آیین ‌نامه اجرایی بند «ح» تبصره (۸) قانون بودجه سال ۱۴۰۲ کل کشور ( آیین ‌نامه اجرایی نحوه بهره‌ برداری از مصالح مازاد رودخانه ‌ای)

آیین ‌نامه اجرایی بند «ح» تبصره (۸) قانون بودجه سال ۱۴۰۲ کل کشور ( آیین ‌نامه اجرایی نحوه بهره‌ برداری از مصالح مازاد رودخانه ‌ای)

مصوب ۱۴۰۲,۰۴,۲۰

با اصلاحات و الحاقات بعدی

به پیوست آیین ‌نامه اجرایی بند «ح» تبصره (۸) قانون بودجه سال ۱۴۰۲ کل کشور تحت عنوان آیین ‌نامه اجرایی نحوه بهره‌ برداری از مصالح مازاد رودخانه ‌ای ابلاغ می‌ گردد. در اجرای این آیین‌ نامه، رعایت ملاحظات محیط زیستی و حقوق ذی‌ نفعان الزامی است.

با ابلاغ این آیین ‌نامه، دستورالعمل بند «ز» تبصره (۸) قانون بودجه سال ۱۴۰۱ کل کشور موضوع ابلاغیه شماره ۱۴۰۱/۲۱۲۷۰/۳۱/۱۰۰ مورخ ۱۴۰۱/۰۳/۲۱ ملغی می ‌گردد. علی اکبر محرابیان

آیین نامه اجرایی بند «ح» تبصره (۸) قانون بودجه سال ۱۴۰۲ کل کشور (نحوه بهره برداری از مصالح مازاد رودخانه ای) مقام تصویب کننده:وزیر نیرو

دریافت کنندگان سند:

- شرکت مادرتخصصی مدیریت منابع آب ایران

- شرکت های آب منطقه ای استان ها و شرکت سهامی سازمان آب و برق خوزستان

- دفتر فناوری اطلاعات، امنیت فضای مجازی و آمار وزارت نیرو

- دفتر توسعه مدیریت و تحول اداری وزارت نیرو

اسناد مرتبط:

- بندهای «ح» و «ط» تبصره (۸) قانون بودجه سال ۱۴۰۲ کل کشور(مصوب ۱۴۰۱)

- ماده (۲) قانون توزیع عادلانه آب و تبصره های ذیل آن(مصوب ۱۳۶۱)

- آیین نامه مربوط به بستر و حریم رودخانه ها، انهار، مسیل ها، مرداب ها، برکه های طبیعی و شبکه های آبرسانی، آبیاری و زهکشی (مصوب ۱۳۷۹ و اصلاحات و الحاقات بعدی آن)

- نظام فنی و اجرایی کشور

- دستورالعمل اجرایی بند «ز» تبصره (۸) قانون بودجه سال ۱۴۰۱ ابلاغی به شماره ۱۴۰۱/۲۱۲۷۰/۳۱/۱۰۰ مورخ ۱۴۰۱/۰۳/۲۱ وزیر نیرو فهرست مطالب

-مقدمه

۱

۱ - اهداف

۱

۲ – محدوده اجرا

۲

۳ – مسئولیت ها

۲

۴ - تعاریف

۲

۵ – دستور انجام کار

۴

۶ – اسناد پیوست

۹

۷ - بازنگری

۹

۸ – گردآورندگان سند

۹

۹ – کنترل سند

۱۰ مقدمه

بر اساس مفاد بند «ح» تبصره (۸) قانون بودجه سال ۱۴۰۲ کل کشور، به منظور پیشگیری و بازسازی خسارت ناشی از سیل و ساماندهی و لایروبی رودخانه ها به شرکت های آب منطقه ای استان ها و شرکت سهامی سازمان آب و برق خوزستان اجازه داده شده است بهره برداری از مصالح مازاد رودخانه ای را از طریق مزایده به پیمانکاران و بهره برداران شن و ماسه (با به کارگیری پیمانکاران دارای صلاحیت) به شرط واریز حقوق دولتی و رعایت ملاحظات محیط زیستی و حقوق ذی نفعان واگذار نمایند. درصورت وصول درآمد مازاد بر عملیات تعیین شده در قرارداد، منابع حاصله به حساب درآمد عمومی نزد خزانه داری کل کشور واریز و منابع حاصله در چهارچوب موافقتنامه متبادله با سازمان برنامه و بودجه کشور صرف سردهنه سازی و ساماندهی رودخانه های کشور می شود.

این آیین نامه در راستای اجرایی نمودن مفاد بندهای «ح» و «ط» تبصره (۸) قانون مذکور و به منظور تبیین شیوه انجام کار و مدل مالی متناظر، تهیه و تدوین شده است. ۱ - اهداف

مهم ترین اهداف اجرای این آیین نامه، موارد زیر می باشد:

- پیشگیری خسارات ناشی از سیل و ساماندهی و لایروبی رودخانه ها

- تسریع در بازسازی، جبران خسارت و ترمیم خرابی های ناشی از وقوع سیل و جلوگیری از افزایش خسارت

- تسریع در اجرای عملیات سردهنه سازی، ساماندهی، لایروبی و نیز آزادسازی مسیر رودخانه ها و مسیل ها به منظور کاهش خسارات ناشی از سیلاب

- جبران کسری بخشی از منابع اعتباری مورد نیاز طرح های مهندسی رودخانه

- نظام مند نمودن عملیات برداشت مصالح مازاد رودخانه ای و به حداقل رساندن خسارات ناشی از برداشت های غیراصولی ۲ - محدوده اجرا

محدوده اجرای این آیین نامه، شرکت های آب منطقه ای استان ها و شرکت سهامی سازمان آب و برق خوزستان می باشد. ۳ - مسئولیت ها

مدیران عامل شرکت های آب منطقه ای استان ها و شرکت سهامی سازمان آب و برق خوزستان مسئول اجرای این آیین نامه می باشند. مسئولیت نظارت بر حسن اجرای آیین نامه در شرکت های زیرمجموعه بر عهده رئیس حوضه های آبریز شرکت مادر و نظارت عالیه بر نحوه اجرای آیین نامه بر عهده مدیرعامل شرکت مادر می باشد. ۴ - تعاریف

دراین آیین نامه، اصطلاحات زیر در معانی مشروح زیر به کار می رود: ۱ – ۴ - شرکت مادر: شرکت مادرتخصصی مدیریت منابع آب ایران ۲ – ۴ - شرکت: شرکت های آب منطقه ای استان ها و شرکت سهامی سازمان آب و برق خوزستان ۳ – ۴ - سازمان: سازمان صنعت، معدن و تجارت استان ها ۴ – ۴ - قانون: قانون بودجه سال ۱۴۰۲ کل کشور ۵ – ۴ - بستر:آن قسمت از رودخانه، نهر یا مسیل است که در هر محل، با توجه به آمار هیدرولوژیک و داغاب و حداکثر طغیان با دوره برگشت ۲۵ ساله به وسیله وزارت نیرو یا شرکت های آب منطقه ای تعیین می شود ۶ – ۴ - مجوز برداشت: مجوزی که از طرف سازمان برای برداشت و حمل مصالح مازاد توسط پیمانکار یا بهره بردار شن وماسه صادر می شود. ۷ – ۴ - مصالح رودخانه ای: رسوبات حمل شده توسط جریان آب که در بستر رودخانه ها و مسیل ها و مخازن یا حوضچه های تأسیسات آبی مرتبط انباشته می شوند. ۸ – ۴ - مصالح مازاد: به میزان مصالح قابل برداشتِ مازاد بر نیاز عملیات ساماندهی رودخانه ها اطلاق می شود. ۹ – ۴ - حقوق دولتی: عبارت است از سهم دولت از اجازه برداشت هر واحد از مصالح مازاد که براساس قوانین موجود توسط سازمان دریافت می شود. ۱۰ – ۴ - پیمانکار: شرکت پیمانکاری دارای گواهی نامه صلاحیت از سازمان برنامه و بودجه کشور. ۱۱ – ۴ - بهره بردار شن و ماسه: شخص حقیقی یا حقوقی (اعم از دولتی، تعاونی و خصوصی) که دارای پروانه بهره برداری از سازمان باشد. ۱۲ – ۴ - آب بندان: حوضچه های خاکی ذخیره آب که به صورت طبیعی یا انسان ساخت (مصنوعی) روان آب رودخانه ها، مسیل ها و چشمه ها را ذخیره می کنند. ۱۳ – ۴ - رودخانه: مجرایی است طبیعی که آب به طور دائم یا فصلی در آن جریان داشته باشد. ۱۴ – ۴ - طرح مهندسی رودخانه: شامل هر یک از عملیات لایروبی، ساماندهی، دیواره سازی رودخانه ها، سازه های تثبیتی و سردهنه ها و نیز بازگشایی و آزادسازی بستر رودخانه ها. ۱۵ – ۴ - طرح مهندسی آب بندان: شامل طرح های لایروبی، ساماندهی، بهسازی، بازسازی و مرمت آب بندان ها و آبگیرها و کانال های منتهی به آن ها. ۱۶ – ۴ - مزایده: فرآیندی رقابتی بر اساس قوانین و مقررات جاری کشور، برای فروش کالا، خدمات یا حقوق متعلق به دولت که در آن، موضوع معامله به مزایده گری که بیشترین قیمت را پیشنهاد کرده باشد، واگذار می شود. ۵ – ضوابط اجرایی ۱ – ۵ - در طرح های مهندسی رودخانه ها موضوع این آیین نامه، باید حجم تقریبی مصالح مازاد، جزئیات اجرایی طرح، محدوده انجام کار و برداشت، برنامه زمانی اجرای عملیات و ماشین آلات مورد نیاز، توسط شرکت مشخص گردد و بر اساس آن نسبت به انتخاب پیمانکار و شروع عملیات اجرایی اقدام شود. تبصره ۱ - برآورد رقم پایه مزایده باید در چارچوب مدل مالی پیوست شماره (۱) این آیین نامه صورت پذیرد. تبصره ۲ - در اجرای طرح های مهندسی رودخانه که طبق برآورد شرکت، معادل ارزش ریالی مصالح مازاد موضوع این آیین نامه، به تنهایی، کفایت تأمین اعتباری پروژه وفق مدل مالی موضوع تبصره (۱) این بند را ننماید، معادل ارزش ریالی مذکور، می تواند به عنوان بخشی از منابع اعتباری پروژه های موردنظر در قالب موافقتنامه های استانی قرار گیرد. ۲ – ۵ - ضرورت دارد قبل از برگزاری مزایده، برای بررسی و ارزشیابی مواد معدنی موجود در مصالح قابل برداشت، شرکت نسبت به استعلام کتبی از سازمان مبادرت نماید. به منظور جلوگیری از وقفه در فرآیند برگزاری مزایده، عدم وصول نظر سازمان ظرف مدت دو هفته از تاریخ مکاتبه صورت گرفته به منظور هماهنگی، به منزله موافقت سازمان برای اقدامات بعدی وفق مفاد آیین نامه ابلاغی است. ۳ – ۵ - شرکت موظف است در چارچوب نظام فنی و اجرایی کشور و ضوابط و مقررات حاکم، پیمانکار یا بهره بردار (با به کارگیری پیمانکار دارای صلاحیت) را از طریق برگزاری مزایده انتخاب و نظارت های لازم را انجام دهد. تبصره ۱ - پس از برگزاری مزایده و تعیین برنده، اطلاعات مرتبط با حجم مصالح مازاد، محدوده و برنامه زمان بندی برداشت، برای صدور مجوز برداشت و اخذ حقوق دولتی مربوط به مصالح مازاد، توسط شرکت به سازمان اعلام می گردد. سازمان نیز مطابق ضوابط مربوطه، نظارت و کنترل لازم را برابر مجوزهای صادره در همکاری با شرکت به عمل آورد. تبصره ۲ - چنانچه با تشخیص شرکت، مشخص شود کار اجرایی فقط شامل عملیات لایروبی یا بازگشایی با برآورد ریالی تا سقف معاملات متوسط است، بهره بردار شن و ماسه دارای حسن سابقه و تجهیزات مرتبط می تواند در فرآیند مزایده شرکت نماید. ۴ – ۵ - صدور مجوز ترک تشریفات مزایده توسط کارگروه موضوع بند «ط» تبصره (۸) قانون، مستلزم تشخیص شرکت مبنی بر وجود پتانسیل مصالح مازاد، تأیید طرح مهندسی رودخانه و آب بندان و صلاحیت پیمانکار توسط شرکت و اجرای مفاد بند ۱ - ۵ این آیین نامه به عنوان پیش نیاز می باشد. دبیر کارگروه مذکور مدیرعامل شرکت است. شرکت می تواند به منظور تکمیل پروژه های نیمه تمام طرح های مهندسی رودخانه های مرتبط با جبران خسارت و ترمیم خرابی های ناشی از وقوع سیل و جلوگیری از افزایش خسارت که منابع اعتباری آنها کفایت اتمام پروژه را ننموده است، از ظرفیت بند ط تبصره ۸ قانون استفاده نماید. تبصره ۱ – مطابق بخش دوم بند «ط» تبصره (۸) قانون، واگذاری بهره برداری از مصالح مازاد رودخانه ای برای ساماندهی و لایروبی رودخانه مربوط، صرفاً در محدوده شهرها به شهرداری و وزارت راه و شهرسازی یا پیمانکاران معرفی شده آنان پس از تایید طرح و نقشه توسط شرکت از طریق ترک تشریفات مزایده، با رعایت مفاد قرارداد منعقده با شرکت در چارچوب ضوابط مندرج در این آیین نامه مجاز می باشد. تبصره ۲ - با توجه به عدم موضوعیت بند «ح» تبصره (۸) قانون برای بهره برداری از خاک مازاد آب بندان ها، در صورت استفاده از ظرفیت بخش اول بند (ط) برای بهره برداری از خاک مازاد آب بندان ها در قالب ترک تشریفات مزایده، تهیه مدل مالی و دستور انجام کار مطابق مفاد این آیین نامه می باشد. ۵ – ۵ - شرکت موظف است پس از تعیین و اعلام برنده مزایده در چارچوب نظام فنی و اجرایی کشور و با رعایت سایر مقررات جاری، قرارداد را با پیمانکار/بهره بردار شن و ماسه (با به کارگیری پیمانکار دارای صلاحیت) مبادله نماید. همچنین ضمن اتخاذ تمهیدات لازم و اخذ ضمانت نامه های مورد نیاز، صد درصد درآمد مازاد بر عملیات تعیین شده در قرارداد را به حساب درآمد عمومی نزد خزانه داری کل کشور واریز نماید. تبصره - شرکت موظف است گزارش پیشرفت فیزیکی و ریالی اقدامات صورت پذیرفته و رونوشت مکاتبات و اسناد واریزی به حساب مذکور را به صورت ماهانه برای اقدامات بعدی به شرکت مادر (حوضه های آبریز مرتبط) اعلام نماید. ۶ – ۵ - حوضه های آبریز ضمن تهیه و ابلاغ برنامه عملیاتی شرکت ها و نظارت بر اجرای برنامه های ابلاغی در محدوده حوضه آبریز مرتبط، مکلفند گزارش عملکرد مالی و عملیاتی این بند را به صورت ماهانه به معاونت امور تلفیق و تنظیم گری شرکت مادر ارسال نمایند. شرکت مادر هر سه ماه یکبار، طی مکاتبه ای با سازمان برنامه و بودجه کشور، نسبت به درخواست تخصیص صد در صد وجوه واریزی از این محل به تناسب پیشرفت عملیات اقدام و اعتبارات تخصیصی را در قالب سایر منابع طرح های متمرکز ملی یا ملی- استانی برای پروژه های طرح های مهندسی رودخانه هزینه نماید. ۷ – ۵ - چنانچه در اجرای قرارداد و با تأیید شرکت، میزان مصالح مازاد پیش بینی شده بنا به دلایلی محقق نگردد، شرکت مجاز است ضمن اطلاع به سازمان و رعایت تبصره ۱ ذیل بند (۳ - ۵)، از پتانسیل مصالح مازاد سایر رودخانه های استان با رعایت قوانین و مقررات مربوطه جبران نماید. به منظور نظارت بر میزان برداشت و کنترل حجم مصالح مازاد برداشت شده در قراردادهای منعقده، پیمانکار مکلف است حجم مصالح مازاد برداشتی را در هر مرحله به شرکت اعلام نماید. رسیدگی، کنترل و تدقیق حجم مصالح مازاد بر عهده شرکت می باشد.در ضمن نظارت شرکت نافی نظارت سازمان بر برداشت مطابق مجوزهای صادره توسط آن سازمان نمی باشد. ۸ – ۵ - در فرایند صدور مجوز ساماندهی و برداشت مصالح مازاد رودخانه ها، شرکت ملزم به رعایت ملاحظات محیط زیستی و حقوق ذینفعان و درصورت لزوم درج در قرارداد پیمانکار می باشد. ۹ – ۵ - ضمن تأکید بر اولویت دهی به هرگونه واگذاری بهره برداری از مصالح مازاد رودخانه ها در قالب مفاد بند «ح» تبصره (۸) قانون، برداشت مصالح مازاد توسط بهره برداران شن و ماسه معرفی شده سازمان، خارج از مفاد این آیین نامه و در چارچوب توافقنامه مبادله شده بین وزارت نیرو و وزارت صنعت، معدن و تجارت و رعایت قوانین و مقررات مربوطه، صرفاً در احجام محدود و با هدف تأمین نیاز بهره برداران دارای مجوز قانونی معرفی شده از سوی سازمان امکان پذیر می باشد و شرکت مکلف است درآمد حاصله از محل این بند را صرف طرح های مهندسی رودخانه های استان نماید. تبصره - شرکت موظف است علاوه بر گزارش تبصره ذیل بند (۵ – ۵)، گزارش عملکرد بند (۹ – ۵) را نیز به صورت ماهانه به شرکت مادر (حوضه های آبریز مرتبط) اعلام نماید. گردش کار ارائه شده در این بند، در شکل (۱) نمایش داده شده است. شکل (۱): گردش کار بهره برداری از مصالح مازاد رودخانه ای در قالب قرارداد مزایده ۶ - اسناد پیوست

شماره پیوست

-عنوان

تعداد صفحات

۱

مدل مالی

۱ ۷ - بازنگری سند

در صورت نیاز، هرگونه اصلاح و بازنگری در این آیین نامه، با تأیید معاون آب و آبفای وزیر نیرو انجام و ابلاغ خواهد شد. ۸ - کنترل سند

صدور سند:

£ سند با ضوابط آیین نامه تولید، بهره برداری و بازنگری اسناد اداری مطابقت دارد.

نام و نام خانوادگی کنترل کننده: مرتضی بخشایش

سمت: مدیر کل دفتر توسعه مدیریت و تحول اداری

مهر و امضا

دریافت سند و کنترل های لازم:

نام سازمان: تاریخ دریافت سند:

£ سند از نظر شکلی (تعداد اوراق، خوانایی و ...) کامل است.

£ سند در فرم های مربوطه ثبت گردید.

£ اسناد منسوخ و یا بی اعتبار مرتبط ابطال گردید.

نام و نام خانوادگی کنترل کننده: سمت:

مهر و امضا

بهره برداری:

نام واحد سازمانی:

£ دریافت سند تاریخ:

£ خاتمه دوره اجرا تاریخ:

نام و نام خانوادگی دریافت کننده: سمت:

مهر و امضا

ابطال سند:

این سند در تاریخ: به استناد: ابطال گردید.

نام و نام خانوادگی ابطال کننده: سمت:

مهر و امضا

۹ – گردآورندگان سند

سمت

نام و نام خانوادگی

ردیف

معاون آب و آبفا، رئیس هئیت مدیره و مدیر عامل شرکت مادر تخصصی مدیریت منابع آب ایران

محمد جوانبخت

۱

معاون تلفیق و تنظیم گری

علیرضا الماسوندی

۲

مشاور مدیرعامل

جواد حاجیانی بوشهریان

۳

مدیرکل دفتر حقوقی

حسین زمانی

۴

مدیرکل دفتر توسعه نظام های فنی، بهره برداری و دیسپاچینگ برقابی

تقی عبادی تازه کند

۵

رئیس گروه نظام های فنی- اجرایی

مرجان رفیعی

۶

رئیس گروه استانداردها، ضوابط و معیارهای فنی

مریم کرمی

۷

رئیس گروه نظامهای حفاظت، بهره برداری و کیفیت

فرشید فیض الهی

۸

-پیوست شماره (۱): مدل مالی

برای شفاف شدن مدل مالی موضوع این آیین نامه، معادل ارزش ریالی مصالح مازاد رودخانه ای از رابطه ذیل برآورد می شود:

(۱)

E=V×(F –A) -G

(۲)

E-D= رقم پایه مزایده

اقلام تاثیرگذار در تهیه مدل مالی

نحوه و مرجع محاسبه

D

هزینه اجرای طرح های مهندسی رودخانه و آب بندان

مطابق تعرفه و فهرست بها

A

حقوق دولتی پایه برای هر مترمکعب مصالح مازاد

سازمان

F

معادل ارزش ریالی هر مترمکعب مصالح مازاد

کارشناسی رسمی دادگستری

V

حجم مصالح مازاد برآورد شده بر حسب مترمکعب

شرکت

G

سایر هزینه های مرتبط(نظیر بیمه، مالیات، نظارت و تهیه نقشه توپوگرافی)

شرکت/ مشاور ذیصلاح

E

معادل ارزش ریالی مصالح مازاد

مستخرج از رابطه (۱)