ضوابط و مقررات تأسیس مراکز، مؤسسات، کانونها و انجمنهای فرهنگی و نظارت بر فعالیت آنها (مصوب جلسۀ مورخ ۷۵/۶/۲۷ شورای مشترک کمیسیونهای شورای عالی انقلاب فرهنگی)
قانون مصوب ۱۳۷۵/۰۶/۲۷ رئیس جمهور و رئیس شورایعالی انقلاب فرهنگی
ضوابط و مقررات تأسیس مراکز، مؤسسات، کانونها و انجمنهای فرهنگی و نظارت بر فعالیت آنها (مصوب جلسۀ مورخ ۷۵/۶/۲۷ شورای مشترک کمیسیونهای شورای عالی انقلاب فرهنگی)
مصوب ۱۳۷۵,۰۶,۲۷
با اصلاحات و الحاقات بعدی
به استناد «اهداف و وظایف شورای عالی انقلاب فرهنگی» به ویژه بندهای ۲ و۳ و ۴ و تبصره بند ۳ از قسمت (ب) مصوبة مورخ ۵ /۱۲ /۶۴ شورای عالی به منظور تحقق اهداف و اجرای وظایف قانونی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی مصوب ۱۲ /۱۲ /۶۵ خصوصاً ۱۶ - ۱۷ – ۱۹ - ۲۲ - ۲۳ - ۲۴- ماده ۲ قانون، ضوابط و مقررات تأسیس مراکز، مؤسسات، کانونها و انجمنهای فرهنگی و نظارت بر فعالیت آنها بدین شرح تصویب می شود: فصل اول - کلیات و تعاریف ماده ۱ ـ مراکز، مؤسسات، کانونها و انجمنهای فرهنگی، تشکیلاتی است که با اهداف و مقاصد فرهنگی اعم از انتفاعی یا غیرانتفاعی (بر طبق ماده ۵۸۴ قانون تجارت و آئین نامه اصلاحی ثبت تشکیلات و مؤسسات غیرتجاری مصوب ۱۳۳۷) و بر اساس شرایط مندرج در این ضوابط به مسئولیت اشخاص حقیقی یا حقوقی اعم از دولتی، عمومی و خصوصی، افراد واجد شرایط برای فعالیت در یک یا چند قلمرو فرهنگی، هنری و سینمایی و مطبوعاتی با سرمایه ایرانی تشکیل می دهند و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی مجوز تأسیس، نظارت بر فعالیتها و انحلال آنها را صادر می کند. ماده ۲ ـ وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی بر طبق مقررات و شرایط مندرج در این ضوابط پس از بررسی صلاحیت مؤسس یا مؤسسان و مدیر یا مدیران مسئول و با توجه به اهداف و موضوعات فرهنگی مندرج در این اساسنامه آنها که مصادیق و قلمرو آن حسب مورد از سوی وزارتخانه مشخص خواهد شد نسبت به صدور مجوز تأسیس تصمیم خواهد گرفت. ماده ۳ - تأسیس مراکز فرهنگی اقلیت های دینی رسمی کشور در محدوده امور فرهنگی آن اقلیت نیز منوط به اخذ مجوز طبق این ضوابط است. ماده ۴ - تأسیس مراکز فرهنگی موضوع این ضوابط از طرف سفارت خانه های کشورهای خارجی و سازمانهای آزادیبخش یا اشخاص غیرایرانی با رعایت قوانین راجع به خارجیان مقیم ایران و تأیید وزارت امور خارجه طبق آئین نامه ای خواهد بود که به تصویب وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی می رسد. ماده ۵ - اهداف فرهنگی مصرح در اصول سیاست فرهنگی جمهوری اسلامی ایران الهام بخش فعالیتها و هدفهای پیش بینی شده در اساسنامة مراکز، مؤسسات و کانونها و انجمنهای فرهنگی است و این قبیل مراکز باید در اساسنامة تنظیمی به رعایت کامل قوانین و مقررات نظام جمهوری اسلامی ایران و ضوابط فرهنگی ملزم شوند و فعالیت آنها منافاتی با مبانی فرهنگ عمومی نداشته باشد. فصل دوم - شرایط مؤسسان و مدیرمسئول ماده ۶ - مؤسس یا مؤسسان و مدیرمسئول تشکیلات فرهنگی موضوع ماده ۱ باید واجد این شرایط باشند: ۱ - تابعیت جمهوری اسلامی ایران. بند ۲ (اصلاحی ۲۴ˏ۰۵ˏ۱۴۰۲) – نداشتن سوء پیشینه کیفری مؤثر به تأیید مراجع ذی ربط ۳ - محجور نبودن و عدم ورشکستگی به تقلب و تقصیر. بند ۴ (اصلاحی ۲۴ˏ۰۵ˏ۱۴۰۲) – دارا بودن ۲۲ سال سن بند ۵ (اصلاحی ۲۴ˏ۰۵ˏ۱۴۰۲) – انجام خدمت وظیفه عمومی و یا ارائه کارت معافیت دائم یا موقت از جمله معافیت تحصیلی و سایر معافیت های قانونی ۶ - داشتن امکانات کافی مناسب به تشخیص وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی. ۷ - داشتن مدرک کارشناسی یا معادل آن به تشخیص مراجع ذی ربط. ۸ - صلاحیت علمی و تخصصی یا تجارب کافی متناسب با موضوع (برای تقاضای مراکز تک منظوره). ۹ - داشتن ۶ ماه سابقه مؤثر فعالیت در مؤسسات و مراکز فرهنگی چند منظوره (برای متقاضی مراکز چند منظوره). ماده ۷ - کارگزاران نظام گذشته اعم از: نخست وزیران، وزیران، استانداران، امرای ارتش و شهربانی و ژاندارمری، رؤسای سازمانهای دولتی نمایندگان مجلسین، سفرا، فرمانداران، شهرداران، رؤسای انجمنهای شهر و شهرستان تهران و مراکز استانها و اعضای ساواک، رؤسای حزب رستاخیز در تهران و مراکز شهرستانها و استانها و وابستگان رژیم سابق که در فاصله زمانی پانزدهم خرداد ۱۳۴۲ تا بیست و دوم بهمن ۱۳۵۷ در آن مشاغل بوده و همچنین کسانی که در این مدت از طریق مطبوعات، رادیو، تلویزیون یا سخنرانی در اجتماعات، خدمتگزاران تبلیغاتی نظام گذشته بوده اند و همچنین توطئه گران و اقدام کنندگان علیه اسلام و جمهوری اسلامی ایران، از تأسیس مراکز فرهنگی موضوع این ضوابط محرومند. ماده ۸ - وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی با مصاحبه ها و بررسیهای لازم و کافی ظرف یک ماه درباره تأیید صلاحیت یا عدم پذیرش تقاضا اعلام نظر خواهد نمود و در صورت اعلام موافقت اصولی با تقاضا، مؤسس یا مؤسسان موظفند در مدت یکماه از تاریخ اعلام نسبت به ارائه اساسنامه و تحقق شرایط مندرج در آن که در این ضوابط به آن تصریح شده اقدام نمایند. ماده ۹ - مؤسس یا مؤسسان در قبال سیاستهای فرهنگی و خط مشی کلی و مدیر مسئول در قبال فعالیتها و امور اجرائی مرکز فرهنگی مسئولند و وظایف و مسئولیتهای هر یک باید به تفکیک اساسنامه پیشنهادی منظور شود. فصل سوم - شرایط و ضوابط مندرج در اساسنامه ماده ۱۰ - اساسنامة مرکز فرهنگی موضوع این آئین نامه باید واجد این نکات باشد: ۱ - ذکر اهداف فرهنگی و مصادیق فعالیتها و انطباق آنها با شرایط مندرج در این ضوابط و شیوه نامه های صادر شده در محدوده وظایف و اختیارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی. ۲ - ذکر نام و نوع فعالیت (غیرتجاری انتفاعی یا غیرانتفاعی) تابعیت و سرمایه و مدت فعالیت و التزامات قانونی مرکز فرهنگی. ۳ - ارکان و تشکیلات مرکز (مؤسس یا مؤسسان، هیئت مدیره و مدیرعامل یا مدیرمسئول، مجامع عمومی و نحوه تشکیل جلسات و رسمیت آنها و نصاب مقرر برای تصمیم گیری با تعیین حدود و وظایف و اختیارات و مسئولیتهای هر یک به تفکیک). ۴ - سرمایه اولیه و منابع تأمین درآمد و دارائی و وضع امور مالی و محاسباتی و نحوة تقسیم سود (در مورد مراکز انتفاعی) یا تخصیص درآمدها (در مورد مراکز غیرانتفاعی) و چگونگی تأمین هزینه ها و زیانهای احتمالی. ۵ - چگونگی اداره و عضوپذیری مراکز فرهنگی در آینده. ۶ - شرایط انحلال و تعیین تکلیف اموال مرکز فرهنگی پس از انحلال. ۷ - سایر شرایط و ضوابط با توجه به ضوابط و اهداف فرهنگی و بر اساس مقررات حاکم بر مؤسسات غیرتجاری که با مقاصد فرهنگی و در قلمرو یک یا چند فعالیت پیش بینی شده در ماده یک فعالیت می کنند. تبصره ۱ - اساسنامة پیشنهادی متضمن موارد یاد شده در مادة ۱۰ باید در دو نسخه تنظیم و به همراه صورت جلسات پس از امضا به تأیید وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی برسد. تبصره ۲ - در انجمنهای فرهنگی (ادبی، هنری) که نوع فعالیت آنها غیرانتفاعی است تعداد مؤسسان نباید از ۳ نفر کمتر باشد ولی در مؤسسات فرهنگی که در قلمرو یک فعالیت فرهنگی تأسیس می شوند رعایت این شرط الزامی نیست و مؤسسات و مراکز فرهنگی که در قلمرو دو فعالیت موضوع این ضوابط تأسیس می شوند تعداد مؤسسان نباید از تعداد فعالیتهای فرهنگی پیش بینی شده در اساسنامه آنها کمتر باشد. فصل چهارم - نحوة بررسی تقاضای تأسیس و نظارت بر مراکز فرهنگی و چگونگی رسیدگی به تخلفات ماده ۱۱ - به منظور بررسی تقاضاهای دریافتی و تحقیق و رسیدگی به صلاحیت متقاضیان و مدیران مسئول و صدور موافقت اصولی تأسیس مراکز فرهنگی و نظارت بر عملکرد آنها و نیز رسیدگی به موارد تخلف و تعلیق یا لغو جواز صادر شده هیأتی به تشخیص و تعیین وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی متشکل از افراد و مسئولان وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی تحت عنوان «هیأت رسیدگی به امور مراکز فرهنگی» تشکیل می شود. ۱ - وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی یا نمایندة تام الاختیار وزیر (رئیس هیأت). ۲ - معاونان امور فرهنگی، هنری، مطبوعاتی، سینمائی و سمعی و بصری و پژوهشی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی. ۳ - سه نفر از صاحبنظران امور هنری، فرهنگی و سینمائی به انتخاب وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی. ماده ۱۲ - اعضای هیأت با حکم وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی منصوب می شوند و مدت عضویت افراد منتخب ۲ سال و تجدید انتخاب آنان برای دوره های بعدی بلامانع است. ماده ۱۳ - جلسات هر ۱۵ روز یکبار تشکیل خواهد شد، دعوت از اعضاء و تنظیم دستور جلسه و تهیه صورت جلسات و امور اجرائی هیأت نسبت به پذیرش تقاضاها و بررسی مدارک و طرح شکایات را دبیر هیأت که وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی به این سمت منصوب می کند انجام خواهد داد و دبیرخانة هیأت به تعداد کافی کارمند دفتری و کارشناس امور حقوقی و فرهنگی خواهد داشت. تبصره - مصوبات با امضاء رئیس هیأت ابلاغ می شود. ماده ۱۴ - دبیر هیأت تقاضاهای دریافتی را پس از تکمیل مدارک در جلسات هیأت مطرح و نتایج را در صورتجلسات منعکس می کند و پس از امضای اعضاء و تصویب و تأیید وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، تصمیمات را رئیس هیأت ابلاغ خواهد کرد.
پروانة فعالیت مراکز، مؤسسات، کانونها و انجمنهای فرهنگی با امضای وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی صادر می شود. ماده ۱۵ - به تخلف ها در هیأت رسیدگی می شود و در صورت اثبات تخلف، حسب مورد مجازاتهای اخطار شفاهی یا کتبی، تعلیق جواز یا تعطیل موقت مرکز فرهنگی از ۳ ماه تا یکسال، تعطیل دائم و لغو مجوز، اعمال و توسط دبیر هیأت ابلاغ خواهد شد. تبصره - متقاضیانی که صلاحیتشان از سوی هیأت تأیید نشده یا مؤسسات فرهنگی که به علت ارتکاب تخلف به یکی از مجازاتهای پیش بینی شده در ماده ۱۶ (تعلیق و یا تعطیل موقت یا دائم مرکز فرهنگی) محکوم می شوند می توانند از تاریخ رؤیت تصمیم هیأت در مدت ۲۰ روز اعتراض خود را با ذکر دلایل و ارائه مدارک به وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی تسلیم کنند. رأی وزیر در ردّ اعتراض یا قبول آن قطعی و لازم الاجرا است. ماده ۱۶ - هرگاه عمل ارتکابی مرکز فرهنگی، عناوین تخلف و جرایم پیش بینی شده در قوانین مجازات اسلامی و سایر مقررات و قوانین جزائی کشوری را توأماً دارا باشد پس از بررسی پرونده موضوع به مراجع صالح قضائی احاله و تا صدور حکم قطعی از فعالیت مرکز فرهنگی جلوگیری خواهد شد. ماده ۱۷ - مراجع انتظامی ذی صلاح مکلفند به تقاضای وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی از ادامة فعالیت مراکز فرهنگی مذکور در مواد ۱۵ و ۱۶ بدون مجوز یا مراکزی که جواز آنها لغو شده جلوگیری کنند. فصل پنجم - مقررات عمومی ماده ۱۸ (جایگزین ۱۴۰۲/۰۵/۲۴) – عضویت در هیأت مؤسس، هیأت امناء و هیأت مدیره قائم به شخص است و مسئولیت مصرح آنها در اساسنامه به سایر اشخاص به استثنای اعطای نمایندگی از طریق وکالتنامه رسمی، قابل واگذاری و تفویض نخواهد بود. ماده ۱۹ (اصلاحی ۲۴ˏ۰۵ˏ۱۴۰۲) – نقل و انتقال سهم الشرکه که قبل از صدور نامه (با تأیید نهایی درخواست در سامانه) وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و همچنین اجاره و واگذاری مجوز و پروانه فعالیت، به هر طریق ممنوع است و هرگونه اقدام به چنین مواردی در صورت احراز؛ منجر به لغو دائمی پروانه فعالیت می شود. تبصره(الحاقی ۲۴ˏ۰۵ˏ۱۴۰۲) : دفاتر اسناد رسمی مکلفند قبل از تنظیم هرگونه سند رسمی انتقال از قبیل عقود صلح و وکالت و سایر قراردادهای واگذاری مجوز و پروانه فعالیت در خصوص مؤسسات و مراکز فرهنگی؛ نسبت به استعلام در خصوص بلامانع بودن این گونه نقل و انتقالات از مرجع صادرکننده مجوز، اقدام نمایند. ماده ۲۰(اصلاحی ۲۴ˏ۰۵ˏ۱۴۰۲) - هرگاه مدیر مسئول شرایط مندرج در ماده ۸ را از دست بدهد یا استعفاء دهد یا فوت شود مؤسس یا هیأت مؤسسان موظفند موضوع را به دبیرخانه هیأت گزارش دهند و در مدت ۲ماه فرد واجد شرایطی را به هیأت معرفی کنند. در غیر این صورت هیأت میتواند جواز صادرشده را معلق یا لغو کند. تبصره ۱(اصلاحی ۲۴ˏ۰۵ˏ۱۴۰۲) - تا زمانی که صلاحیت مدیر مسئول جدید به تأیید نرسیده مسئولیتهای او به عهده مؤسسان یا مؤسس خواهد بود. تبصره ۲(الحاقی ۲۴ˏ۰۵ˏ۱۴۰۲) - اعلام نظر هیأت مبنی بر تأیید یا ردّ مدیر جدید باید در مدت یک ماه از تاریخ معرفی مدیر مسئول جدید به مرکز فرهنگی ذیربط ابلاغ شود. ماده ۲۱(اصلاحی ۲۴ˏ۰۵ˏ۱۴۰۲) - مراکز فرهنگی موظفند با به کارگیری نامها و نشان های مناسبی که مرکز فرهنگی دیگری ثبت نکرده باشد، در تولیدات و انتشارات خود، نام مرکز، شماره ثبت و مجوز تأسیس و نشانی مرکز را در محل مناسبی درج کنند. ماده ۲۲(جایگزین ۱۴۰۲/۰۵/۲۴) - مراکز، مؤسسات، کانونها و انجمنهای در حال فعالیت و فاقد مجوز، موظفند از تاریخ تصویب این ضوابط در مدت ۶ماه وضع خود را با این مقررات تطبیق دهند. و مدارک لازم را همراه اساسنامة جدید طبق ضوابط و شرایط مندرج در ماده ۶ ارائه دهند و پس از تأیید و صدور مجوز جدید نسبت به ثبت آن اقدام کنند، در غیر این صورت با آنها طبق ماده ۱۷رفتار خواهد شد. تبصره (الحاقی ۲۴ˏ۰۵ˏ۱۴۰۲) - مؤسساتی که تا تصویب این ضوابط با نامها و نشان های معینی فعالیت داشته اند در ثبت اسامی و مشخصات خود اولویت دارند مشروط بر این که طبق مفاد مادة ۲۰ عمل کنند. ماده ۲۳ (اصلاحی ۲۴ˏ۰۵ˏ۱۴۰۲) - هر مرکز فرهنگی باید دفاتر محاسباتی مُهر و موم شده بر طبق قانون تهیه و مخارج و درآمدهای خود را در آن ثبت کند، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی هر وقت لازم بداند می تواند دفاتر مالی مراکز فرهنگی را بازرسی کند. ماده ۲۴(اصلاحی ۲۴ˏ۰۵ˏ۱۴۰۲) - مراکز فرهنگی پس از تأیید صلاحیت مؤسسان و مدیرمسئول و تصویب اساسنامه و صدور مجوز باید نسبت به ثبت آن بر طبق اساسنامه ای که به تأیید هیأت رسیده اقدام و نسخه ای از اساسنامه ممهور به مهر ادارة کل ثبت شرکتها و مؤسسات غیرتجاری را با ذکر شماره ثبت و به دبیرخانة هیأت تسلیم کنند و سازمان ثبت نیز موظف است نسبت به ثبت مراکز فرهنگی موضوع این ضوابط بر طبق اساسنامه مورد تأیید وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی اقدام نماید. تبصره ۱ (الحاقی ۲۴ˏ۰۵ˏ۱۴۰۲) - سازمان ثبت اسناد باید از ثبت مراکز، مؤسسات، کانونها و انجمنهای فرهنگی فاقد مجوز از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی خودداری نماید. تبصره ۲(الحاقی ۲۴ˏ۰۵ˏ۱۴۰۲) - هرگاه پس از صدور مجوز در مدت ۶ ماه نسبت به ثبت مراکز فرهنگی اقدامی نشود مجوز مرکز فرهنگی بی اعتبار می شود و با این قبیل مراکز ثبت نشده به عنوان فاقد مجوز برخورد قانونی خواهد شد. ماده ۲۵ (اصلاحی ۲۴ˏ۰۵ˏ۱۴۰۲) – آئین نامه و روشهای اجرائی این ضوابط نسبت به چگونگی تحقیقات و بررسی صلاحیت متقاضیان و وظایف دبیرخانه و نحوة عمل هیأت حسب مورد از سوی معاونتهای ذی ربط تهیه و پس از تنقیح و تدوین در هیأت موضوع ماده ۱۱ و تصویب وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی می شود. ماده ۲۶ (اصلاحی ۲۴ˏ۰۵ˏ۱۴۰۲) - وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی مأمور اجرای این ضوابط و مقررات است و از تاریخ تصویب آن، مقررات مغایر ملغی است و دربارة سایر مسائلی که در این ضوابط پیش بینی نشده با توجه به وظایف و اختیارات و مسئولیتهای وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به شرح مندرج در قانون اهداف و وظایف این وزارتخانه مصوب ۶۵/۱۲/۱۲ مجلس شورای اسلامی رفتار خواهد شد. ماده ۲۷ (الحاقی ۲۴ˏ۰۵ˏ۱۴۰۲) - وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی می تواند اجرای تمام یا قسمتی از این ضوابط را نسبت به مراکز فرهنگی که در قلمرو یک فعالیت فرهنگی تأسیس می شوند حسب مورد به معاونتهای ذی ربط یا ادارات کل ستادی یا اجرائی در تهران یا مراکز استانها محول و قسمتی از وظایف و اختیارات هیأت و دبیرخانة هیأت را به آنها تفویض کند. ماده ۲۸ (الحاقی ۲۴ˏ۰۵ˏ۱۴۰۲) - این ضوابط مشتمل بر ۵ فصل و ۲۶ ماده در جلسة مورخ ۷۵/۸ /۸ شورای عالی انقلاب فرهنگی به تأیید رسید و جایگزین ضوابط عام مصوب جلسات مورخ ۱/۲۲ و ۱۳ و ۱۳۶۷/۲/۲۰ شورای مشترک کمیسیونهای شورای عالی و مصوبه دویست و شصت و دومین جلسه مورخ۷۰/۸/۷ شورای عالی دربارة نحوة تشکیل و صدور مجوز تأسیس انجمنهای فرهنگی (ادبی، هنری) شد و هرگونه تغییری در آن منوط به پیشنهاد وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی و تصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی است. ماده واحده(الحاقی ۱۰ˏ۰۴ˏ۱۳۸۲) : مراکزی که بر اساس این ضوابط توسط اشخاص حقیقی یا حقوقی تأسیس شده اند و نوع فعالیت آنها مشابه یکدیگر می باشد می توانند اقدام به تأسیس مجموعه تشکیلات مرکزی با عنوان اتحادیه، مجمع، جامعه، انجمن و سایر عناوین مشابه در سطح استانی، منطقه ای یا کشوری نموده و بر اساس ضوابط از هیأت رسیدگی به امور مراکز فرهنگی مجوز فعالیت دریافت نمایند. تبصره ۱ (الحاقی ۱۰ˏ۰۴ˏ۱۳۸۲) ـ تأسیس هر یک از تشکیلات موضوع این ماده باید با درخواست مشترک حداقل یک پنجم مراکز دارای شرایط عضویت در آن صورت پذیرد. تبصره ۲ (الحاقی ۱۰ˏ۰۴ˏ۱۳۸۲) ـ نام تشکیلات باید بیانگر حوزه جغرافیایی و خصوصیات مشترک اعضاء باشد. تبصره ۳ (الحاقی ۱۰ˏ۰۴ˏ۱۳۸۲) ـ تشکیلات موضوع این ماده مجاز به فعالیت اقتصادی غیرمرتبط با امور فرهنگی و هنری نمی باشند. تبصره ۴ (الحاقی ۱۰ˏ۰۴ˏ۱۳۸۲) ـ هرگونه فعالیت سیاسی مراکز و یا تشکیلات مرکزی آنها منوط به اخذ مجوز رسمی از کمیسیون احزاب وزارت کشور می باشد.
اگر تجربهای در تفسیر یا اجرای این قانون دارید، دیدگاه حرفهای خود را در گفتمان منتشر کنید.