آئین نامه اجرائی قانون اوقاف

آئین نامه اجرائی قانون اوقاف

مصوب ۱۳۵۵,۰۳,۱۷

با اصلاحات و الحاقات بعدی

هیئت وزیران در جلسه مورخ ۱۷ /۳ /۲۵۳۵ بنابه پیشنهاد شماره ۲۱۳۵ – ۲۲۳ – ۱۴ /ق مورخ ۱۲ /۷ /۲۵۳۴ سازمان اوقاف و باستناد ماده ۲۲ قانون اوقاف آئین نامه اجرائی قانون اوقاف را بشرح زیر تصویب نمودند: ماده ۱ – از لحاظ این آئین نامه تعاریف و عناوین و اصطلاحات مندرج در آن به شرح زیر است.

۱ – موقوفات عالی که متولی قانونی دارد و بر طبق مقررات و مدلول وقفنامه رقبات موقوفه را اداره می نمایند موقوفات غیرمتصرفی و در غیر اینصورت بعنوان موقات متصرفی سازمان اوقاف نامیده می شوند.

۲ – نظارت بر دو قسم است – اصطلاحی یا استصوابی

نظارت استصوابی آنست که اقدامات متولی با تصویب ناظر صورت گیرد و در غیر اینصورت نظارت اطلاعی خواهد بود.

۳ – اماکن مذهبی اسلامی – باماکنی اطلاق می شود که برای عبادت یا زیارت یا انجام مراسم مذهبی بوجود آمده و مالک مشخصی نداشته باشد. ماده ۲ – اداره اوقاف هر حوزه فقط امور مربوط بهمان حوزه را انجام خواهد داد ولی اداره تحقیق یک حوزه در صورت لزوم با پیشنهاد سازمان اوقاف و با تصویب شورایعالی می تواند بامور مربوط بتحقیق حوزه دیگر نیز رسیدگی نماید. تبصره - در صورتیکه رقبات یک موقوفه در حوزه های مختلف واقع شده باشد رسیدگی و حساب موقوفه در صلاحیت اداره اوقاف محل مصرف است و ادارات اوقاف محل وقوع رقبات موظفند با تشکیل پرونده های لازم بسایر امور موقوفه واقع در همان حوزه رسیدگی نمایند. چنانچه مصرف در چند محل مختلف باشد رسیدگی ببودجه و حساب موقوفه با اداره اوقاف اقامتگاه متولی خواهد بود و در غیر اینصورت و در مواردی که موقوفه متصرفی باشد تعیین محل رسیدگی با شورایعالی اوقاف است و ادارات اوقاف محل وقوع رقبات کماکان سایر امور متفرقه واقع در همان حوزه را برعهده خواهند داشت. ماده ۳ – سازمان اوقاف در کلیه اعمال متولیان و نظار ناشی از تولیت و نظارت موقوفات عام نظارت کامل دارد و میتواند نظارت خود را مستقیماً و یا بهرترتیبی که مقتضی بداند اعمال نماید. ماده ۴ – موقوفاتیکه درآمد آنها برای تعظیم شعایر اسلامی و امور تربیتی و فرهنگی و بهداشتی و معاونتهای عمومی و خیریه و نظایر آنها اختصاص دارد جزء موسسات عام المنفعه شناخته می شود. تبصره تشخیص مصادیق معاونتهای عمومی و نظایر آن در صورت بروز اختلاف با شعب تحقیق است. ماده ۵ – سازمان اوقاف موظف است بمنظور شناسائی کامل رقبات وقفی نسبت به تهیه شناسنامه آنها که حاوی اطلاعات لازم براساس آمار و داده های آماری باشد اقدام نماید و با تنظیم راهنما و جمع آوری و طبقه بندی اطلاعات جغرافیائی و اقتصادی و اجتماعی مورد استفاده قرار دهد. ماده ۶ – سازمان اوقاف موظف است در حفظ و نگهداری اسناد و مدارک مربوط به موقوفات کشور بنحو اطمینان بخشی اقدام نماید. ماده ۷ – سازمان اوقاف موظف است بمنظور ازدیاد درآمد و بهره وری موقوفات متصرفی با در نظر گرفتن نیات واقفان و برنامه های اجتماعی و توسعه اقتصادی کشور طرحهای لازم تهیه و با نظر شورایعالی اوقاف بموقع اجراء بگذارد. ماده ۸ – سازمان اوقاف مجاز است بمنظور ترویج معارف اسلامی دوره های لازم برای وعاظ و مبلغین اسلامی تشکیل دهد. ماده ۹ – سازمان اوقاف می تواند بمنظور توسعه روابط مذهبی بین ایران و سایر کشورهای مسلمان و مجامع اسلامی بین المللی برنامه هائی تنظیم و اجرا نماید و نیز کتب و نشریات مذهبی با کشورها و مجامع مذکور مبادله کند. ماده ۱۰ – بمنظور تشویق واقفان و نیکوکاران با مروقف و خیرات عمومی سازمان اوقاف می تواند لوحه مخصوصی تهیه و بترتیبی که شورایعالی اوقاف تصویب می نمایند بکسانیکه خدمت موثر در امور خیر انجام داده اند اعطاء کند. ماده ۱۱ – سازمان اوقاف می تواند بمنظور توسعه معارف اسلامی و تربیت محققین و علمای دینی از محل درآمد های موضوع ماده ۸ قانون اوقاف و وجوه بلامانع دیگر و پذیره های دریافتی مربوط بموقوفات با رعایت مقررات قانون اوقاف اقدام بتاسیس دانشگاه اسلامی و موسسات عالی علوم دینی بنماید. ماده ۱۲ – اداره کل تحقیق سازمان اوقاف وظایفی را که طبق قانون بر عهده دارد بوسیله شعب حقوقی و حسابرسی انجام خواهد داد. طرز تشکیل و رسیدگی و وظایف شعب تحقیق و هیئت تجدیدنظر بر طبق آئین نامه مربوط خواهد بود.

فصل دوم – وظایف متولیان ماده ۱۳ - متولی امین وقف است و موظف است باتوجه به قوانین موضوعه و مقررات مربوط، موقوفات تحت تولیت خود را طبق مدلول وقفنامه و با نظارت سازمان اوقاف اداره کند و در حفظ و نگهداری عین و منافع و حقوق موقوفه مجاهدت نماید. ماده ۱۴ – متولیان موظفند ظرف یکسال از تاریخ اجرای این آئین نامه نسبت به ثبت رقبات تحت تولیت خود مبادرت نمایند و همچنین در مورد اعتراض بر ثبت و اقامه دعوی در مراجع صالحه بمنظور دفاع از حقوق موقوفه در مواعد قانونی اقدام کنند. تبصره ۱ – متولیان موظفند موقع طرح دعوی یا اعتراض بر ثبت نسخه ای از اعتراض نامه یا دادخواست را در مقابل اخذ رسید باداره اوقاف مربوط تسلیم کنند. اداره اوقاف باید در این قبیل موارد برای حفظ حقوق موقوفه جریان دعوی را مستمراً مراقبت نماید. تبصره ۲ – ادارات اوقاف مکلفند در صورتیکه متولی نسبت بتقاضای ثبت و اعتراض بر ثبت و اقامه دعوی در مواعد قانونی بوظایف خود عمل ننماید برای حفظ حقوق وقف در موعد قانونی راساً نسبت موارد مذکور در حدود قانون اقدام کند. ماده ۱۵ - متولیان موظفند برای بهره برداری صحیح از رقبات موقوفه با رعایت قوانین مربوطه آنها را منفرداً یا مجموعاً با جلب نظر کارشناس رسمی و نظارت سازمان اوقاف و رعایت شرایط زیر از طریق مزایده باجاره واگذار نمایند.

الف – خسارات احتمالی حتی الامکان برعهده مستاجر باشد.

ب – از مستاجر باید ضامن معتبر و یا وثیقه مناسب برای تادیه حقوق موقوفه و تخلیه آن در پایان مدت اخذ شود.

ج – حق انتقال مورد اجاره از طرف مستاجر به غیر موکول بموافقت متولی و اداره اوقاف باشد.

د – مدت اجاره نباید بیش از ده سال باشد مگر با جلب موافقت شورای عالی اوقاف و این حکم در مورد موقوفات خاص نیز تسری دارد.

هـ - از پیشنهاد دهندگان برابر ده درصد مبلغ حداقل مزایده سپرده اخذ شود.

و – حداقل مال الاجاره بر اساس نظر کارشناس رسمی و بنرخ عادله روز و سایر شرایط لازم در آگهی مزایده قید گردد.

ز – اجاره نامه رسمی باشد و در مواردیکه تنظیم اجاره نامه رسمی میسر نیست برای مدت اجاره قرارداد تنظیم گردد. تبصره ۱ – نسبت باراضی مشمول بند ز ماده ۸ آئین نامه اصلاحات ارضی مصوب اول مرداد ماه (۱۳۴۳) ۲۵۲۳ و تبصره ۲ ماده واحده قانون تبدیل باحسن و واگذاری دهات و مزارع موقوفه بزارعین صاحب نسق و نیز در مورد رقباتیکه درآمد سالیانه آنها تا سی هزار ریال باشد مزایده الزامی نیست مشروط بر اینکه میزان اجاره از طرف کارشناس رسمی باتوجه به نرخ عادله روز تعیین شده باشد. تبصره ۲ – آگهی مزایده باید متضمن شرایط مذکور در ماده قبل و هر گونه اطلاعات لازم باشد و در یکی از روزنامه های کثیرالانتشار محلی منتشر شود. فاصله انتشار آگهی تا تاریخ قرائت پیشنهاد ها کمتراز پانزده روز و بیشتر از ۳۰ روز نخواهد بود. تبصره ۳ – در مورد تجدید اجاره رقباتیکه در تصرف مستاجر است آگهی باید سه ماه قبل از انقضای مدت اجاره منتشر گردد. ماده ۱۶ – در مورد موقوفاتیکه عرصتاً و اعیاناً وقف شده باشد اعطای حق تملک اعیان بمستاجر ممنوع است. درمورد استثنائی تملک اعیانی مستحدثه بوسیله مستاجر با تصویب شورایعالی اوقاف مجاز است و این حکم در مورد باغهای موقوفه نیز جاری است. ماده ۱۷ – اجاره اراضی و رقبات بلامعارض موقوفه که مورد نیاز سازمان های دولتی و موسسات وابسته به آن است با رعایت صلاح و غبطه وقف براساس نظر کارشناس رسمی و بر مبنای نرخ عادله روز بدون انجام مزایده مجاز است و در موارد دیگر در صورتیکه مصالح وقف ایجاب نماید با تصویب شورایعالی اوقاف و بر مبنای نظر کارشناس رسمی و بنرخ عادله روز انجام مزایده الزامی نخواهد بود. ماده ۱۸ – کمیسیون مزایده از مسئول اداره اوقاف، نماینده اداره امور اقتصادی و دارائی محل و متولی موقوفه تشکیل می شود. در صورتیکه موقوفه بدون متولی باشد نماینده دادستان شهرستان در جلسه شرکت خواهد نمود. تبصره ۱ - در مواردیکه پیشنهادی نرسد و یا پیشنهاد های رسیده بنظر کمیسیون مزایده مخالف مصالح وقف تشخیص داده شود مزایده یکبار دیگر تجدید می شود و در صورت تکرار وضعیت اولیه تکلیف امر بوسیله اکثریت اعضای کمیسیون مذکور تعیین خواهدشد. تبصره ۲ – در صورتیکه واگذاری اجاره موقوفه بدلایل موجهی میسر نگردد تا زمانیکه رفع محظور نشده است موقوفه بر مبنای نظر کارشناس و با نظارت اداره اوقاف توسط متولی یا قائم او بطور امانی مورد بهره برداری قرار خواهد گرفت. تبصره ۳ – در مورد آن قسمت از باغات موقوفه که فروش سر درختی آنهااز طریق دید بحال موقوفه مفید باشد می توان مدت اجاره را منحصر بفصل و مزایده را بر طبق عرف و عادات محل و با نظر کارشناس بطور حضوری انجام داد. ماده ۱۹ – در صورت تساوی مفاد دو یا چند پیشنهاد برنده مزایده با نظر اکثریت اشخاص مذکور در ماده فوق تعیین خواهد شد. ماده ۲۰ – متولی موظف است نسبت بوصول مطالبات موقوفه بموقع اقدام کند و نیز برای روشن کردن وضع دستور پرداختهای اصلاحات ارضی مربوط به وقوفات مزروعی و تحصیل مرتب اصل و بهره قانونی آنها از بانک اقدام نماید. ماده ۲۱ – وجوه حاصل از ضبط سپرده های مزایده موقوفات و اماکن مذهبی بر طبق مدلول ماده ۱۱ این آئین نامه بمصرف خواهد رسید. ماده ۲۲ – مخارج موقوفه بشرح زیر است.

الف – تعمیرات جاری و هزینه های مربوط بهره برداری

ب – مالیات و عوارض و حق التولیه و حق النظاره و مخارج ثبتی و محاکماتی

ج – مصارف مقرر در وقفنامه یا سیره جاریه ماده ۲۳ – اعتبارات بندهای الف و ج بوسیله متولی و با نظارت کلی اداره اوقاف محل بمصرف می رسد ولی در مورد مصرف اعتبارات بند "ب" تسلیم اسناد مربوطه از طرف متولی کافیست. تبصره - درآن قسمت از مخارج بند ج ماده ۲۲ که تحصیل اسناد مصرف یا پرداخت مقدور نیست متولی باید قبلاً مراتب را باداره اوقاف محل اطلاع دهد تا اداره مزبور بوسایل مقتضی نظارت خود را اعمال نماید. ماده ۲۴ – متولیان و متصدیان و امناء ومباشران موقوفات و اماکن مذهبی باید حداکثر سه ماه اول هر سال بودجه موقوفاتو اماکن مربوطه را که حاوی صورت ریز ارقام درآمد و هزینه و موجودی و مطالبات و بدهی باشد بر طبق مدلول وقفنامه موقوفات و عرف و معمول هر یک از اماکن مذهبی مطابق نمونه ای که سازمان اوقاف معین می نمایند در چهار نسخه تنظیم و باداره اوقاف مربوطه تسلیم کند. تبصره ۱ – اداره اوقاف موظف است ظرف یکماه از تاریخ دریافت اوراق بودجه آنها را بررسی و در صورتی که طبق مقررات و مدلول وقفنامه یا سیره جاریه تنظیم شده باشد تصویب والا با دلایل موجه و راهنمائی های کتبی بمتولی مسترد دارد. در صورت اخیر متولی موظف است بودجه را در ضرب الاجلی که اداره اوقاف تعیین می نماید تکمیل و برای تصویب باداره مذکور تسلیم نماید. رسیدگی به چنین بودجه باید حداکثر ظرف ده روز بعمل آید. بررسی و تصویب بودجه های موقوفات متصرفی باداره اوقاف استان مربوط خواهد بود. تبصره ۲ – یک نسخه از بودجه های تصویب شده بمتولی و یک نسخه باداره اوقاف محل یک نسخه باداره تحقیق مربوطه و یک نسخه بسازمان اوقاف تسلیم خواهد شد. ماده ۲۵ – برای تعمیرات جاری موقوفات حداکثر بیست درصد مجموع عایدات هر سال در بودجه منظور میگردد و در صورتی که کلاً یا بعضاً بمصرف نرسید جزء عایدات خالص سال بعد محسوب خواهد شد.

متولیان می توانند در مواقع ضروری با اعلام کتبی باداره اوقاف بمنظور اعمال نظارت حداکثر نصف اعتبار مزبور را بشرط آنکه متجاوز از بیست هزار ریال نباشد بمصرف برسانند. ماده ۲۶ – مطالبات و صرفه جوئیهای سالهای قبل هر موقوفه بعنوان درامد خالص در بودجه هر سال منظور خواهدشد و چنانچه قبلاً حق التولیه و حق النظاره از این مبلغ دریافت شده باشد مجدداً احتساب نخواهد گردید. ماده ۲۷ – متولیان موقوفات و امنای اماکن متبرکه مکلفند دفتر مخصوصی برای ثبت درآمد و هزینه موقوفه یا اماکن مزبور تنظیم نمایند و هرگاه درآمد سالانه آنها بیش از پنجاه هزار ریال باشد با معرفی اداره اوقاف حساب جداگانه بنام موقوفه یا مکان متبرکه در یکی از بانکهای مجاز افتتاح و مبالغ و وصولی را باین حساب تحویل و هر گونه پرداخت را از طریق آن انجام دهند. ماده ۲۸ – متولیانو امناء مکلفند صورتحساب درآمد و مخارج موقوفه و اماکن مذهبی را بر طبق فصول بودجه سالانه تنظیم و ظرف سه ماه بعد از انقضای هرسال در قبال اخذ رسید بشرح زیر باداره اوقاف محل تسلیم نمایند. اداره اوقاف موظف است صورتحساب مزبور را حداکثر ظرف ده روز باداره تحقیق مربوطه بجهت رسیدگی و صدور مفاصا حساب ارسال دارد.

۱ – هر رقم از درآمد و هزینه باید دارای مدارک و سند خرج معتبر باشد.

۲ – مانده حساب درآمد و هزینه سال قبل باید در صورت مزبور ملحوظ شود.

۳ – صورتحساب عملیات بانکی حساب مربوطه ضمیمه اسناد باشد. ماده ۲۹ - برای اماکن مذهبی و موقوفاتیکه درآمد سالیانه آنها کمتر از ده هزار ریال است تنظیم بودجه لازم نیست ولی متولی و هیئت امناء مکلفند اسناد و صورتحساب خود را طبق مدلول این آئین نامه بضمیمه حقوق اوقافی باداره اوقاف محل تسلیم نمایند تا اداره اوقاف ضمن تائید میزان درآمد سالانه اسناد را برای صدور مفاصا حساب باداره تحقیق ارسال دارد. در مواردی که درآمد سالانه موقوفات یا اماکن متبرکه کمتر از پنجهزار ریال است تسلیم صورتحساب لازم نیست و متولی باید حقوق اوقافی را باداره اوقاف محل بپردازد. ماده ۳۰ – متولیان مکلفند که با رعایت استعداد محلی درآبادی موقوفه اهتمام نمایند بطوریکه حداقل در هر پنجسال افزایش محسوسی در عایدات حاصل شود. ماده ۳۱ – ادارات تحقیق موظفند همه ساله مفاصا حساب عملکرد سال قبل موقوفه را صادر و بمتولی یا امین تسلیم نمایند در صورتیکه عدم صدور مفاصا حساب ناشی از عمل متولی یا امین باشد ادارات اوقاف بموازات درخواست ممنوعیت از اداره تحقیق برای احقاق حق و وصول مطالبات از متولی مبادرت به تسلیم دادخواست بمراجع قضائی خواهند کرد. تبصره - موجودی حساب پانزده درصد ذخیره احتیاطی که طبق ماده ۱۹ سابق آئین نامه سازمان اوقاف مصوب (۱۳۴۷) ۲۵۲۷ وصول شده است بر طبق مفاد ماده مذکور و با تصویب شورایعالی اوقاف بمصرف عمران موقوفات خواهند رسید و موجودی صدی پنج هزینه های اداری که تا تاریخ تصویب قانون اوقاف وصول شده است طبق نظر شورای عالی اوقاف صرف مرمت و نوسازی بنای اماکن مذهبی اسلامی که درآمد کافی ندارد خواهد شد. ماده ۳۲ (منسوخه ۰۸ˏ۱۰ˏ۱۴۰۰) – شعب تحقیق اوقاف موظفند درآمد و هزینه کلیه موقوفاتی را که اسناد آنها طبق ماده ۲۸ این آئین نامه از طریق ادارات اوقاف ارجاع می شود منتها تا آخر شهریور ماه سال بعد رسیدگی و تکلیف آنها را مطابق ماده ۳۴ آئین نامه طرز تحقیق و رسیدگی در شعب تحقیق اوقاف روشن نمایند. متخلفین از این دستور در دادگاه اداری محاکمه و بمجازات قانونی محکوم خواهند شد. ماده ۳۳ – متولیان مکلفند همه ساله مالیات و عوارض قانونی و حقوق اوقافی موقوفه را پرداخت نمایند و در صورتیکه بر اثر تعلل در پرداخت جریمه ای به آن تعلق گیرد باید شخصاً آنرا جبران کنند. تبصره - نذور و هدایای تقدیمی به اماکن مذهبی از پرداخت حقوق اوقافی معاف می باشند.

فصل سوم – وظایف ادارات اوقاف ماده ۳۴ – در مواردی که اداره امور موقوفه بحکم قانون با سازمان اوقاف است کلیه وظایف و مسئولیت های متولی بعهده آن سازمان خواهد بود. تبصره(منسوخه ۰۸ˏ۱۰ˏ۱۴۰۰) - تخلفاتی که در مورد موقوفات غیرمتصرفی موجب ممنوعیت متولی می شود در باب موقوفات متصرفی موجب آماده بخدمت شدن کارمند مسئول و رئیس اداره اوقاف مربوط و ارجاع پرونده امر بدادگاه اداری خواهد بود. ماده ۳۵ – ادارات اوقاف مکلفند در تمام اعمال متولیان موقوفات عامه از قبیل درآمد و هزینه و اجاره و عمران و کارهای مربوط به ثبت و محاکمات و فروش و نحوه تبدیل با حسن و امثال آنها و همچنین در اعمال نظار و امناء درموارد مذکور نظارت نمایند. ماده ۳۶ – بمنظور حفظ عین رقبات و نگهداری حساب درآمد و هزینه سالانه موقوفات اداره اوقاف هر محل بایدد دارای دفاتر ذیل باشد.

۱ – دفتر آمار و ثبت رقبات وقفی حوزه مربوطه

۲ – دفتر معین برای موقوفات متصرفی بمنظور ثبت درآمد و هزینه آنها

۳ – دفتر کل ثبت عملیات روزانه

۴ – دفتر ثبت قبوض اقساطی اجاره موقوفات متصرفی

۵ – دفتر ثبت محاکمات موقوفات

۶ – دفتر ثبت و اجارات

۷ – دفتر فروش املاک وقفی مزروعی

۸ – دفتر ثبت بودجه های تنظیمی تبصره ۱ – مدت محسوبات و تاریخ خروج آنها از حبس باید بصراحت در دفتر آمار در ستون مربوطه قید شود. تبصره ۲ – سهام و هر گونه اوراق بهاداری که در حکم موقوفه باشد باید دردفتر موضوع بند ۱ این ماده ثبت شود. ماده ۳۷ – وجوه اهدائی باماکن مذهبی اسلامی و حاصل فروش اموال منقول زائد بر احتیاج این قبیل اماکن با جلب نظر سازمان اوقاف بوسیله هیئت امناء و در مواردی که هیئت امناء نباشد بوسیله ادارات اوقاف بترتیب بمصرف عمران و آبادی آنها و تدارک وسایل رفاه و بهداشت زوار اماکن مذکور و ساکنان آن ناحیه خواهد شد. برداشت حق التولیه و حق النظاره از وجوه و نذور مذکور ممنوع است.

حق التولیه و حق النظاره ماده ۳۸ – حق التولیه متولی در قبال عمل بوظایف تولیت همچنین حق النظاره ناظر بمیزان مقرر در وقفنامه خواهد بود. هرگاه میزان حق التولیه و حق النظاره در وقفنامه قید نشده باشد حق التولیه ده درصد و حق النظاره پنج درصد از عایدات خالص موقوفه خواهد بود. ماده ۳۹ – سازمان اوقاف برای نظارت در موقوفات عام که متولی دارد پنج درصد از عایدات خالص را بعنوان حق النظاره دریافت خواهد داشت. تبصره - از نظر تعیین میزان حق التولیه و حق النظاره هشتاد درصد کل درآمد موقوفه عایدات خالص محسوب می شود. ماده ۴۰ – هرگاه واقف خود متولی باشد سازمان اوقاف جز بدرخواست خود او نسبت بدرآمد و هزینه نظارت نخواهد داشت و حق النظاره نیز دریافت نخواهد نمود. ماده ۴۱ – سازمان اوقاف از موقوفات مساجد و بیمارستانها و مدارس حق التولیه و حق النظاره دریافت نخواهد نمود و نیز نظارت آن سازمان بر درآمد و هزینه موسسات خیریه و آبهای وقف بر شهرها مجانی خواهد بود.

فصل چهارم – امور ثبتی و محاکماتی

ماده ۴۲ – ثبت معاملات راجع به عین یا منافع موقوفه و حبس و ثلث و نذری که منافع آنها بطور دائم یا در مدتی که کمتر از ده سال نباشد و برای مصارف عامه تخصیص داده شود و همچنین ثبت معاملات رقبات مربوط باماکن متبرکه در دفاتر اسناد رسمی بدون موافقت سازمان اوقاف ممنوع است. درصورت تخلف ادارات ثبت مکلفند بر طبق قوانین مربوطه سردفتر متخلف را تحت پیگرد قانونی قرار دهند. تبصره - دفاتر اسناد رسمی مکلفند رونوشت اسناد راجع بوقف و حبس و ثلث و نذر را ظرف ده روز پس از ثبت بادارات اوقاف مربوطه ارسال دارند. ماده ۴۳ – ادارات ثبت مکلفند رونوشت مصدق اسناد مالکیت وقف و ثلث و حبس و نذر را پس از صدور باداره اوقاف محل تحویل نمایند. این حکم نسبت به اسنادی که قبلاٌ نیز صادر شده است تسری دارد. ماده ۴۴ – ادارات اوقاف مکلفند اسناد و آگهی های ثبتی مربوط به حوزه خود را بررسی و برای حفظ عین و منافع موقوفات هرگونه اقدام لازم معمول دارند. ماده ۴۵ – سازمان اوقاف مکلف است دفاتر مخصوصی برای ثبت خلاصه اسناد و وقفنامه های هر شهرستان تهیه و تنظیم نماید. ماده ۴۶ - ادارات اوقاف مکلفند بمنظور دفاع از حقوق موقوفات خاص نسبت بافراز و تحدید یا حدود آنها نظارت کامل نمایند و چنانچه تقاضای ثبت بملکیت شده باشد اعتراض کنند. ماده ۴۷ - نسبت بموقوفات مسلمه که بعنوان ملکیت تقاضای ثبت شده و در مدت قانونی اقدام به اعتراض نگردیده و یا اینکه دادخواست اعتراض اداره اوقاف ابطال یا رد قرار سقوط صادر گشته است ادارات اوقاف مکلفند متقاضی و متخلف را مطابق مقررات قانون تعقیب نمایند.

فصل پنجم – بیع وقف و تبدیل باحسن ماده ۴۸ – ثمن و بیع وقف درصورت جواز بیع باید در حساب مخصوصی در بانک تودیع شود و حداکثر ظرف ششماه با جلب موافقت شورایعالی اوقاف و بر طبق ماده ۹۰ قانون مدنی بمصرف تدارک موقوفه دیگری برسد و بر طبق مقررات وقفنامه مربوطه وقف و مورد اقدام قرار گیرد. ماده ۴۹ – سهام و اموال موضوع مواد ۱۸ و ۱۹ قانون اوقاف در حکم عین موقوفه است و قابل انتقال نیست مگر در موارد تبدیل با حسن. ماده ۵۰ – در مورد تبدیل با حسن موقوفات مزروعی که بر طبق ماده واحده مصوب فروردین ماه ۲۵۳۰ بفروش رسیده است مطابق قانون مذکور و آئین نامه مربوطه عمل خواهد شد. تبصره - در مواردیکه ثمن بیع وقف تکافوی خرید موقوفه مستقلی را ننماید سازمان اوقاف می تواند با مشارکت چند موقوفه و جلب نظر متولیان آنها موقوفه واحدی خریداری و سهم هر موقوفه را از درآمد آن متناسب با سرمایه آنها منظور دارد. ماده ۵۱ – از تاریخ اجرای این آئین نامه احکام تصدی متصدیان موقوفات که بر مبنای مقررات سابق اوقاف صادر شده است کان لم یکن می باشد.