نظریه شماره 7/1400/1766 مورخ 1401/01/30 اداره کل حقوقی قوه قضاییه

این سند شامل خلاصه‌ای است که توسط مدل‌های زبانی (LLM) تولید شده است.

نظریه شماره 7/1400/1766 مورخ 1401/01/30 اداره کل حقوقی قوه قضاییه درباره بررسی شمول لایحه قانونی رفع تجاوز و جبران خسارات وارده به املاک بر دعاوی رفع تصرف عدوانی و تجاوز به املاک مجاور: این نظریه مشورتی به بررسی سوالاتی پیرامون شمول لایحه قانونی 1358 شورای انقلاب بر دعاوی رفع تصرف عدوانی، جبران خسارت و تجاوز به املاک مجاور می‌پردازد. طبق آن، لایحه مذکور شامل دعاوی مالکیت و رفع تجاوز و قلع ابنیه و مستحدثات در املاک مجاور است، اما دعوای رفع تصرف عدوانی را شامل نمی‌شود. همچنین، احداث بنا به اشتباه در پلاک دیگر مشمول لایحه نیست، ولی دیوارکشی به عنوان اقدام عمرانی ممکن است مشمول لایحه شود.

استعلام

با توجه به لایحه قانونی راجع به رفع تجاوز و جبران خسارت وارده به املاک مصوب 1358 شورای انقلاب، خواهشمند است در خصوص پرسش های زیر نظر مشورتی خود را اعلام فرمایید.

1- آیا لایحه قانونی مذکور شامل دعوای حقوقی رفع تصرف عدوانی می شود؟ در صورت مثبت بودن پاسخ، تکلیف دادگاه از لحاظ پرداخت قیمت و اصلاح اسناد مالکیت، در مواردی که دعوای حقوقی رفع تصرف عدوانی، از ناحیه غیر مالک؛ مثلا امین یا مستاجر یا تصرف، مطرح می شود، چیست؟

2- فرضی را که دو پلاک ثبتی مجاور هم هستند؛ اما مالک پلاک الف به جای ساخت و ساز در پلاک خود، به اشتباه اقدام به ساخت و ساز و اعیانی در پلاک ب می نماید و مالک پلاک ب دعوای خلع ید و قلع و قمع مستحدثات را مطرح می کند، آیا مشمول لایحه قانونی یادشده می شود؟

3- آیا صرف دیوارکشی بدون این که ساختمان و اعیانی احداث شده باشد، مشمول عنوان ابنیه و مستحدثات مندرج در لایحه قانونی مذکور است؟

نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه

1- با توجه به این که مفاد لایحه قانونی راجع به رفع تجاوز و جبران خسارت وارده به املاک مصوب 27/9/1358 شورای انقلاب در برابر قاعده تسلیط و اعمال حق مالکانه مالک امری استثنایی است و با عنایت به اصول بیست و دوم و چهل و هفتم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و با لحاظ الفاظ و عبارت مندرج در لایحه قانونی مذکور از جمله ضرورت محاسبه قیمت ملک و اصلاح اسناد مالکیت طرفین در فرض شمول قانون نسبت به موضوع و صدور حکم خلع ید و قلع و قمع بنا در فرض عدم شمول قانون نسبت به مورد، به نظر می رسد لایحه قانونی یادشده شامل دعاوی مالکیت و رفع تجاوز و قلع ابنیه و مستحدثات در املاک مجاور با احراز دیگر شرایط قانونی است و منصرف از دعوای رفع تصرف عدوانی است.

2- با توجه به استثنایی بودن مفاد لایحه قانونی راجع به رفع تجاوز و جبران خسارات وارده به املاک مصوب 1358 شورای انقلاب به شرح فوق الذکر و نظر به این که احداث بنا به طور کامل در پلاک ثبتی دیگر در اثر اشتباه یا لغزش حدود ثبتی، امری غیر از تجاوز جزیی به املاک مجاور است، موضوع مشمول مفاد لایحه قانونی یادشده به نظر نمی رسد.

3- نظر به این که در هر حال دیوارکشی نوعی اقدام عمرانی و مشمول عنوان مستحدثات مندرج در لایحه قانونی صدرالذکر است، با حصول دیگر شرایط مندرج در این لایحه قانونی، دیوارکشی می تواند مصداق تجاوز به ملک مجاور تلقی شود و مشمول مفاد لایحه قانونی یادشده قرار گیرد