست آورد رئیس زندان میتواند بطریق زیر او را مورد تشویق قرار دهد و مراتب را در پرونده شخصیت زندانی منعکس نماید:

- اجازه مکاتبه بیش از آنچه در آئین‌ نامه تعیین شده است.

- اجازه شرکت در اجتماعات تفریحی زندان (سینما، مشاهده تلویزیون، نمایشات هنری، ورزشهای دستجمعی).

- اجازه دریافت کتب و لوازم تحصیلی مجاز اضافی از خارج.

- اجازه ملاقات خصوصی با نظر رئیس زندان.

- گماردن به کار بهتر در گارگاهها. ماده ۱۴۷ ـ هر زندانی که برخلاف مقررات این آئین ‌نامه و نظامات داخل زندانها اقدام نماید بدستور رئیس زندان در شورای انتظامی ‌زندان به تخلفات او رسیدگی پس از ثبوت تقصیر مطابق ماده ۱۵۱ تنبیه خواهد شد. ماده ۱۴۸ ـ اتخاذ تدابیر و تصمیمات انضباطی و تنبیهات درباره زندانیان بعهده شورای انتظامی‌ زندان یا مؤسسه صنعتی و کشاورزی است. ماده ۱۴۹ ـ شورای انتظامی‌ تشکیل میشود از رئیس یا قائم مقام زندان یا مؤسسه صنعتی و کشاورزی ـ دادیار ناظر زندان ـ مددکار اجتماعی ـ پزشک و روانشناس زندان. ماده ۱۵۰ ـ تا هنگام تشکیل جلسه شورای انتظامی ‌رئیس زندان میتواند به منظور حفظ نظم زندان حداکثر تا سه روز زندانی متخلف را در بازداشت انفرادی نگهداری نماید. ماده ۱۵۱ ـ شورای انتظامی ‌پس از رسیدگی و ثبوت تقصیر برحسب اهمیت تخلف به ترتیب زیر نوع و میزان تنبیه زندانی را تعیین خواهد نمود:

۱ ـ توبیخ شفاهی.

۲ـ حذف مکاتبه خصوصی با بستگان از یک هفته تا دو ماه.

۳ـ حذف ملاقات با بستگان از یکهفته تا دو ماه.

۴ـ محرومیت از غذای گرم حداکثر تا یکهفته در صورت تجویز پزشک.

۵ـ محرومیت از وسائل تفریحی تا یکماه و حذف مزایای اعطاء شده به زندانی.

۶ـ زندان انفرادی از یک روز ‌الی یکماه به تجویز پزشک و یا تغییر نوع زندان. تبصره ۱ ـ اعمال تنبیه اخیر موکول به پیشنهاد شورای انتظامی ‌و تأیید شورای طبقه بندی است. تبصره ۲ ـ پزشک زندان باید هر روز از زندانیانی که به زندان انفرادی اعزام شده اند بازدید و معاینه بعمل آورده و در حفظ سلامتی و تأمین بهداشت آنها مراقبت و تدابیر لازم بعمل آورد. ماده ۱۵۲ ـ شورای انتظامی‌ زندان پس از صدور رأی میتواند تنبیهات مقرره را کلا یا جزاً بمدت ششماه تعلیق نماید هرگاه در این مدت زندانی مرتکب تخلف یا جرم دیگری نگردد تنبیهات مذکور کان لم یکن فرض و از پرونده شخصیت مجرم حذف میگردد در غیر اینصورت یکی بعد از دیگری درباره او بموقع اجراء گذارده خواهد شد. ماده ۱۵۳ ـ رأی شورای انتظامی ‌زندان درباره تنبیه زندانیان بدستور رئیس زندان اجراء و صورتمجلس تنظیمی ‌حاکی از تعیین نوع تنبیه و اجرای آن در پرونده آنها درج و بایگانی میگردد هرگاه زندانی متخلف از تاریخ آخرین تخلف خود بمدت یکسال مرتکب تخلف یا جرم دیگری نشده و از خود مستمراً حسن اخلاق و رفتار نشان دهد آثار تبعی تنبیه مقرره منتفی و در غیر اینصورت در مواقع عفو و بخشودگی در جدول روحیه زندانی بعنوان منفی بودن امتیاز درباره اش منظور و محسوب خواهد شد. فصل هشتم ـ امور داخلی و عمومی ‌زندانیان بخش اول - پوشاک ماده ۱۵۴ ـ هر زندانی محکوم مکلف است بمحض ورود به زندان استحمام نموده لباس زندان بپوشد و در تمام مدت اقامت خود در زندان باید ملبس به لباس مخصوص زندانیان باشد. ماده ۱۵۵ ـ رنگ و شکل لباس زندانیان بشرح زیر میباشد:

بازداشتیها ـ بلوز و شلوار تابستانی و زمستانی برنگ طوسی سیر ساده.

محکومان ـ بلوز و شلوار تابستانی و زمستانی برنگ آبی سیر ساده.

معتادان - بلوز و شلوار تابستانی و زمستانی برنگ قهوای ساده

زنان ـ پیراهن و شلوار تابستانی و زمستانی در صورت اقتضا روسری برنگ نیلی روشن ساده.

جوانان (از ۱۹ تا ۲۵ سال) بلوز و شلوار تابستابی و زمستانی برنگ طوسی روشن ساده. ماده ۱۵۶ ـ لباس رسمی‌ زندان که بطور رایگان به زندانی داده میشود عبارتست از:

سالیانه دو دست زیرپوش پیراهن و زیر شلوار دو جفت جوراب یک جفت کفش راحتی و یک جفت کفش کار یک دستمال. یک حوله. درصورت اقتضا دو روسری برای زنان.

دو دست لباس تابستانی. شلوار و بلوز جلو باز یقه بسته و نازک برای مردها - پیراهن و شلوار برای زنها ماهانه یک بسته نوار بهداشتی و یک بسته پنبه برای مصرف بهداشتی (عادت ماهانه) هر زن زندانی.

مصرف بند شلوار و کمربند و کراوات و چادر در زندانها بکلی ممنوع است (استفاده از چادرنماز برای بانوان فقط در موقع خواندن نماز جایز خواهد بود).

بروی تکه های لباس زندانیان باید شماره مخصوص با مرکبی که رنگ آن پس از شستشو زائل نگردد نوشته شود که در کارگاههای لباسشوئی زندانها تفکیک و تحویل لباسها از روی این شماره بصاحبان آن امکان پذیر باشد. ماده ۱۵۷ ـ زندانیان با اجازه رئیس زندان میتوانند برحسب ضرورت بهداشتی مشروط بر اینکه در وضع و شکل لباس مخصوص زندان تغییری حاصل نشود از‌ البسه زیر شخصی یا لباسهای اضافی و کرست طبی استفاده نمایند. بخش دوم ـ مقررات آسایشگاه ماده ۱۵۸ ـ چنانچه مکان خواب در زندان انفرادی باشد درصورت امکان بهر زندانی یک اطاق با وسائل لازم داده میشود. هرگاه زندانیان بطور دستجمعی نگاهداری شوند باید منتهای کوشش و دقت را در انتخاب افراد یک گروه از حیث تناسب سن و جهات دیگر بخصوص در موقع خواب بعمل آورده مخصوصاً در شب سرکشی و نظارت بیشتری درباره آنها اعمال گردد. ماده ۱۵۹ ـ لوازم آسایشگاه برای هر زندانی عبارتست از:

تختخواب آهنی. تشک. بالش. دو تخته پتو. ملافه برای پتو و تشک و بالش (تغییر محل این لوازم در آسایشگاه بدلخواه زندانی ممنوع است). ماده ۱۶۰ ـ زندانیان مکلف اند در حفظ نظافت کامل و نگهداری لوازم زندان مراقبت کامل بعمل آورند. ماده ۱۶۱ ـ زندانی بهیچوجه حق روشن کردن آتش و استفاده از چراغهای خوراکپزی و نگهداری نفت و بنزین و سایر مواد محترقه و منفجره را در داخله زندان یا بازداشتگاه ندارد. ماده ۱۶۲ ـ میخ زدن یا نوشتن روی دیوارهای زندان یا بازداشتگاه. رسم و نقاشی و‌الصاق عکس و هرگونه نوشتجاتی در آسایشگاه ممنوع است نصب عکسهای خانوادگی یا عکسهای مجاز دیگر که بهر صورت استفاده از آنها را باید رئیس زندان اجازه دهد در قسمت مخصوص یا تابلوئی که بهمین منظور در آسایشگاه ممکن است نصب و اختصاص داده شود جایز خواهد بود. ماده ۱۶۳ ـ دست زدن زندانیان به سیم کشی و تغییر محل لوازم ‌الکتریکی یا تعویض آن بوسیله آنها در زندان و یا بازداشتگاه بکلی ممنوع است. ماده ۱۶۴ ـ زندانی باید هر روز صبح قبل از خروج از آسایشگاه نسبت به نظافت اطاق و لوازم آن و مرتب کردن رختخواب خود اقدام نماید. ماده ۱۶۵ ـ آویزان کردن لباس و لوازم شخصی در آسایشگاه ممنوع است و باید در اشکاف مخصوص و دور از انظار نگهداری شود. بخش سوم ـ تغذیه ماده ۱۶۶ ـ برنامه غذای زندانیان به تناسب فصول سال و احتیاجات اقلیمی‌ هر محل وسیله اداره زندانها تنظیم و پس از تصویب رئیس شهربانی کشور به زندانها ابلاغ میگردد ادارات حسابداری و کارپردازی شهربانی بر طبق برنامه تنظیمی ‌نسبت به تأمین اعتبار و تهیه و تحویل مواد اولیه و مرغوبی غذای زندانیان اقدام مینماید. ماده ۱۶۷ ـ غذای روزانه در سه وعده به ترتیب زیر به زندانیان داده میشود: صبحانه. ناهار. شام. اغذیه لازم که دارای مواد غذائی و درجه حرارت کافی باشد بر طبق برنامه های غذائی متناسب با فصول سال و شرایط آب و هوا در هر محل با چای و نان و آب آشامیدنی سالم در اختیار زندانیان گذاره میشود. در تهیه وسائل ضروری برای جلوگیری از فساد مواد اولیه و خواروبار تنظیف ظروف و محوطه آشپزخانه. گندزدائی کردن محل طبخ و صرف غذا باید از طرف مسئولان مربوطه اهتمام کافی و دائم بعمل آید. ماده ۱۶۸ ـ زندانیان باید غذای خود را در اطاق غذاخوری زندان صرف نمایند. ماده ۱۶۹ ـ زندانیان بیمار طبق برنامه و نظریه پزشک معالج در مدتی که برای آنها تعیین شده است از غذای مخصوص بهداری استفاده خواهند نمود. ماده ۱۷۰ ـ صبحانه زندانیان عبارتست از نان و پنیر و چای، ناهار و شام آنها شامل سبزیهای خشک یا تازه. برنج. سیب زمینی. پیاز. حبوبات. شیر. تخم مرغ و میوه فصل میباشد و در هفته حداقل سه بار بزندانی ناهار یا شام با گوشت داده میشود. ماده ۱۷۱ - لوازم اطاق غذاخوری برای هر زندانی عبارتست از بشقاب کاسه. لیوان پلاستیکی و قاشق. ماده ۱۷۲ ـ نظافت آشپزخانه، اطاق غذاخوری شستشو و خشک کردن ظروف و لوازم آن بدون تبعیض و استثناء بعهده عموم زندانیان میباشد. ماده ۱۷۳ ـ نوع غذا برای عموم زندانیان اعم از عادی سیاسی بازداشتی یا محکوم یکسان طبخ و توزیع میشود. بخش چهارم ـ ترتیب نگهداری وجوه زندانیان ماده ۱۷۴ ـ برای هر زندانی بمحض ورود بزندان بایستی وسیله بانک دفترچه حساب پس انداز صادر و وجوه نقدی و ارز خارجی زندانی پس از تبدیل به پول کشور بحساب شخصی او سپرده شود. موجودی حساب پس انداز زندانی کمتر از یکصد ریال نخواهد بود و پول قابل برداشت از حساب پس انداز شخصی هر زندانی از اضافه بر مبلغ یکصد ریال مذکور خواهد بود زندانی میتواند پس از آزادی از زندان تمام موجودی دفترچه حساب پس انداز خود را برداشت و استفاده نماید. ماده ۱۷۵ ـ زندانها و مؤسسات صنعتی و کشاورزی بهیچوجه حق وصول و ایصال وجوه شخصی یا سهام و مطالبات و بطور کلی مباشرت و دخالت در امور مالی خصوصی زندانیان را ندارند. ماده ۱۷۶ ـ زندانیان در موقع اقامت در زندان مجاز به نگهداری و داشتن پول نقد بیش از مبلغ پانصد ریال نمیباشند. بخش پنجم ـ مقررات خرید از فروشگاههای زندان ماده ۱۷۷ ـ در داخله زندانها به اندازه احتیاج با سرمایه بنگاه تعاون و صنایع زندانیان یا انجمن حمایت زندانیان فروشگاههای لازم تأسیس و رئیس زندان از نظر حفاظت و مسئولیتی که بر عهده دارد بر آنها نظارت خواهد داشت. ماده ۱۷۸ ـ تعیین مواد مجاز برای فروش در فروشگاههای با رئیس زندان است و تعیین نرخ مواد با انجمن حمایت زندانیان یا بنگاه تعاون و صنایع زندانیان است. ماده ۱۷۹ ـ فروش لوازم تجملی و خارجی و مشروبات ‌الکلی و مواد محرکه و دارو در فروشگاههای زندان بکلی ممنوع است. ماده ۱۸۰ ـ زندانی میتواند از فروشگاه زندان مواد مجاز و اشیاء کاغذ و لوازم بهداشتی خریداری کند. مگر اینکه بعلت تنبیه انضباطی یا دستور پزشک از این امتیاز محروم گردد. ماده ۱۸۱ ـ صورت ریز مواد و لوازم موجود نرخ رسمی ‌و روزانه آن بامضای مسئول امور فروشگاههای زندان باید در تابلوئی که بهمین منظور در مدخل فروشگاه نصب میشود در معرض دید و استفاده زندانیان گذارده شود. ماده ۱۸۲ ـ اجناس و لوازم فروشگاههای زندان باید از نوع واحد و به قیمت عادله بوده و نباید از نرخ فروش روزانه شرکتهای تعاونی مصرف تجاوز کند. فصل نهم ـ نظافت و بهداشت زندان بخش اول ـ نظافت داخلی زندان ماده ۱۸۳ ـ وضع امکنه زندان عموماً و آسایشگاه زندانیان خصوصاً باید منطبق با اصول بهداشتی باشد. ماده ۱۸۴ ـ کلیه امکنه زندان باید حداقل هر ماه یکبار ضد عفونی شود. مگر اینکه بعلت ظهور حشرات یا بروز اپیدمی ‌و اشاعه ویروس بیماریهای موسمی‌ و محلی ایجاب نماید زودتر از موعد مقرر نسبت به گندزدائی لوازم مربوطه و سمپاشی اطاقها در محوطه زندان اقدام شود. ماده ۱۸۵ ـ در کارگاهها و اماکنی که زندانیان در آن بکار اشتغال دارند باید پنچره‌ها به اندازه کافی وسیع باشد تا نور و هوای آزاد و کافی داخل شود و درصورت لزوم برای کار و مطالعه آنها نور مصنوعی فراهم گردد مجاری فاضل آب باید همیشه باز باشند و در رفع عفونت و آلودگی هوا در محوطه و امکنه زندانها مراقبت و اقدام لازم و دائم بعمل آید. ماده ۱۸۶ ـ گرمابه و مستراحها و دستشوئی زندان باید همیشه تمیز و نظیف باشند و باندازه کافی دوش سرد و گرم در دسترس زندانیان گذارده شود تا بتوانند در درجه حرارت متناسب با فصول سال حداقل در هفته یکبار استحمام نمایند. بخش دوم ـ نظافت و بهداشت شخصی زندانیان ماده ۱۸۷ (اصلاحی ۱۰ˏ۰۱ˏ۱۳۵۶) - بمنظور تأمین نظافت و بهداشت زندانیان در صورت لزوم به تشخیص رئیس زندان در هر مورد برای اصلاح موی سر و نظافت کامل و ملبس کردن به لباس مخصوص هر محکوم و هر متهم که قرار بازداشت او صادر شده یا بعلت عجز از دادن تأمین بیش از یکهفته از بازداشت او میگذرد اقدام میشود.باستثناء زندانیان سابقه دار که بلافاصله بعد از ورود بزندان اقدامات بهداشتی در مورد آنان ممکن خواهد بود. بخش سوم ـ وظائف بهداری زندان ماده ۱۸۸ ـ بهداری زندان مکلف است برای پیشگیری از سرایت بیماریهای واگیر مخصوصاً آمیزشی و سل اقدام و با استفاده از همکاری و کمکهای مالی و فنی انجمنها و ادارات تابعه وزارت بهداری نسبت به تهیه محل و دارو برای درمان کامل بیماران و معتادان به مواد مخدر و یا ‌الکل اهتمام نماید. ماده ۱۸۹ ـ از زندانی تازه وارد باید معاینه و آزمایشهای پزشکی (ادرار و خون و غیره اگر از نظر پزشکی منعی نباشد) بعمل آمده و ضمن گزارش نتیجه آن بشورای طبقه بندی برای اتخاذ تدابیر درمانی و تنظیم برنامه های لازم ارسال گردد و برگ آزمایش در پرونده زندانی بایگانی شود. ماده ۱۹۰ ـ هرگاه زندانی تازه وارد نسخه یا داروئی همراه داشته بایستی اخذ و در اختیار پزشک زندان گذارده شود. ماده ۱۹۱ ـ هر زندانی بمحض احساس کسالت جریان را به افسر نگهبان زندان اطلاع داده و با اخذ معرفی نامه به بهداری زندان مراجعه و دارو و دستورهای لازم را دریافت میدارد. ماده ۱۹۲ ـ زندانی باید در حضور پزشک یا پزشکیار داروی مورد احتیاج را مصرف نماید. نگهداری دارو در آسایشگاه مطلقاً ممنوع میباشد. ماده ۱۹۳ ـ پزشک زندان درصورت ضرورت زندانی بیمار را در بیمارستان زندان بستری خواهد کرد. ماده ۱۹۴ ـ صدور گواهی پزشکی بهر نحوی از انحاء بنا بدرخواست زندانی و یا خانواده او از طرف پزشک زندان بکلی ممنوع و انجام آن از اختیارات خاصه پزشکی قانونی میباشد. ماده ۱۹۵ ـ معالجه بیماریهای دهان و دندان زندانیان از وظائف بهداری زندان است و نسبت به تهیه دندانهای مصنوعی برای زندانیان بی بضاعت از انجمن حمایت زندانیان تقاضا میشود. ماده ۱۹۶ ـ عصا و دست و پای مصنوعی و چهارچرخه و وسائل لازم برای مفلوجان و معلولان و عینک مخصوص برای زندانیان بی بضاعت از طریق انجمن حمایت زندانیان تهیه میشود. ماده ۱۹۷ ـ تمارض زندانیان بهر نحوی از انحاء مستوجب تنبیه انضباطی خواهد بود. ماده ۱۹۸ ـ معتادان بمواد مخدر باید حداقل مدت پانزده روز در بهداری زندان قرنطینه و معالجه شده بعد از اقدامات درمانی ببازداشتگاه مربوطه اعزام شوند در مورد محکومان معتاد پس از معالجه جهت تعیین نوع زندان مراتب به مرکز پذیرش و تشخیص جهت اتخاذ تصمیم شورای طبقه بندی اعلام خواهد شد. ماده ۱۹۹ ـ در اجرای بند «و» ماده یک قانون تشکیل وزارت رفاه اجتماعی اداره زندان در مورد معالجه زندانیان معتاد به ‌الکل و مواد مخدر با وزارت رفاه اجتماعی تشریک مساعی خواهد نمود. ماده ۲۰۰ ـ بیماران روانی و مسلولین باید در بخشهای مربوط به بیماریهای روانی و آسایشگاه مسلولین زندان بستری و مجزا از سایر زندانیان نگهداری و معالجه شوند. ماده ۲۰۱ ـ در هر زندان باید حداقل یکنفر روانپزشک متخصص بیماریهای روانی. یکنفر پزشک عمومی‌ و یکنفر دندانپزشک و پزشکیار و پرستار کافی با تجهیزات و وسائل کمکهای اولیه فوری و درمانی و در زندان زنان یکنفر پزشک متخصص بیماریهای زنان همیشه آماده بکار باشند. ماده ۲۰۲ ـ رئیس بهداری زندان موظف است همه روزه اول وقت اداری از کلیه زندانیان بیمار که در بیمارستان زندان بستری هستند عیادت نموده پس از پرسش از وضعیت آنها و حصول اطمینان از حسن مراقبت پزشکان و پرستاران مربوطه نسبت به معالجه و تغذیه صحیح بیماران نظارت کامل و دائم بعمل آورد. فصل دهم ـ رابطه زندانی با خارج از زندان ماده ۲۰۳ ـ زندانی تحت نظارت کامل مجاز بداشتن ارتباط با بستگان و دوستان خود میباشد و این ارتباط به وسیله ملاقات و مکاتبه انجام می پذیرد. بخش اول ـ ملاقات زندانیان ماده ۲۰۴ ـ محل ملاقات عمومی ‌زندانیان در زندانهای بسته باید مجهز به دیوارهای شیشه ای نشکن و وسائل تلفن و لوازم ضد صوت باشد. ماده ۲۰۵ ـ زوج یا زوجه. پدر. مادر. فرزندان زندانی درصورت نبودن اشخاص مذکور یا عدم مراجعه آنان سایر بستگان زندانی و همچنین دوستان او حق دارند که لااقل هفته ای یکبار با زندانی ملاقات کنند، اجازه نامه ملاقات از طرف رئیس زندان صادر خواهد شد. ماده ۲۰۶ ـ زندانیان زندانهای نیمه باز و مؤسسات صنعتی و کشاورزی نیز میتوانند هفته ای یکبار با اشخاص مذکور در ماده فوق ملاقات نمایند. محل ملاقات این گروه از زندانیان در سالن پذیرائی که باین منظور اختصاص داده میشود انجام خواهد شد. در اینصورت حضور یک مأمور مراقب در مدت ملاقات ضروری است. تبصره - رئیس مؤسسه صنعتی و کشاورزی میتواند به زندانیان اجازه دهد که با زن و فرزندان خود بدون حضور مأمور مراقب بطور خصوصی ملاقات نمایند. ماده ۲۰۷ ـ علاوه بر رئیس زندان بازپرس یا جانشین بازپرس یا دادیار مأمور رسیدگی به اتهام متهم و دادستان شهرستان و دادستان استان و دادستان نظامی‌ درصورت تشخیص ضرورت امر میتوانند اجازه ملاقات بازندانی صادر نمایند. ماده ۲۰۸ ـ در صورتیکه ملاقات با متهمی‌ مخالف حسن جریان بازپرسی یا محاکمه باشد بازپرس یا دادستان میتوانند ملاقات با زندانی را ممنوع اعلام و از دادن اجازه ملاقات خودداری نمایند در اینصورت ملاقات با زندانی فقط با اجازه بازپرس مربوطه یا دادیار تحقیق یا دادستان امکان خواهد داشت ولی بمجرد شروع محاکمه وکیل مدافع شخص بازداشت شده حق خواهد داشت که با او ملاقات نماید و هیچیک از مأموران انتظامی‌ اداری قضائی نمیتوانند بهیچوجه از این ملاقات جلوگیری نمایند. ماده ۲۰۹ ـ ملاقات با محکومان دادگاههای نظامی ‌در صورتیکه دستور خاصی برای منع ملاقات آنها صادر شده باشد ممنوع است. ماده ۲۱۰ ـ وکلای دادگستری درصورت داشتن وکالت نامه رسمی ‌برای حفظ حقوق موکل زندانی خود هر موقع ضرورت ایجاب کند میتوانند در ساعات اداری بزندان مراجعه و با ارائه وکالت نامه رسمی‌ به افسر نگهبان در اطاق مخصوص و مجزا از اطاق ملاقات عمومی‌ در آنجا با موکلان خود ملاقات نمایند مشروط باینکه زندانی ممنوع ‌الملاقات نباشد که در اینصورت اجازه ملاقات باید از طرف بازپرس یا دادستان صادر شود در صورتیکه اطاق مخصوص برای ملاقات وکلاء مهیا نباشد این ملاقات در اطاق رئیس زندان صورت میگیرد. تبصره ـ کانون وکلا میتواند در هر زندان بهزینه خود با نظر اداره زندانها اطاقی جدا از محل ملاقات عمومی ‌مجهز به دیوار شیشه ای نشکن و وسائل تلفن و لوازم ضد صوت ساخته که برای ملاقات وکلاء دادگستری با موکلان زندانی آنها اختصاص داده شود. ماده ۲۱۱ ـ ملاقات بازپرس و دادستان در هر مورد که درخواست شود باید بدون حضور نگهبان انجام شود. ماده ۲۱۲ ـ ملاقات با متهمان سیاسی در محل مخصوصی با موافقت کتبی اداره اطلاعات شهربانی و بازپرس یا دادستان مربوطه بعمل میآید. ماده ۲۱۳ ـ مدت ملاقات هر زندانی با اشخاص مجاز حداقل بیست دقیقه در هر بار میباشد. ماده ۲۱۴ ـ در صورتیکه زندانی فاقد بستگان مذکور در ماده ۲۰۵ باشد با نظر رئیس زندان بیکی از دوستان صالح زندانی و یا بفرد صالح دیگری که ملاقات او در بهبود وضع روحی زندانی مؤثر باشد اجازه ملاقات داده میشود. تبصره ـ بعنوان پاداش حسن رفتار و خدمات زندانی رئیس زندان میتواند مدت ملاقات او را در هر نوبت حداکثر یکساعت تمدید کند. ماده ۲۱۵ ـ برنامه ملاقات عمومی ‌در هر زندان حداکثر سه روز در هفته میباشد ساعات آن به تناسب فصل سال و نیازمندیهای هر محل وسیله رئیس زندان با موافقت رئیس اداره زندانها تعیین و آگهی میشود. ماده ۲۱۶ ـ از زندانیان بیمار که در بیمارستان بستری ، و قادر بحرکت نیستند با نظر پزشک معالج در بهداری زندان ملاقات بعمل میآید. ماده ۲۱۷ ـ رد و بدل کردن نامه و پول و اشیاء بهر نحوی از انحاء بین ملاقات کننده و زندانی بکلی ممنوع میباشد مأمور ملاقات موظف به حفظ انتظام و انضباط کامل و اجرای دقیق ملاقات خواهد بود. ماده ۲۱۸ ـ ملاقات بیگانگان باید با حضور یکنفر مترجم انجام شود. ماده ۲۱۹ ـ ملاقات نمایندگان سیاسی و کنسولی با اتباع زندانی خود با اطلاع دادستان مربوطه و اجازه قبلی رئیس شهربانی در اطاق رئیس زندان و با حضور یکنفر مترجم انجام میشود. ماده ۲۲۰ ـ پناهندگان و افرادیکه کشور آنها در ایران نماینده سیاسی ندارند میتوانند با رعایت مقررات ماده ۲۱۹ با نماینده سیاسی و کنسولی دولتی که سرپرستی آنها را بعهده گرفته است ملاقات نمایند. ماده ۲۲۱ ـ در تمام مواردیکه شخص خارجی با زندانی ملاقات مینماید باید با حضور یکنفر نگهبان زندان این امر صورت گیرد و صحبت باید بدون نجوی و با صدای بلند باشد و اگر مأمور مسئول ملاقات موضوع مذاکره طرفین ملاقات را برخلاف مقررات و نظامات داخلی زندان تشخیص دهد باید به ملاقات خاتمه دهد و چگونگی امر را به رئیس زندان گزارش دهد. ماده ۲۲۲ ـ از ملاقات کنندگان عند اللزوم بهنگام ورود به محوطه زندان بازرسی دقیق بعمل میآید. بخش دوم ـ مکاتبات زندانیان ماده ۲۲۳ ـ زندانی میتواند حداکثر در هفته دو نامه بعنوان اشخاص و مقامات مشروحه زیر نوشته و بوسیله نامه رسانی زندانیان ارسال دارد.

الف ـ نامه سرگشاده به ‌همسر و فرزندان، پدر و مادر، برادر و خواهر، قیم قانونی و وکیل رسمی‌ خود.

ب ـ نامه سر گشاده بعنوان مقامات زیر:

مقام شامخ سلطنت ـ سازمان بازرسی شاهنشاهی ـ نخست وزیر ـ رؤسای دو مجلس سنا و شورایملی ـ وزیر دادگستری ـ رئیس شهربانی کشور ـ دادستان کل کشور ـ دادستانی انتظامی ‌قضات ـ دادستان ارتش ـ دادستان استان ـ دادستان شهرستان ـ دادستان دیوانکیفر دادیار یا بازپرس مربوطه ـ دادیار ناظر زندان رئیس اداره زندانها.

نویسنده نامه به مراجع رسمی ‌باید در حضور رئیس شعبه نامه رسانی یا افسر نگهبان زندان ذیل نامه را امضاء نموده علاوه بر امضاء انگشت زده صحت امضاء و آثار انگشتان وی وسیله یکی از مأموران مذکور ذیل همان نامه گواهی و به مهر شعبه ممهور گردد. ماده ۲۲۴ ـ در مواقع ضروری و فوق العاده زندانی میتواند با اجازه رئیس زندان با بستگان خود یا مقامات صلاحیتدار قانونی یا کسانیکه بنحوی از انحاء در تعلیم و تربیت و حل مشکلات شخصی و خانوادگی و اجتماعی او صالح و مؤثر باشند با رعایت مقررات مربوطه مکاتبه نماید. ماده ۲۲۵ ـ نامه‌های وارده و صادره باید وسیله رئیس زندان یا رئیس شعبه نامه رسانی زندانیان که بایستی از بین مأموران مجرب و مورد اعتماد زندان انتخاب شود دقیقاً بررسی مطالعه شده چنانچه نامه ای حاوی جملات زننده و مطالب مضره نباشد پس از امضاء و مهر شعبه مذکور بمقصد ارسال شود. ماده ۲۲۶ ـ هرگاه در نامه‌های وارده یا صادره مطالبی مفسده انگیز یا مخالف با نظامات زندان نوشته شده باشد مراتب به رئیس اداره زندانها گزارش شده بدستور او عین نامه ضبط در صورتیکه موضوع قابل تعقیب جزائی باشد عیناً برای اطلاع دادستان شهرستان محل فرستاه میشود. ماده ۲۲۷ ـ نامه‌هائی که دارای جنبه‌های سیاسی و خلاف نظم عمومی‌ و اخلاق حسنه و عفت عمومی ‌بوده و باعث هتک حرمت اشخاص شود یا متضمن‌ الفاظ رکیک و مستهجن و فحش و ناسزا و تهدید و یا تهمت و افترا باشد و همچنین عرضحال‌ های ناموجه و مکرری که درباره موضوعاتیکه قبلا مورد رسیدگی قرار گرفته است به منظور ایجاد مزاحمت نوشته شده باشد بدستور رئیس اداره زندانها ضبط میشود و نویسنده نامه با نظر شورای انتظامی‌ تنبیه شده عندالاقضاء تحت تعقیب جزائی قرار خواهد گرفت. ماده ۲۲۸ ـ متن نامه‌ها باید با خط خوانا و روشن نوشته شده و موضوع آن درباره بیان حقایق مربوط باوضاع و احوال خانوادگی و شخصی و جریان دعوی مربوطه به نویسنده نامه باشد. ماده ۲۲۹ ـ کلیه نامه‌های صادره باید در دفتر مخصوص ثبت و نام و نام خانوادگی و مشخصات کامل شماره قرار یا دادنامه، شماره زندانی، شماره آسایشگاه، نویسنده نامه و نشانی و عنوان گیرنده با خط خوانا روی پاکت نوشته شود تا در صورت برگشت آن با استفاده از مندرجات دفتر مذکور عینا به نویسنده نامه مسترد گردد. ماده ۲۳۰ ـ نامه‌هائی که بزبان خارجی نوشته میشود اگر در محل برای ترجمه و وارسی آن وسیله ای موجود نباشد بایستی عیناً به اداره زندانها ارسال گردد تا پس از بررسی‌های لازم چنانچه ارسال آن بمقصد بدون مانع باشد بزندان مربوطه اعاده شود. ماده ۲۳۱ ـ هر زندانی میتواند از فروشگاه زندان کاغذ و پاکت و کاربن و تمبر خریداری نماید. پس از نگارش و امضاء نامه نشانی و مشخصات گیرنده را روی پاکت نوشته پس از‌ الصاق تمبر پاکت را سرباز به رئیس شعبه نامه رسانی زندانیان تسلیم و رسید دریافت دارد. ماده ۲۳۲ ـ رئیس شعبه نامه رسانی زندانیان متن نامه را مطالعه و وارسی نموده چنانچه ارسال آن بمقصد بدون مانع باشد ذیل آنرا گواهی نموده و در پاکت تمبر شده را بسته و به باجه پست زندان تسلیم مینماید. ماده ۲۳۳ ـ نامه‌های رسیده از خارج باید در اسرع وقت وارسی شده و به گیرندگان آن تسلیم شود چنانچه گیرنده نامه قبلا از زندان آزاد شده باشد عین نامه بایستی به نشانی فرستنده آن برگشت داده شود. ماده ۲۳۴ ـ زندانیان اتباع خارجه میتوانند از طریق وزارت امور خارجه با نمایندگان سیاسی و کنسولی خود مکاتبه نمایند و نامه های آنها بایستی پس از وارسی بمقصد فرستاده شود. ماده ۲۳۵ ـ هر زندانی که بدون رعایت مقررات فوق مخفیانه مبادرت به مکاتبه و ارسال نامه بخارج از زندان نماید در شورای انتظامی‌ تحت تعقیب قرار خواهد گرفت. ماده ۲۳۶ ـ زندانی در مواقع فوری و اضطراری میتواند با موافقت رئیس زندان بهزینه شخصی بخانواده خود تلگراف نماید در اینصورت باید متن تلگراف را نوشته و امضاء کرده و به شعبه نامه رسانی تسلیم دارد که پس از وارسی متن آن عیناً به اداره پست و تلگراف فرستاده شود. ماده ۲۳۷ ـ مکالمه تلفنی زندانیان در داخله زندانها و یا خارج از زندان در مواقع ضروری با موافقت رئیس زندان مجاز میباشد. ماده ۲۳۸ ـ در صورتیکه زندانی از نحوه اجرای بازداشت یا حبس خود و یا هر امر دیگر از امور بازداشتگاه و زندان شکایت داشته باشد میتواند شکایت خود را با ذکر دلایل ضمن نامه سر بسته مستقیماً برئیس اداره زندانها اعلام نماید اداره زندان مکلف است نامه را به مراجع مربوطه ارسال دارد درباره اینگونه شکوائیه‌ها مقررات ماده ۲۲۵ مراعات نخواهد شد. ماده ۲۳۹ ـ زندانی میتواند در مواقع استراحت خود و شبها قبل از اعلام خاموشی نامه نگاری نماید. ماده ۲۴۰ ـ مکاتبه زندانیان بایستی روی کاغذ و پاکت مخصوص که بوسیله فروشگاه تعاونی زندان تهیه میشود بعمل آید نامه هائی که برخلاف مقررات این آئین ‌نامه تهیه شده باشد ضبط خواهد شد. ماده ۲۴۱ ـ ساعات توزیع و قبول نامه‌های زندانیان از ساعت ۱۱‌ الی ۱۴ میباشد جز در موارد اضطراری و وصول تلگراف. بخش سوم ـ طرز دریافت بسته و مواد خوراکی ماده ۲۴۲ ـ زندانی میتواند کتب تحصیلی و مذهبی و هر کتاب یا نشریه غیر مضر را پس از بررسی و اظهار نظر اداره اطلاعات شهربانی از طرف بستگان خود دریافت و مطالعه کند. ماده ۲۴۳ ـ هیچ زندانی مجاز نمیباشد در مدت اقامت خود در زندان از خارج لباس دریافت دارد مگر با اجازه رئیس زندان آنهم برحسب ضرورت بهداشتی یا ده روز قبل از موعد آزادی از زندان که در مورد اخیر لباس او باید به انبار تحویل شود تا هنگام خروج از زندان از آن استفاده نماید. بخش چهارم ـ تحکیم مبانی خانوادگی زندانیان ماده ۲۴۴ ـ برای تسهیل بازگشت زندانیان به زندگی عادی باید در حفظ روابط و علائق خانوادگی آنان اهتمام شود و عده لازم مددکار اجتماعی در زندانها استخدام میشوند تا دائماً با زندانی و خانواده او در تماس باشند و سعی کنند با جلب اعتماد طرفین در رفع مشکلات و تأمین احتیاجات درمانی و فرهنگی و اقتصادی خانواده و برقراری روابط حسنه و تحکیم رشته مودت و محبت بین آنها مؤثر و مفید واقع شوند. ماده ۲۴۵ ـ زندانی در موقع ورود به زندان باید یکنفر را بعنوان مشاور خانوادگی خود معرفی نماید که در صورت بروز هرگونه اتفاقی برای او در اسرع وقت وسیله رئیس زندان یا مددکار اجتماعی بمشاور مذکور اطلاع داده شود. ماده ۲۴۶ ـ تقاضای ازدواج یا طلاق زندانی به اطلاع دادستان محل میرسد. انجام عقد نکاح و طلاق تنظیم هر گونه سند معامله و قرارداد و تعهد که یکطرف آن زندانی باشد بایستی با اجازه دادستان در زندان وسیله سر دفتر اسناد رسمی‌ زندان با شرایط عادلانه تر از سایر دفاتر اسناد رسمی‌ انجام پذیرد. ماده ۲۴۷ ـ در مواردی از قبیل: مراسم ازدواج فرزندان، فوت بستگان سببی یا نسبی درجه اول یا ابتلاء آنان به بیماری که بعلت آن برای مدت طولانی قادر به حرکت نباشند رئیس زندان با موافقت دادیار ناظر زندان میتواند زندانی را تحت مراقبت مأمورین (عنداللزوم با لباس شخصی) بخارج از زندان اعزام دارد تا پس از ملاقات و پایان مراسم بزندان مراجعت نماید در هر صورت زندانی نمیتواند شب را در خارج از زندان بسر برد. تبصره ـ مدت ملاقات زندانی با بستگان بیمار خود و یا شرکت در مراسم ازدواج حداکثر دو ساعت است این اجازه بیش از یکبار در ماه داده نمیشود و در این مورد انتقال زندانی به خارج از حوزه شهربانی محل مجاز نیست. بخش پنجم ـ انتقال و اعزام و بدرقه زندانی ماده ۲۴۸ ـ رؤسای زندانها و مؤسسات صنعتی و کشاورزی موظف هستند هر دو ماه یکبار در صورت تقاضای محکوم و یا رأساً به تشخیص خود تغییر نوع زندان محکوم را برحسب پیشرفت در اصلاح وضع اخلاقی محکوم یا تنزل آن به مرکز پذیرش و تشخیص پیشنهاد کنند تا برای اتخاذ تصمیم در شورای طبقه بندی مطرح گردد. ماده ۲۴۹ ـ انتقال محکوم از زندان یک شهر به زندان شهر دیگر بنا به تقاضای او یا خانواده اش یا اظهانظر رئیس اداره زندانها و موافقت شورای طبقه بندی انجام می‌پذیرد. ماده ۲۵۰ ـ در هر مورد که نگهداری زندانی در زندان محلی مخالف مصالح آن شهرستان یا استان باشد با موافقت مقامات قضائی مربوطه و تعیین محل انتقال وسیله شورای طبقه بندی بحوزۂ قضائی دیگر منتقل میشود. ماده ۲۵۱ ـ اعزام و بدرقه‌ هر زندانی به دادگاه یا دادسرا باید وسیله دو نفر مأمور مراقب بنحویکه یکی بدون سلاح و دیگری مجهز به اسلحه کمری (مسلح و بضامن) باشد بترتیب زیر انجام شود:

- در مواقعیکه زندانی با وسائط نقلیه مخصوص زندان (خودرو زندانی بر) به دادگاهها و سایر مراجع اعزام میشود بایستی دو دست او در داخل اتومبیل وسیله دستبند مقید گردد.

- بمحض پیاده شدن از وسیله نقلیه مذکور یا مواقعیکه زندانی بدون وسیله نقلیه بدرقه میشود بایستی دست راست او بوسیله دستبند به دست چپ مأمور بدون سلاح مقید شود و مأمور دیگر که با اسلحه کمری مجهز است در فاصله دو قدمی ‌پشت سر او حرکت کند.

- در مواردیکه زندانی به دادگاه یا بدفتر کار سایر مراجع قضائی وارد میشود مأموران بدرقه و محافظان او نیز وارد آنجا خواهند شد و بدستور مقامات قضائی دستبند زندانی باز میشود و در صورتی که دستور خروج مأموران از اطاق صادر گردد به مسئولیت مقام دستور دهنده پس از امضاء اجازه نامه که نمونه اش منضم باین آئین نامه میباشد، مأموران بدرقه پشت در اتاق مراقب و محافظ زندانی خواهند بود. درصورت تشخیص رئیس زندان ممکن است از زدن دستبند بدست زندانی صرفنظر شود. ماده ۲۵۲ ـ در مواقع بدرقه زندانیان باید حتی المقدور آنها را از جای خلوت عبور داد و از توهین و سرزنش اشخاص در امان داشت. ماده ۲۵۳ ـ حتی الامکان باید ترتیبی اتخاذ شود که احتیاجات درمانی و بهداشتی زندانیان بیمار در داخل زندان بوسیله مؤسسات مسئول تأمین شود تا بانتقال زندانی به خارج از زندان نیازی نباشد. معهذا در موارد ضروری خروج زندانی از زندان برای معالجه بایستی با تأیید پزشک قانونی در صورت نبودن پزشک قانونی پزشک زندان و اجازه رئیس زندان و موافقت دادیار ناظر زندان باشد در موارد فوری زندانی بیمار بدستور پزشک زندان و اجازه رئیس زندان به بیمارستان اعزام میشود در اینصورت باید نظریه پزشک قانونی اخذ و بلافاصله گزارش امر جهت موافقت نزد دادیار ناظر زندان ارسال شود. ماده ۲۵۴ ـ هرگاه زندانی در زندان فوت کند باید فوری به دادسرای محل و پزشکی قانونی اعلام و پس از تشییع و دفن جنازه وجوه موجود و لوازم شخصی او با نظر دادیار ناظر زندان بر طبق صورتمجلس و رعایت نکات لازمه به ورثه قانونی مشارالیه تحویل و رسید اخذ گردد هرگاه متوفی بدون وارث باشد بایستی در اسرع وقت با نظر دادستان نسبت به تعیین تکلیف ماترک او اقدام شود. بخش ششم ـ روابط عمومی‌ ماده ۲۵۵ ـ زندانیان میتوانند از اخبار کشور بوسیله رادیوی عمومی ‌زندان و روزنامه‌های مجاز در داخله زندان اطلاع حاصل نمایند. ماده ۲۵۶ ـ در هر زندان بایستی نشریه ماهانه منتشر و اطلاعات مربوط به فعالیتهای اصلاحی و ارشادی زندانیان و مقررات انتظامی‌ زندان با درج مقالاتی که وسیله مربیان یا زندانیان تهیه میشود در آن منعکس شود. زندانی حق ندارد در ضمن مقالات خود کمکهای مادی یا انجام خدمتی را از مردم طلب نماید و مطالب مندرجه در نشریه داخلی زندان باید صرفاً واجد جنبه‌های اخلاقی و تربیتی و تفریحی و سرگرم کننده باشد. ماده ۲۵۷ ـ اجازه بازدید از زندان بدستور کتبی رئیس شهربانی فقط بکسانی داده میشود که در رشته‌های مربوط به علوم تربیتی و جزائی و علوم وابسته بزندانها تدریس یا تحقیق مینمایند یا آنهائی که در انجمنهای نیکوکاری مربوط به فعالیتهای آموزشی و اصلاحی زندانها عضویت دارند ورود با اسلحه سرد یا گرم در داخله زندانها عموماً ممنوع است. ماده ۲۵۸ ـ عکس برداشتن، رد و بدل کردن اشیاء و کاغذ، حمل ضبط صوت و مواد ممنوعه، دوربین عکاسی، تنظیم پرسشنامه نظائر آن برای بازدید کنندگان در موقع بازدید از مؤسسات داخلی زندانها مطلقاً ممنوع میباشد مگر اینکه از طرف رئیس شهربانی در موردی خاص اجازه صریح و کتبی صادر شده باشد. ماده ۲۵۹ ـ بازدید کنندگان باید قبلا کارت مخصوص بامضاء رئیس زندان اخذ و بهنگام ورود برگ شناسائی و اجازه نامه کتبی خود را بافسر نگهبان زندان ارائه دهند ساعت ورود و مشخصات کامل و علت بازدید و ساعت خروج آنها باید در دفتر مخصوص بازدید کنندگان ثبت گردد هر گاه بازدید کننده نظرات اصلاحی یا انتقادی داشته باشد نتیجه مشاهدات و استنباط و عقیده خود را در دفتر مزبور بخط خود نوشته و ذیل آنرا امضاء مینماید در اینصورت مراتب باید فوری برئیس شهربانی گزارش شود و از اینگونه‌ همکاریها و راهنمائیها در بهبود وضع زندانها حداکثر استفاده بعمل آید. ماده ۲۶۰ ـ تهیه خبر و انتشار شرح احوال و عکس زندانیان بطوریکه باعث شناسائی و رسوائی آنها شود ممنوع میباشد. فصل یازدهم ـ آموزش و پرورش زندانیان بخش اول ـ فعالیتهای آموزشی ماده ۲۶۱ ـ برای پیکار با بیسوادی و بالابردن سطح معلومات و جلوگیری از اتلاف وقت زندانیان بمنظور تدارک روانی و تقویت اراده و پرورش افکار و استعداد‌های نهفته در آنها در کلیه زندانها وسیله مؤسسات آموزش علمی‌ و حرفه ای دولتی و وابسته بدولت آموزشگاه‌هائی دائر میگردد تا زندانیان با تحصیل سواد و یاد گرفتن حرفه بتوانند پس از آزادی از زندان بزندگی شرافتمندانه گرائیده و وجود نافعی برای اجتماع خود باشند. ماده ۲۶۲ ـ زندانیان مکلفند در طول مدت اقامت خود در زندان طبق برنامه سازمان پیکار با بیسوادی به فرا گرفتن سواد و ادامه تحصیلات علمی ‌و حرفه ای مشغول باشند و بر اساس امکانات موجود شرکت افراد کمتر از ۳۰ سال در کلاسهای آموزش علمی‌ و حرفه ای الزامی‌ است. ماده ۲۶۳ ـ تدریس در آموزشگاههای علمی ‌و فنی زندانها وسیله وزارتخانه‌های مربوط یا مربیان علمی ‌و حرفه ای شایسته طبق برنامه رسمی ‌انجام میگیرد. ماده ۲۶۴ ـ آزمون سالیانه باید برابر برنامه رسمی ‌وزارتخانه‌های مربوط در داخله زندانها بعمل آید و به محصل هر کلاس گواهینامه رسمی ‌بدون اشاره به زندانی بودن او با انجام تشریفات خاص اعطاء میگردد. ماده ۲۶۵ ـ برای سازگار کردن وضع عمومی‌ زندانیان با محیط اجتماعی آنها بر حسب امکان وسائل ادامه تحصیلات متوسطه و عالی و دوره‌های تخصصی علمی‌ و حرفه ای و فنی برای علاقمندان بادامه تحصیل از طریق اجرای برنامه های عادی یا از طریق مکاتبه با رعایت مقررات مربوطه از طرف وزارتخانه ها و مؤسسات ذیربط در داخله زندان فراهم میگردد. ماده ۲۶۶ ـ پرداخت هزینه های مربوط به تحصیلات عالیه از طریق برنامه‌های عادی یا از طریق مکاتبه بعهده خود زندانی است اداره زندان مکلف است بهزینه زندانی کتب و وسائل لازم را تهیه کند و در اختیار دانشجوی علاقمند بادامه تحصیل بگذارد. ماده ۲۶۷ ـ امتحانات نهائی ابتدائی و متوسطه و عالی با نظارت مستقیم وزارتخانه‌ها و مؤسسات مربوط در داخل زندان انجام میشود. ماده ۲۶۸ ـ زندانی با موافقت رئیس زندان بعنوان فعالیتهای فردی و ممتاز اضافه بر اجرای برنامه های تحصیلی میتواند مطالعات دانشگاهی و فنی و تحقیقی خود را شخصاً در زندان انجام دهد و وسائل و لوازم مورد نیاز خود را با رعایت نظامات داخلی زندانها بهزینه شخصی وسیله مسئول برنامه‌های آموزشی زندان تدارک نماید. ماده ۲۶۹ ـ در هر زندان با جلب کمک و همکاری اداره فرهنگ و هنر محل کتابخانه مجهزی تأسیس و کتب علمی‌ و اخلاقی و درسی بحد لزوم برای مطالعه زندانیان تهیه میشود زندانیان میتوانند در ساعات مقرر در کتابخانه به مطالعه پرداخته و با اجازه و نظر کتابدار مربوطه یک جلد کتاب بمدت حداکثر یکهفته بطور امانت دریافت و با رعایت نظافت کامل پس از مطالعه بدون نقص آنرا عیناً به کتابخانه مسترد دارد. ماده ۲۷۰ ـ هر زندانی که نسبت به حفظ نظافت و یا برگشت بموقع کتاب امانی به کتابخانه مسامحه و غفلت یا تأخیر نماید برای مدت سه ماه از امانت گرفتن کتاب محروم خواهد شد. ماده ۲۷۱ ـ استفاده از مجلات هفتگی و روزنامه‌های مجاز فقط در کتابخانه زندان امکان پذیر خواهد بود. ماده ۲۷۲ ـ با جلب کمک و همکاری اداره آموزش و پرورش هر محل در هر زندان و سائل آموزش سمعی و بصری لازم برای آموزش و پرورش زندانیان تدارک و تأمین میگردد. بخش دوم ـ فعالیتهای مذهبی ماده ۲۷۳ ـ هنگام پذیرش زندانی باید مذهب رسمی ‌او در برگ پرسشنامه تنظیمی ‌ثبت شود. بمنظور تقویت و تحکیم مبانی مذهبی زندانیان بایستی در اجرای آداب و مراسم دینی مسلمانان و مذاهب رسمی ‌دیگر با جلب کمک سازمان اوقاف در زندانها مکان و وسیله و تسهیلات لازمه بحد کافی فراهم شود. ماده ۲۷۴ ـ هر زندانی درصورت لزوم میتواند کتباً تقاضا نماید رهبر مذهبی او در زندان حضور یافته و در اجرای آداب و مسائل مذهبی او را هدایت و ارشاد نماید ـ این تقاضا در صورت اقتضاء با موافقت رئیس زندان انجام خواهد شد. ماده ۲۷۵ ـ هر زندانی میتواند در آسایشگاه عمومی ‌و یا انفرادی خود یک جلد کتاب آسمانی. کتاب دعا. سجاده و مهر نماز نگهداری نموده و هنگام فراغت از کتب و لوازم مذکور استفاده نماید. بخش سوم ـ تربیت بدنی ماده ۲۷۶ ـ با جلب کمک و همکاری سازمان ترتیب بدنی و تفریحات سالم کشور بایستی در هر زندان وسائل ورزش و تربیت بدنی زندانیان از حیث تأمین کادر مربیان ورزشی و تدارک تالار سرپوشیده و زمین و وسائل لازم برای ورزشهای فردی و گروهی و تفریحات سالم آنها فراهم گردد. ماده ۲۷۷ ـ بمنظور بهداشت و سلامت جسم و روح زندانیان اجرای برنامه های روزانه ورزشی در زندانها برای عموم آنها اجباری است. ماده ۲۷۸ ـ زندانیان بترتیب و طبق برنامه ای که برای آنها تنظیم میشود بایستی روزانه یک ساعت ورزش و گردش و هوا خوری نموده و از آفتاب استفاده کنند. ماده ۲۷۹ ـ ورزشهای گروهی (والیبال. بسکتبال. پیک نیک. نرمش) برای زندانیانی که سن آنها کمتر از سی سال باشد مقدم بر سایر ورزشهاست. ماده ۲۸۰ ـ زندانی میتواند به پیشنهاد رئیس اداره زندان و موافقت رئیس شهربانی و مقامات قضائی با اجرای تشریفات قانونی و انتظامی‌ و موافقت سازمان تربیت بدنی در مسابقات قهرمانی خارج از زندان شرکت نماید. ماده ۲۸۱ ـ زندانیانی که در گروهها یا برنامه های روزانه ورزشی زندان شرکت مینمایند باید مقررات مربوط را کاملا مراعات نموده آموزش مربیان ورزش را دقیقاً بموقع اجراء گذارند. بخش چهارم ـ تفریحات سالم ماده ۲۸۲ ـ بمنظور پرورش افکار و استعداد‌های هنری زندانیان با جلب کمک همکاریهای وزارت فرهنگ و هنر در زندانها برنامه های نمایش ماهانه ترتیب داده میشود. کسانی در نمایش‌های زندان شرکت خواهند کرد که رئیس زندان از طرز کار و رفتار آنها رضایت کامل داشته باشد و صلاحیت اخلاقی آنها را تأیید نماید سازمانهای وابسته به وزارت فرهنگ و هنر در پیشرفت این برنامه ‌هنری و تعلیم موسیقی و سرودهای ملی بزندانیان نقش آموزنده خواهند داشت و در پیشبرد برنامه های اصلاحی زندانها تشریک مساعی خواهند نمود. ماده ۲۸۳ ـ نمایشنامه‌ها و مطالبی که وسیله زندانیان تهیه و نوشته میشود باید در شورای طبقه بندی با نظر رئیس زندان بررسی شده پس از تصویب نهائی رئیس شهربانی برای اجرای برنامه های مربوطه به نمایش یا تهیه فیلم مورد استفاده قرار گیرد. ماده ۲۸۴ ـ زندانیان خوش رفتار میتوانند با اجازه رئیس زندان در گروههای هنری زندان شرکت و فعالیت نمایند. ماده ۲۸۵ ـ با جلب کمک و همکاری ادارات و سازمانهای وابسته بوزارت فرهنگ و هنر باید ترتیب نمایش فیلمهای آموزنده و اخلاقی تحت نظر رئیس زندان هفته ای یکبار در تالار نمایش زندانها داده شود و وسائل لازم برای اجرای این برنامه فرهنگی و تفریحی در کلیه زندانها فراهم گردد. ماده ۲۸۶ ـ برای پرورش افکار و بالا بردن سطح معلومات زندانیان باید از طرف رئیس زندان از اشخاص صلاحیتدار استادان دانشگاه اعضاء انجمنهای نیکوکاری. قضات. وکلای دادگستری. دانشمندان و روحانیون دعوت بعمل آید که در زندان برنامه های سخنرانی در زمینه مسائل اخلاقی و تربیتی اجرا نمایند. ماده ۲۸۷ ـ زندانیان میتوانند در ساعات فراغت خود در تالار تفریحات سالم زندان با نظم و ترتیب خاص از برنامه های رادیو و تلویزیون استفاده نمایند. ماده ۲۸۸ ـ بازی شطرنج و حل جدول در تالار تفریحات سالم زندان برای زندانیان مجاز میباشد. فصل دوازدهم ـ مقررات مربوط به آزادی زندانیان بخش اول ـ آماده کردن زندانیان برای آزادی از زندان ماده ۲۸۹ ـ از جمله وظائف مهمه مددکاران اجتماعی زندان آماده نمودن زندانیان برای بازگشت به محیط خارج از زندان با شناخت روشهای صحیح زندگی است. مددکاران اجتماعی باید در ماههای آخر دوران محکومیت هر زندانی بکوشند برنامه سازگاری مددجوی خود را با زندگی اجتماعی عادی او تنظیم و با استفاده از جمیع امکانات موجود آنرا دقیقاً بموقع اجراء گذارند. ماده ۲۹۰ ـ رئیس دفتر زندان موظف است آخر هر هفته صورت محکومانی را که دو ماه به پایان محکومیت آنها باقی مانده است تهیه و بدفتر بخش مددکاران اجتماعی تسلیم دارد. مددکاران اجتماعی باید با کمک انجمن حمایت زندانیان و انجمنهای نیکوکاری و ادارات کاریابی و مشاغل وزارت کار و امور اجتماعی برای زندانیانی که مأوی و شغلی ندارند مسکن و کار تهیه نمایند و نیز باید وسیله انجمن حمایت زندانیان از آنها بمدت حداقل سه ماه پس از آزادی از زندان حمایتهای مادی و معنوی پیوسته و مؤثر بعمل آید. ماده ۲۹۱ ـ انجمنهای حمایت زندانیان برای زندانیان بیکار و بی جا قبل از آزادی آنها از زندان با تضمین احتیاطی و جلب اعتماد و همکاری مؤسسات خصوصی شغل و مسکن تهیه میکند و نسبت به حمایت و هدایت زندانیان آزاد شده اهتمام خواهد نمود. ماده ۲۹۲ ـ دو ماه قبل از موعد آزادی اتباع بیگانه از زندان باید مراتب کتباً از طریق وزارت امور خارجه به نمایندگان سیاسی و امور کنسولی کشور متبوع آنان اطلاع داده شود تا عند الاقتضا نسبت به تعیین وضع آنها بعد از خروج از زندان پیش بینی و اقدامات لازم بعمل آورند. ماده ۲۹۳ ـ زندانیان بیمار و بی بضاعت باید پس از آزادی از زندان بکمک انجمن حمایت زندانیان و وسیله مددکاران اجتماعی به بخشهای درمانی معرفی و با پیش بینی های قبلی وسائل بستری شدن و معالجه آنان در یکی از بیمارستانها فراهم شود. بخش دوم ـ مقررات آزادی ماده ۲۹۴ ـ نامه‌های مربوط به آزادی زندانیان باید در دایره اجرای احکام زندان دقیقاً بررسی و پس از ثبت در دفتر مخصوص و مربوط به آزادی بلافاصله به افسر نگهبان زندان ابلاغ شود. ماده ۲۹۵ ـ رئیس دایره اجرای احکام مکلف است یکهفته قبل از پایان مدت محکومیت زندانیان به پرونده آنها دقیقاً رسیدگی نموده با نظارت مستقیم دادیار ناظر زندانها برگ آزادی آنها را صادر و به افسر نگهبان تسلیم نماید. ماده ۲۹۶ ـ زندانی در موقع آزادی باید ‌البسه و لوازم دولتی را که‌ همراه خود دارد عیناً مسترد کند و با تسلیم رسید مربوطه وجوه نقدی و اسناد و اشیاء قیمتی و ‌البسه و لوازم شخصی و دفترچه‌های بانکی خود را که بهنگام ورود بزندان تحویل داده است طبق صورتمجلس‌های تنظیمی ‌موجود تحویل بگیرد و رسید بدهد. ماده ۲۹۷ ـ زندانی باید بموقع آزادی از زندان نشانی کامل اقامتگاه و محل سکونت و شماره تلفن خود را تعیین کند. ماده ۲۹۸ ـ رئیس هر زندان یا قائم مقام او مکلف است پرونده زندانیانی را که بحکم مقامات صلاحیتدار قانونی یا در انقضای مدت محکومیت بایستی از زندان آزاد شوند دقیقاً بررسی کند چنانچه از نظر سوابق موجود اشکالی بنظر نرسید بدون وقفه و تأخیر نسبت به آزادی آنها بر طبق سابقه و دستور رسیده اقدام نماید و پس از آزاد شدن زندانی ساعت و روز آزادی او بایستی در همان روز وسیله رئیس زندان کتباً به دادسرای مجری حکم یا دادگاه صادرکننده دستور اطلاع داده شود. ماده ۲۹۹ ـ در مورد زندانیان بی بضاعت که پس از آزادی از زندان میخواهند به موطن خود معاودت نمایند بایستی مددکاران اجتماعی پیش بینی‌های لازم بعمل آورده و به وسیله شهرداری محل موجبات اعزام آنها را بمقصد مورد نظر قبلا فراهم سازند و هزینه راه آنان نیز از طریق انجمن حمایت زندانیان یا شهرداری محل تأمین شود.

ماده ۳۰۰ ـ به پیشنهاد زندان هر محل انجمن حمایت زندانیان آن محل در جلسات مجمع عمومی‌ سالیانه خود نسبت بانتخاب اعضاء شوراهای همکاری از قبیل شورای خدمات و تدارک وسیله برای هدایت زندانیان آزاد شده اقدام میکند و در راه نیل بهدفهای اصلاحی و تربیتی و جلوگیری از بازگشت آنان بزندان مساعی لازم مبذول خواهد داشت به تقاضای انجمن حمایت زندانیان هر شهر در انجمنهای محلی نیز چنین شورائی تشکیل میگردد تا از اقدامات همه جانبه علاقمندان بخدمات اجتماعی نسبت به‌ هدایت و حمایت از زندانیان آزاد شده و جلوگیری از بازگشت مجدد آنها بزندان از طریق تهیه و سائل زندگی و اعاشه و کار برای آنان حداکثر استفاده بعمل آید.

ماده ۳۰۱ ـ بازرسی در زندانها و مؤسسات صنعتی و کشاورزی و نظارت در اجرای صحیح این آئین ‌نامه و ارشاد مأموران زندانها و مؤسسات صنعتی و کشاورزی در امور قضائی و رفع اشکالات آنان با دادستان شهرستان و در حوزه قضائی دادگاه بخش مستقل با قاضی آن دادگاه است. مسئولین و نگهبانان زندانها و مؤسسات صنعتی و کشاورزی مکلفند هر موقع که دادستان شهرستان یا قاضی دادگاه بخش مستقل ضروری بداند اشخاصی را که زندانی هستند معرفی نمایند و دفاتر مربوطه را در اختیار او قرار دهند. تبصره ـ در صورت ضرورت در امور مربوط به محکومان دادگاههای نظامی ‌و رسیدگی به شکایات آنان دادستان نظامی‌ یا نماینده او میتواند به زندانها و مؤسسات صنعتی و کشاورزی مراجعه و از نزدیک به خواسته‌ها و شکایات آنان رسیدگی نماید. وزیر دادگستری ـ صادق احمدی وزیر کشور ـ جمشید آموزگار فرم مربوط به ماده ۲۵۱

اینجانب....................... رئیس دادگاه/ دادستان. بازپرس. دادیار............ بمنظور انجام تحقیقات سری به ۱- .........................................................۲- .................................... مأموران بدرقه و مراقب زندانی شماره .................................... بنام .......................................... مورد پرونده کلاسه .............................. دستور خروج از جلسه دادگاه/شعبه................................................................. را صادر نمودم .

-امضاء

ساعت خروج....................................

ساعت ورود......................................

مأموران فقط پشت در اتاق رسیدگی مراقب و محافظ زندانی خواهند بود.